Şair ve Matematikçi Ömer Hayyam

by Sadık Usta

*Doğu toplumları Hayyâm’ı esas olarak rubaileri üzerinden, o da şarap ve aşk düşkünü bir şair olarak bilir. Peki, onun dünya tarihinde eşine az rastlanır bir ozan ve
filozof olduğu kadar büyük bir matematikçi ve astronom da olduğunu,
*Eğer Edward FitzGerald onları serbest bir tarzda ve kendi dilinde yeniden yazmasaydı, dünyada çok az sayıda biliminsanının tanıyıp bildiği Hayyâm’ın rubailerinin bu kadar etkili ve ünlü olamayacağını,
*Hayyâm’ın mezarından getirtilen iki gül çitilinin FitzGerald’ın mezarına dikildiğini ve bu güllerin 1893’ten beri botanik biliminde “Ömer Hayyâm Gülü” (Omar Khayyam Rose) olarak işlem gördüğünü,
*Ömer Hayyâm rubailerinin Nazi Almanya’sında yasaklandığını ve kitaplarının kütüphanelerden toplatılarak hurdaya verildiğini,
Büyük bilimadamı Hayyâm’ın neden gözden ırak tutulup mezarının 800 sene boyunca yok oluşa terk edildiğini biliyor muydunuz?

Stefan Zweig’ın ünlü bir eseri var: “İnsanlığın Yıldızının Parladığı Anlar” Hayyâm, bilim ve kültür tarihine yaptığı katkılarla insanlığın yıldızının parladığı anlardan birinin unutulmaz bir simgesi olmuştur. Hayyâm, çok geç keşfedilmiş ve değeri az bilinmiş de olsa, müstesna bir bilimadamı, düşünür ve şairdir. Okuyacağınız bu kitap, onun hikâyesidir...

144 pages, Paperback

Published November 7, 2020

About the author

Stuttgart ve Frankfurt üniversitelerinde tarih ve siyasal bilgiler fakültesinde okudu. Yüksek Lisans tezini, “Türk Devriminin Ütopyaları” üzerine yaptı. 2002-2004 yılları arasında Ulusal Kanal televizyonunun ve Aydınlık dergisinin dış haberler bölümünü yönetti. Ulusal Kanal’da iki yıl boyunca yayınlanan “Kitap Dünyası” programını hazırladı ve sundu. Başta Bilim ve Ütopya dergisi olmak üzere birçok dergi için felsefe, ütopya ve sosyalizm tarihi üzerine çok sayıda makale kaleme aldı.

Reviews

[Metin Yılmaz]

Daha detaylı bir biyografi beklerdim Ömer Hayyam gibi biri için. Ama sanıyorum elde olanlar bunlardan ibaret. Şimdilik tabi.

[Ozan Pektas]

Amin Maalouf'un muhteşem Semerkand'ını (3 bölümlü kitabın büyük bir kısmı Ömer Hayyam'ın hayatını eldeki somut kanıtların kurguyla harmanlandığı bölüm oluşturuyor) okuduktan sonra; elime aldığım ve ''Semerkand'dan sonra bu kitap bana ne verebilir ki?'' diyerek ön yargı ile okumaya başladığım eser.

Ön yargılarımın aksine bana şaşırtıcı bilgiler sunan, ''Yok canım bu doğru mudur?'' dediğim noktalarda kaynakçalar sunan, sadece Ömer Hayyam değil (Henüz keşfedilmemiş) doğu bilgi ve bakışı hazinelerine iştahımı arttıran kitap..

Kitap Ömer Hayyam'ın biyografisinden ziyade onun dünyada etkilerini Netflix belgeseli tadında sunuyor. Bu tanım kesinlikle ''sığlık'' kelimesini çağrıştırmasın zira yoğun hacimdeki bilgilerin güzel bir damıtması var kitapta.

Kitabın benim için manevi yanı da bir çekim sırasında kitabı bizzat Sadık Usta'nın elinden bir hediye şeklinde almış olmam..

[HsynBuendia]

Ümitsizlikle dolu bir karamsarlık, yarın öleceğimiz için insanı yaşanılan ânın hazlarından yararlanmaya sevk eden bir felsefe öneren manzumelerden başka bir şey olmayan ve insanı dinsizliğe sevk eden vasfıyla nitelendirilebilecek rubailere gösterilen bu harikulade rağbetin nereden kaynaklandığı sorulabilir. Bunun sebebi şudur: Bu manzume, bu rubailer, yüzyılımızın zorlu sorularını, sonucu kesin olmayan bir iyimserliğe izin veren hoşnutsuzlukla yanıtlıyor. Bilinmeyen karşısında felsefi açıdan tavır alması, Tanrı'nın adaletsizliği ihtimallerine karşı insanı meydan okumaya cesaretlendiriyor... Çünkü kaçınılmaz olan bir şeye karşı direniş göstermek için değil, kaçınılmaz olan şeyin geldiğini metanetle görmek için toplanmış insanların aydınlanmış kesimini temsil ediyor.
Nathan Haskell Dole

[Perla]

A