Βασίλειος Διγενής Ακρίτης

by Στυλιανός Αλεξίου (Editor)

Η ποιητική αξία των κειμένων αυτών, που αποτελούν τη ζωντανή δημιουργική και πρωτότυπη λογοτεχνία των Βυζαντινών, αναγνωρίζεται σήμερα διεθνώς όλο και περισσότερο, και τα έργα τοποθετούνται από ξένους ερευνητές στο ίδιο επίπεδο με τα μεσαιωνικά έπη της δυτικής Ευρώπης.

248 pages, Paperback

First published January 1, 1100

About the author

Ο Στυλιανός Αλεξίου (English: Stylianos Alexiou) είναι πρώην Έφορος Αρχαιοτήτων Κρήτης, Ομότιμος Καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Μέλος του Γερμανικού Αρχαιολογικού Ινστιτούτου, Αντεπιστέλλον Μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και του Σικελικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών (Istituto Siciliano di Studi Bizantini e Neoellinici), Επίτιμος Διδάκτωρ των Πανεπιστημίων Πάδοβας (Padova), Αθηνών, Κύπρου.

Reviews

[Kyriakos Sorokkou]

Ελληνική λογοτεχνία του 12ου-18ου αιώνα.

1) Βασίλειος Διγενής Ακρίτης (1102-1140)

Το 2020 αποφάσισα να διαβάζω κάθε μήνα και ένα ελληνικό μυθιστόρημα αντιπροσωπευτικό για κάθε δεκαετία του 20ου και 21ου αιώνα. Έτσι ξεκίνησα με τη Φόνισσα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη του 1903 και τελείωσα με την Πικρία Χώρα της Κωνσταντίας Σωτηρίου του 2019.

Το 2021 αποφάσισα να πάω ένα αιώνα πίσω και να διαβάσω πεζογραφία του 19ου αιώνα. Ξεκίνησα με την εξαίρεση, το Έρωτος Αποτελέσματα του 1792 (μιας και δεν βρήκα βιβλίο από την πρώτη δεκαετία 1800-1809), και τελείωσα με Τα Λόγια της Πλώρης του Ανδρέα Καρκαβίτσα του 1899.

Φέτος, το 2022 αποφάσισα να πάω ακόμα πιο πίσω. Με αλλά λόγια να ξεκινήσω με το πρώτο γραπτό μνημείο της νεοελληνικής γλώσσας το έπος του Βασίλειου Διγενή Ακρίτη και να τελειώσω με το Σχολείο των Ντελικάτων Εραστών του Ρήγα Φερραίου. 

Φυσικά λέγοντας πρώτο γραπτό μνημείο εννοώ εκτενές γραπτό μνημείο διότι ο μελετητής και επιμελητής αυτού του βιβλίου, ο καθηγητής Στυλιανός Αλεξίου αναφέρει ότι το Άσμα του Αρμούρη (που επίσης περιλαμβάνεται σε αυτή την έκδοση γεννήθηκε στις αρχές του 10ου αιώνα (901-933) και το οποίο είναι σχεδόν 200 στίχοι.

Το έπος του Βασίλειου Διγενή Ακρίτη έχει έκταση 1867 στίχους και χρονολογείται μετά το 1102 αφού κάνει μνεία στους Χασίσιους (Assasins) της πόλης Εμέκ που έδρασαν από το 1102 και διαλύθηκαν στα 1171.
Επιπρόσθετα χρονολογείται μέχρι το 1140, περίοδος που χρονολογούνται και τα Πτωχοπροδρομικά ποιήματα τα οποία αναφέρουν τον Ακρίτη, (1142-1164).

Έτσι ο Άκριτης που δημιουργήθηκε γύρω στα 1102 με 1140, είναι κατά ένα αιώνα νεότερος από τον Αρμούρη που γεννήθηκε πρώτη φορά γύρω στα 901 με 933. 

Σε αυτή την έκδοση περιλαμβάνεται και ο Υιός του Ανδρονίκου που συντέθηκε την πρώτη δεκαετία του 10ου αιώνα ίσως στην Καππαδοκία, (900-909) συνομήλικο του Αρμούρη και παλαιότερο από τον Ακρίτη. Έχει έκταση 103 στίχους. 

Τέλος, σαν μπόνους στην έκδοση αυτή περιλαμβάνεται και το σύντομο 10 στίχων ποίημα Ο Ανδρόνικος και ο Μαύρος του, που λόγω της μικρής του έκτασης είναι δύσκολο να χρονολογηθεί με ακρίβεια σε συγκεκριμένο αιώνα αλλά και αυτό είναι περίπου της ίδιας εποχής 10ο με 12ο αιώνα (901-1200).

Μπορεί από τα μαθητικά μου χρόνια να περίμενα αυτή τη στιγμή, να διαβάσω δηλαδή το έπος του Διγενή, αλλά επειδή τόσα χρόνια έχω μάθει χωρίς να το έχω διαβάσει, ήξερα τις παραλλαγές και την ιστορία γύρω από αυτό και τα δημοτικά τραγούδια που ενέπνευσε με αποτέλεσμα να μην ήταν ένα καθηλωτικό ανάγνωσμα, αλλά η φιλολογική επιμέλεια και η εκτενής εισαγωγή που αναλύει τα πάντα περί επικής ποίησης, μεσαιωνικής και βυζαντινής ιστορίας σου ανοίγει τα μάτια διότι αυτό το ελληνικό και λιγότερο γνωστό στην Ευρώπη έπος ήταν αυτό που είχε επηρεάσει τα μεγάλα μεσαιωνικά έπη που θα ακολουθούσαν μισό αιώνα περίπου μετά•
Το γαλλικό The Song of Roland το Ισπανικό The Poem of the Cid το Γερμανικό The Nibelungenlied όπως επίσης και το περσικό Shahnameh:

Με αλλά λόγια διαμαντάκι το συγκεκριμένο βιβλίο. Και φυσικά αν δεν είστε της ποίησης και της επιμελημένης έκδοσης, τον περασμένο μήνα όλως τυχαίως βγήκε το πρώτο τομίδιο από την γκράφικ νόβελ μεταφορά του Διγενή από την Jemma Press Το Σημάδι του Κάιν

[Nikolaos Papadakis · Rating 5 out of 5]

Από τα μεγαλύτερα έπη όλων των λαών, έχει επηρεάσει την λογοτεχνία των Σλάβων και είναι εφάμιλλο με τα έπη του Σιδ, του Ρολαλνδου και των Νιμπελούνγκεν στο νεύρο της αφήγησης και στην δραματικότητά του. Αξίζει να σημειωθεί ότι η έκδοση του χειρογράφου του Εσκοριάλ, της ισπανικής βασιλικής βιβλιοθήκης δηλαδή, δίνει το πλέον νεοελληνικό ως προς τη γλώσσα κείμενα, το πιο κοντινό στα ακριτικά δημοτικά τραγούδια. Το συστήνω όχι ανεπιφύλακτα μόνο, αλλά θερμά.