Gurebahane-i Laklakan - Gariban Leylekler Evi

by Ahmet Hâşim, Timur Aydın (Compiler)

Paperback. 13,50 / 19,50 cm. In Turkish. 84 p. "Müslüman gününün baslangicini safagin pariltilari ve sonunu aksamin isiklari tayin ederdi. Isikta baslayip isikta biten, on iki saatlik, kisa, hafif, yasanmasi kolay bir günümüz vardi. Müslümanin mesut oldugu günler, iste bu günlerdi… Simdi heyhat, eski "saat"le beraber aksam da fecir de bitti. Bir çoklarimiz için fecir, artik gecedir. Ve bir çoklarimizi günes, yeni ve acayip bir uykunun ateslerinden, eller kilitli, agiz çarpilmis, bacaklar bozuk çarsaflara dolasmis, kivranirken buluyor. Artik geç uyaniyoruz. Çünkü hayatimiza sokulan yeni ve fena günün esiginde çömelmis, kin, arzu, hirs ve haset sürülerinin bizi ates saçan gözlerle bekledigini biliyoruz. Artik fecri yalniz kümeslerimizdeki dargin ve magrur horozlara biraktik."

Genres: Turkish Literature

96 pages, Paperback

First published July 1, 2011

About the author

Ahmet Haşim was an influential Turkish poet of the early 20th century. He was born in Baghdad, probably in the year 1887. In 1906, having graduated from the Mekteb-i Sultanî (now Galatasaray High School), he began to work as a public servant in different state offices. After the foundation of the Republic of Turkey, Hâşim worked as a teacher of aesthetics in the Academy of Fine Arts and as a French language teacher at Istanbul University. For many years, he also wrote essays for the newspapers.

Hâşim's early poetry was very much in the Parnassian and Decadent vein of the poets Tevfik Fikret and Cenab Şahâbeddin. Hâşim's later poetry, however -collected in Göl Saatleri and Piyâle- evidences more of a French Symbolist influence, particularly that of Henri de Régnier, whom Hâşim greatly admired. This late poetry can, to a certain extent, be seen to adhere to the Fecr-i Âtî movement's variation of the Symbolist motto: "Art is personal and sacred."

Reviews

[Yaren · Rating 2 out of 5]

Ahmet Haşim’in 1921 - 1927 yılları arasında yazdığı 29 denemeden oluşan bir kitaptı. Kafa dağıtmalık diye başladım ancak hiç mi hiç sevemedim. Denemeler çok kısa olmasına rağmen arka arkaya bu kadar çok deneme okumak beni boğdu. Yazar içerik olarak aklınıza gelebilecek her şey hakkında düşüncelerini yazmıştı. Modadan şiire, mimariden hayvanlara kadar birçok farklı konu hakkında kendine has değişik fikirleri vardı ve bu fikirlerin çoğundan hiç hoşlanmadım. Ayrıca yazarın bu düşüncelerini sade ve akıcı biçimde yazmak yerine, estetik bir şekilde ve metaforlarla yazmasını da sevmedim. En güzel kısmı hayvanlara karşı çok merhametli olmasıydı.

[Smand · Rating 1 out of 5]

Keşke sadece şiirini bilip sevseydim de enteresan fikirlerine maruz kalmasaydım.

"Bununla birlikte sebepler her ne olursa olsun, bugünkü kadın çıplaklığının cinsel çekiciliği azaltmakta ve hassasiyeti uyuşturmakta olduğuna hiç şüphe yoktur. Sonsuz çıplak bacaklar ve sayısız açık göğüsler göre göre erkek gözü kadın etinin yalnız görünüşüyle doyuyor. Bu soğuk ve kayıtsız göze hırs parıltısını verebilmek için şimdi kadın ne müthiş kudretler sarf etmeye mecburdur."

"Kadının süslenmeye muhtaç olması, saçlarını bir uzatıp bir kısaltması, hayvan kürklerine sarılması, yaratılıştan güzel olmadığının ve bunu kendisi de bildiğinin yeterli bir delili değil midir? Erkek yapay süs araçlarına tenezzül etmez, zira erkek güzelliği buna muhtaç değildir."

[Sanemsrgz · Rating 2 out of 5]

Bazı denemelerinde ortaya koyduğu bilgeliğe saygı duyduğum için bir yıldız vermek istemedim. Onun haricinde beğenmedim maalesef. Yazıları bana anlamsız birer paragraf gibi geldi. Çoğu yerde anlatmak istediğini anlamadım. Bana hitap etmedi, çoğu kişiye de edeceğini düşünmüyorum.

[Seyma · Rating 2 out of 5]

29 denemeden anca 2-3 tanesini beğenmişimdir büyük bir hayal kırıklığı oldu benim için :(

[Mehmet Akif C. · Rating 4 out of 5]

Oryantalizme itiraz, İttihatçıların mimariye etkisi, kadınlar ve erkekler…

[Barak Aygal · Rating 5 out of 5]

İş bankası serisinden güzel bir deneme kitabı. Beğenerek okudum. Yazarın bir diğer kitabını da “bize göre” yakın zamanda okumayı planlıyorum. Edebi olarak zamanına göre çok öncül çok muadili olmamasına rağmen başarılı işlenmiş. İçerik olarak da bahsettiği konular çok derin olmasa da veya aynı düşünce de olunulmasa bile dikkat çekiyor. Örneğin, yüz yıl önce ele aldığı saat ve zaman kavramı hakkındaki yazıları; bir sonraki okuduğum 2000 küsür basım tarihli Bernard Levis - Hata neredeydi? kitabında da aynı şekilde ele alınıyor.

[Sezgi · Rating 3 out of 5]

Gurebahane-i Laklakan hâlden düşmüş, sakat iki leyleği kendi bahçesine alan ve onlara yer yapan bir yaşlı kadından almış ismini. Ahmet Haşim bu kitaptaki derlenmiş yazılarının çoğunda Türk mimarisinin değişiminden yakınıyor. Atatürk heykelini yapan Krippel’e epey sitemde bulunuyor, Yakup Kadri’ye bolca selam gönderiyor. Bu kısımlarda ona katılmamak elde değil fakat... Kadınlar hakkındaki fikirleri beni hayal kırıklığına uğrattı. Aşk ve belirsizliği adeta orta yaşlı, görmüş geçirmiş insan doyumsuzluğuyla bir örtülü fanteziye indirirken, kadınların aslında çirkin yaratıklar olduğunu erkeklerin yapay olmadığını söylemiş. Aslında bu aşağılık kompleksinin sebeplerini o dönem batılı erkeklerin de ülkemizde çok fazla bulunmasına bağlayabiliriz. Çünkü bundan önce okuduğum Salon Köşelerinde eserinde de Batılı erkekler gibi vals edememekten yakınıyorlardı. Ahmet Haşim kendisindeki yetersizlik hissinden öyle rahatsız ki en sonunda ‘’biz olmasak hiçbir şey yapamazsınız, biz sizi önemsiyoruz da kıymetli oluyorsunuz’’ gibi ilkokul çocuğu seviyesinde bir tepki veriyor kadınlara. Gerçi 1800’lü yıllarda Bağdat’ta doğmuş , uzun yıllar Arabistan’da kalmış ve erken yaşta annesini kaybetmiş bir yazarın hem kadınlara hem de modern dünyaya uyum sağlamakta zorlanmasını anlayabiliyoruz..

[Octavia · Rating 1 out of 5]

Üstü kapalı kadınlardan kortuğunu itiraf eden ve kadınların çarsafa kapanmak zorunda olduğu zamanlara özlem duyan, bir erkek tavlamak dışında bir kadının herhangi bir isteği olmasını kavrayamayan bir yazar. Bahsettiği konuların çoğu hakkında en ufak bir araştırma yapmadığı belli, eskisi gibi güneşin yerel konumuna göre ayarlanan saatler batıdada vardı ve ne müslümanlıkla ne de başka bir şeyle hiçbir ilişkisi yok mesela. Aynı şekilde batı sanatının nasıl da zencileri resmettiğinden dolayı köreldiğini düşündüğünü açıkça itiraf etmekten utanmamış yazar. Osmanlıdaki gibi köle sahibi olup sonra karısına çarsaf giydirip anca tasmayla dışarı çıkartmak istediği belli ama ona cesareti yetmediğinden herhalde ne uyduruk şey varsa, yok moda yok mimari yok saat, sanki gerçek özlemi onlaraymış gibi yazmış.

[Sema Dural · Rating 3 out of 5]

“Alafranga saatin âdetlerimiz ve işlerimizde kabulü ve alaturka saatin geri safa düşüp camilere, türbelere ve muvakkithanelere bırakılmış battal bir “eski saat” haline gelişi, hayata bakış tarzımız üzerinde korkunç bir tesire sahip olmamış değildir. Yeni saat, müslüman akşamının hüzünlü ve şaşaalı dakikasını dağıttığı gibi, yirmidört saatlik yabancı “gün”ün getirdiği geçim şekli de bizi fecir âleminden uzak bıraktı.
Halbuki fecir saati, müslüman için rüyasız bir uykunun sonu ve yıkanma, ibadet, neş'e ve ümidin başlangıcıdır. Müslüman yüzü, kuş sesleri ve çiçek kokuları gibi fecrin en güzel tecellilerindendir. “

[Alper Uyumaz · Rating 3 out of 5]

1921-1927 yılları arasında çeşitli gazete ve dergilerde yayınlanan, alaturka saatten, mimariye, bedensel estetiklerden, sanat'a ve çeşitli konular ile ilgili 29 denemenin yer aldığı günümüz ile o güne adeta ışık kaynağı olan kitaplar biri. Benim Ahmet Haşim'e giriş kitaplarımdan oldu, dili ve üslubunu beğendim. Yazım dili ve hakimiyeti fevkaledeydi, ve detaylı konular ile ilgili denemeleri iyiydi. Bazen ben de fikirlerine katılmış kadar oldum tabiki fakat o dönem çok farklı ve bambaşka. Alaycılığı ise takdire şayan bir yazar.

[Bib Lio · Rating 5 out of 5]

Elime bir kalem alıp kitaba Haşim’in kendi kelimelerini yazasım geldi, tamamen yeni kelimelere çevirmek yerine bu güzîde yazıların ruhuna dokunmadan altta mini bir sözlük yapmak zor olmasa gerekti. İş Bankası Türk Edebiyâtı Klasikleri pek albenili, güzel kapaklarla basılıyor, hayrânı çok ama meselâ Turkuaz Yayıncılık’ın sade bir kapakla yayınladığı açıklamalı orijinal metin klasiklerin yerini tutmuyor.

[Mustafa · Rating 5 out of 5]

Bazı değerlendirmeler harika. Özellikle maziye takılı kalmanın, fazla sevginin problemiyle ilgili "Yeni Bina", her zaman diliminde güncelliğini koruyacaktır sanırım. Ayrıca hayvanlara karşı bakış açısı da etkileyici.

[Tugbadursun · Rating 3 out of 5]

Ahmet Haşim'in bazı konular ve kişiler hakkındaki düşüncelerini içeren minik kitap. Adeta blog sayfası kendisinin 😅

[Volkan · Rating 1 out of 5]

Zaman kaybı

[Salim Dağdeviren · Rating 2 out of 5]

Eleştirilerin bazıları nokta atışı netlikte olsa da; çoğu eleştirmek için eleştirilmiş yazılar gibi. Beğenemedim ve sıkıldım açıkçası

[Emre Arifoglu · Rating 5 out of 5]

Haşim'i okumanın en kötü yanı bir noktada hepsini okumanız. En güzel tarafı ise tekrar tekrar okunabilmesi.

[çeviriyedair · Rating 1 out of 5]

Ahmet Haşim'in Bize Göre isimli kitabını, yüzeysel ve saçma fikirlerini büyük bir özgüvenle aktardığı için beğenmemiştim. Yıllar sonra Gurebahane-i Laklakan'ı okudum. Bursa'daki düşkün leyleklerle ilgili anısı çok güzeldi ve yazara haksızlık ettiğimi düşündüm. Ancak kitabı okudukça en baştaki düşünceme geri döndüm. Moda, mimari, kadınlar konusunda saçmalardan seçmeler tarzında fikirleri var. Merdiven şiiri nasıl bu yazarın kaleminden çıkmış hayret ediyorum.

[Yeşim · Rating 3 out of 5]

Günümüzde, yazarın ele aldığı konular ve üzerine kalıbını bastığı fikirler geçerliliğini yitirmiş ve abesle iştigal gibi duruyor. Eser, belki dönemine ışık tutması nazarında okunursa bir anlamı olabilir.

[Yeliz Ö.]

1928 yılında yayımlanmış. Ahmet Haşim’in 1921-1927 yılları arasında yazdığı yazılardan seçilmiş. Yazıların tek tek tarihleri verilmemiş. Genel olarak döneminin yaşayışını ve görüşlerini göstermesi açısından ilginç bir kısa kitap. Haşim’in geleceğe dair yaptığı tahminlerin bazılarının yanlış çıktığını görüyoruz (kadınların kendi amaçları için açık giyinmeyi bırakacaklarını ve şiirin felsefi, fikri amaçlar için kullanılamayacağını söylüyor). Şiiri belli kurallar çerçevesinde gördüğü düşünülürse günümüz şiirini görse şaşırır kalırdı herhalde. Arka kapakta “üslupta gizli olağanüstü ince alaycılığı” diyor ki hakkı var. Bazı denemelerde dalga mı geçiyor, ciddi mi kolay anlaşılmıyor (kadınların çıplaklığının daha az ilgi çekici olduğunu anlatması, erkek mi güzel, kadın mı tartışmasında kadınların yaratılıştan güzel olmadığını söylemesi, köyde yaşamayı manasız bulması mesela). Kaleminin kuvveti denemelerden anlaşılıyor. Kelime seçimi ve arka arkaya dizişiyle kendini okutuyor.

Günümüz Türkçesine uyarlaması rahat okunuyor. Açıklama notları var. Daha fazla bilinmeyecek kelimeye not düşülebilirmiş.

“Haşim belli bir fikre okuru ikna etmek, belli bir fikri bütün cepheleriyle tartışmak için değil, estetik biçimde o fikri dile getirmek için yazmış görünmektedir.” (viii)

“…aradan geçen yılların müşterek hafızadan sildiği bazı kelime ve tabirlerin…” (viii)

Keşiş Dağı - Uludağ’ın eski adı (1)

“Zaman sonsuz bahçe ve saatler orada açan, kâh sağa, kâh sola eğilen, güneşten rengârenk çiçeklerdi.” (11)

“Işıkta başlayıp ışıkta biten, on iki saatlik, kısa, hafif, yaşanması kolay bir günümüz vardı.” (11)

“Çölde yolunu şaşıranlar gibi biz şimdi zaman içinde kaybolmuş kimseleriz.” (13)

“Bütün yeni fikirlerin doğduğu memleket Fransa olduğu halde ne gariptir ki yenilikten en fazla çekinen, en gelenekçi ve en az kımıldamayı seven memleket yine Fransa’dır.” (17)

“”Kalp” kelimesi her lisanda hem “sevgi” hem de “cesaret” manasına gelir.” (28)

“Kurulmuş her insan cemiyeti için lüzumu inkâr edilemez olan mazi sevgisi “şimdi”nin hürmeti ve “hayat”ın aşkıyla düzeltilmediği zaman bir tehlike teşkil eder. Ruhu daraltmak ve hassasiyeti körletmek için yalnızca gelenek ve iris şekiller üzerine kurulmuş bir eğitimden daha etkili bir araç düşünülemez.” (50)

“İşte bu suretle parasız görünmek utancı, dünya sahasında namus utancını mağlup etti.” (66)

“Arkaya baka baka, yere yuvarlanmaksızın, istenilen yönde kaç adım gidilebilir?” (71)

[Kitap Mimari · Rating 3 out of 5]

Adını dünyanın ilk hayvan hastanesi olan ve leylekler başta olmak üzere yaralı göçmen kuşların bakımı için Osmanlı döneminde kurulan Gurebahane-i Laklakan’dan alan kitap Ahmet Haşim’in 1921-1927 yılları arasında çeşitli gazete ve dergiler için kaleme aldığı yazıları içeren bir derleme. Kitapta her biri birbirinden farklı konulara değinen 29 deneme yer alıyor.
•
Gurebahane-i Laklakan, 85 sayfalık kısa bir kitap olmasına rağmen, deneme türünde bir eser olduğu için okuması zaman alan kitaplardan biri oldu benim için. Denemelerde bu yavaşlığı yaşıyorum. 2-3 sayfada bir değişen ve bambaşka konulardan bahsedilen kitabı, her gün bir deneme olacak şekilde koca bir aya yayarak okudum. Kısacası bir süredir Ahmet Haşim’in geçmişten günümüze uzanan eleştirileriyle haşır neşirim diyebilirim ki bu eleştirilerin çoğu günlük hayat, sanat gibi konularda olduğu için güncelliğini koruyor.
•
Ahmet Haşim’i Modern Türk şiirinin kurucularından biri olarak tanısak da deneme türünde kaleme aldığı Gurebahane-i Laklakan ve Bize Göre kitapları ile gezi yazısı özelliği taşıyan Frankfurt Seyahatnamesi hala daha okurlar tarafından beğeniyle okunan eserlerden.
•
Deneme türü; yapısı itibariyle kişisel görüş içeren bir düz yazı çeşidi olduğu için kitaba dair, beğendim/beğenmedim biçiminde öznel bir yorum yapmayacağım. Gurebahane-i Laklakan’da; kimi zaman yazarın sanki bu yıl yazmış gibi güncelliğini koruyan eleştirileriyle karşılaştım, kimi zaman da Ahmet Haşim’in şiirlerinin aksine düzyazıda kullandığı anlaşılır ve akıcı dil hakimiyetine hayran kaldım.
•
Daha önce okumadıysanız deneme türüyle tanışmak için tercih edebileceğiniz kitap, itiraf etmek gerekirse Türk Edebiyatı Klasikleri Dizisi’nde olmasaydı muhtemelen uzun yıllar okuma listeme girmeyecekti. Bu açıdan İş Bankası Kültür Yayınları’nı başarılı buluyorum ve elimden geldiğinde 2-3 farklı kitap dizisini takip etmeye çalışıyorum.
•
Kitap yorumumun tamamına ve diğer kitap yorumlarıma ulaşmak için aşağıdaki linkten internet sitemi ziyaret edebilirsiniz.
Sevgiler
http://www.kitapmimari.com/kitap-yoru...

[mervan seyda · Rating 3 out of 5]

Yazarın çeşitli gazete ve dergi yazılarından oluşan bu kitabın anlatım dilini oldukça beğendim. Yazarın fikirlerine katılmadığım birçok nokta olsa da, ifade biçimi dolayısıyla bence okuması keyifli bir kitap.

[SirriCan · Rating 4 out of 5]

hala aynı meseleler. "Müslüman Saati" yazısı üzerine bir tez bile yazılır. Ama kimse oturup Haşim Bey'in bu yazısını okumadı bile. Cumhuriyetten önce yazı kadar önemli bir şeyimiz de elimizden alındı; zamanımız. Bugün sağcı götelekler bunu da konuşsun.

[Özden Dedeoğlu · Rating 3 out of 5]

Ahmet Haşim'in denemelerini, yıl itibariyle kaleme aldığı meseleleri çok sevdim; ama sözlüğün kitabın en arkasında olması hiç pratik değil. Sayfa altına dipnot olarak verilse kelime karşılıkları, çok daha akıcı bir okuma olurdu.