Η κατοίκηση σε κρίση: Το παράδειγμα της Αθήνας από την κατοικία στην κλίμακα της πόλης

by Γιάννα Μπαρκούτα, Ζήσης Κοτιώνης (foreword)

Το βιβλίο Η Κατοίκηση σε Κρίση: το παράδειγμα της Αθήνας από την κατοικία στην κλίμακα της πόλης περιγράφει μια εξερεύνηση των διαφαινόμενων χωρικών και ερμηνευτικών μετατοπίσεων που εκτυλίσσονται στο πεδίο της κατοίκησης και των χώρων κατοικίας στο σύγχρονο συγκείμενο της «κρίσης». Γύρω από μια αίσθηση υλικότητας μετατοπίζεται το βλέμμα στο «καθημερινό» για να αναλυθούν τα σύγχρονα θέματα «κρίσιμης» κατοίκησης που αναδιοργανώνουν το παραδοσιακό αρχιτεκτονικό συντακτικό της κατοικίας και της πόλης. Καθώς καινούργιοι τρόποι και καινούργια σχήματα κατοίκησης παρακάμπτουν την «επιμονή» των καθιερωμένων χωρικών σημασιών, το βιβλίο εστιάζει στο «πώς» δίνοντας έμφαση στην παράκαμψη της τυπολογίας, στην κάμψη της λειτουργίας και στην αναδιαμόρφωση της μορφής. Στιγμιότυπα όπως τα έπιπλα που δεν χωρούν στο μικρότερο σπίτι ή το καλοριφέρ που ποτέ δεν δούλεψε και πλέον χρησιμεύει ως «κρεμάστρα» ρούχων υποδεικνύουν μετασχηματισμούς που επέρχονται στο πεδίο της κατοίκησης. Μεταξύ θεωρίας, αρχιτεκτονικών σχεδίων, σκίτσων, φωτογραφιών και προσωπικών αφηγήσεων, οι χώροι κατοικίας μεγεθύνονται για να αναδειχθούν όψεις των σύγχρονων πρακτικών κατοίκησης. Η αδυναμία αποπληρωμής του υπέρογκου στεγαστικού κόστους, οι υποχρεωτικές μετακομίσεις ή συγκατοικήσεις, η επιστροφή στα πατρικό σπίτι, ο πολλαπλασιασμός της ενεργειακής αποστέρησης, η επέκταση του ορίου της κατοικησιμότητας, η «αξιοποίηση» των κενών κατοικιών, η σύμπτυξη του προσωπικού και του εργασιακού χώρου, οι εκτοπίσεις μέσω των πρακτικών της βραχυπρόθεσμης μίσθωσης ακινήτων (Airbnb), ο στεγαστικός αποκλεισμός της αστεγίας είναι κάποια από τα πολλαπλά ζητήματα του σύγχρονου στεγαστικού ζητήματος που θέτουν στο επίκεντρο του βιβλίου την κατοικία και τον χώρο της πόλης. Παρακάμπτοντας την αίσθηση του κατ’ εξαίρεσιν, η εστίαση ριζώνει στην κανονικότητα του πραγματικού, του γνώριμου και του καθημερινού συνδέοντας χώρους και πρακτικές κατοίκησης με τους σύγχρονους μετασχηματισμούς του κατοικείν. Αν τα πολλαπλά πρόσωπα του στεγαστικού ζητήματος συναντήσουν τις σύγχρονες πρακτικές κατοίκησης και χωροθετηθούν στην πόλη της Αθήνας στο σήμερα, τότε ποια σημάδια αυτής της νέας συνθήκης χαράσσονται στην πόλη, στην κατοικία, σε εμάς; Σαν ένα πρόγραμμα επανα-κατοίκησης, ο λόγος των υποκειμένων αποκτά διεκδικητικό χαρακτήρα καθώς οι χώροι διαμονής και κατοικίας μεγεθύνονται, υπονομεύοντας την αυτονόητη «σταθερότητα» της κατασκευής. Μέσω απενεργοποιημένων λειτουργιών, επινοητικών πρακτικών και βέβηλων χρήσεων η σταθερή υλικότητα του αποθέματος κατοίκησης μετατρέπεται εν αγνοία μας και μετατοπίζεται σε μια διαδικασία εν τω γίγνεσθαι.

254 pages, Paperback

First published May 1, 2019

Reviews

[Marginalia Σημειώσεις στο περιθώριο]

«Στο βιβλίο της, η Γιάννα Μπαρκούτα διερευνά, όπως διαπιστώνει και ο Ζήσης Κοτιώνης στον πρόλογο, τις διαφαινόμενες χωρικές και ερμηνευτικές μετατοπίσεις της κατοίκησης και των χώρων κατοικίας στη σύγχρονη συνθήκη της κρίσης. Η εξερεύνηση επιλεγμένων χωρικών στιγμιότυπων κατοίκησης από την πόλη της Αθήνας έρχεται να θέσει το ερώτημα κατά πόσο αντέχουν οι σύγχρονες χωρικές πρακτικές μέσα στις καθιερωμένες σημασίες γύρω από την κατοικία και την πόλη. Και σε αυτό προστίθεται η διερώτηση κατά πόσο η εξοικείωση με την κρίση βραχυκυκλώνει το παραδοσιακό αρχιτεκτονικό συντακτικό, αποκαλύπτοντας χώρους, χρήσεις και λειτουργίες που ασφυκτιούν στις προϋπάρχουσες χωρικές σημασίες.» Σάσα Λαδά

Ολόκληρη η κριτική της Σάσας Λαδά στην ιστοσελίδα μας: https://marginalia.gr/arthro/ta-aneip...