Νικηφόρος Φωκάς: Ο «λευκός θάνατος» των Σαρακηνών

Οι μονογραφίες του περιοδικού «Στρατιωτική Ιστορία» #49

by Γιάννης Χρονόπουλος

Ο Νικηφόρος Φωκάς είναι ένας από τους πιο διάσημους αυτοκράτορες του Βυζαντίου. Ο ιδιότυπος χαρακτήρας του, η μυθιστορηματική άνοδός του στον θρόνο και η σχεδιασμένη από τη σύζυγο και τον στενότερο συνεργάτη του δολοφονία του έξι χρόνια αργότερα, ως λαομίσητου «τυράννου», διατήρησαν ζωντανή την εικόνα του αυτοκράτορα-στρατηγού στην ιστορία και τη λογοτεχνία.

Ο Νικηφόρος Φωκάς υπήρξε μέλος μιας από τις ισχυρότερες στρατιωτικές οικογένειες της Βυζαντινής αυτοκρατορίας. Ηγήθηκε της βυζαντινής αντεπίθεσης και της επανάκτησης των χαμένων επαρχιών στη Συρία, στην Ανατολία και στην Κρήτη. Στο άκουσμα του ονόματός του οι εχθροί του πανικοβάλλονταν και οι φίλοι ενθουσιάζονταν. Η φήμη της στρατιωτικής του αξίας ήταν τέτοια, ώστε πολλές φορές ήταν αρκετό να τεθεί επικεφαλής του στρατού για να εγκαταλείψουν τα αντίπαλα στρατεύματα το πεδίο της μάχης.

Οι πολεμικές επιτυχίες και η ισχυρή προσωπικότητά του τον ανέδειξαν σε κυρίαρχη μορφή του βυζαντινού πολιτικού στίβου και του άνοιξαν τον δρόμο για τον θρόνο της αυτοκρατορίας. Εδωσε τα πάντα για το κράτος της Βασιλεύουσας, κάτι που δεν αμφισβήτησαν ούτε οι ορκισμένοι εχθροί του. Ηταν αυθεντία στην πρακτική «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα», ευφυής και αποδεδειγμένα απρόβλεπτος και επικίνδυνος. Διακρίθηκε ιδιαίτερα στις τακτικές ανατροπής των όποιων καταστάσεων επεδίωκαν τη μείωση της κυριαρχίας ή του γοήτρου της αυτοκρατορίας.

Ηταν ο αυτοκράτορας που είδε τα οράματά του να πραγματοποιούνται και ο ηγεμόνας που κατέστησε ξανά κοσμοκράτειρα την Κωνσταντινούπολη. Υπήρξε ουσιαστικά ο πρώτος συνειδητοποιημένος σταυροφόρος ο οποίος βρέθηκε πολύ κοντά στην πραγματοποίηση του μεγαλεπήβολου σχεδίου του: την απελευθέρωση των Αγίων Τόπων από τους «απίστους». Τον πρόλαβε ο θάνατος και έτσι το όνειρό του έμεινε ανεκπλήρωτο. Ενας θάνατος βίαιος και μαρτυρικός όπως ακριβώς θα ταίριαζε σε έναν μοναχό-πολεμιστή.

Oι θαυμάσιες καλλιτεχνικές αναπαραστάσεις πολεμιστών της περιόδου, του διακεκριμένου εικονογράφου Χρήστου Γιαννόπουλου, οι κατατοπιστικοί χάρτες και το πλούσιο φωτογραφικό υλικό που πλαισιώνουν το γλαφυρό κείμενο αναδεικνύουν μια από τις σημαντικότερες μορφές της μεσαιωνικής ελληνικής ιστορίας.

116 pages, Paperback

First published April 1, 2009

About the author

Ο Γιάννης Χρονόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1973. Σπούδασε Κοινωνιολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στην Επιστήμη του Μάνατζμεντ στο Πανεπιστήμιο του Κεντ και στη Βυζαντινή Ιστορία στο Hellenic Institute του Royal Holloway, Πανεπιστήμιο του Λονδίνου. Έζησε και εργάσθηκε για μια δεκαετία περίπου στην Αγγλία και στη Σουηδία.
Από το 2007 ως σήμερα δραστηριοποιείται στον χώρο της κειμενογραφίας, των μεταφράσεων και των εκδόσεων. Έχει συγγράψει βιβλία και άρθρα σχετικά με την Αρχαιότητα, τον βυζαντινό και ευρωπαϊκό Μεσαίωνα και την ελληνική και ευρωπαϊκή ιστορία του 19ου και 20ου αιώνα.
Ήταν τακτικός συνεργάτης των «Ιστορικών» της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας, των Εκδόσεων «Περισκόπιο» και του «Ελλήνων Ιστορικά» του Ελευθ. Τύπου.
Σήμερα είναι διευθυντής του εκδοτικού οίκου «Historical Quest» και συγγραφέας των σειρών «Ναπολέων Βοναπάρτης - Οι Μεγάλες Εκστρατείες» και «Βυζαντινοί Αυτοκράτορες - Στρατηγοί», οι οποίες είναι σε εξέλιξη. Συμμετείχε στο συλλογικό έργο «Ξετυλίγοντας το Νήμα του Χρόνου», το οποίο κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο «Ηistorical Quest» τον Φεβρουάριο του 2017, ενώ το βιβλίο του «Η Επιχειρησιακή Έρευνα στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο» εκδόθηκε από τον ίδιο εκδοτικό οίκο τον Σεπτέμβριο του 2017. Ακολούθησαν τα βιβλία «Το Χρονικό της Άλωσης της Πόλης» τον Μάιο του 2019 και «Το Χρονικό της Μικρασιατικής Εκστρατείας» τον Σεπτέμβριο του 2019. Έχει μεταφράσει από τα αγγλικά στα ελληνικά τα βιβλία: "Η Ιαπωνία στον πόλεμο του Ειρηνικού" και "Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος στη Μεσόγειο" του Augustine Kobayashi, "Η Ελληνική Τριλογία: Αντίσταση - Απελευθέρωση - Επανάσταση" του Wilfred Byford Jones και "Η Μάχη της 42ης Οδού: Ο Πόλεμος στην Κρήτη & ο Αγώνας των Anzacs μέχρις εσχάτων" του Peter Monteath.
Συνεργάσθηκε ως επιμέλητης ύλης για το αφιέρωμα "1821-2021 | 200 Χρόνια από την ανάσταση του έθνους " (Φεβρουάριος-Μάρτιος 2021), για το τέυχος "Η Σκοτεινή Δεκαετία 1940-49 που καθόρισε την Ελλάδα (Αύγουστος 2022) για το αφιερώμα "1919-2022" | Μικρασιατική Εκστρατεία | Μικρασιατική Καταστροφή : Τόμος Α΄: Ο Εθνικός Διχασμός & Η Μικρασιατική Εκστρατεία ως τον Σαγγάριο (Αύγουστος 2022), Τόμος Β΄: Μετά τον Σαγγάριο - Η Πορεία προς τη Μικρασιατική Καταστροφή (Σεπτέμβριος 2022), Τόμος Γ΄: Η Δίκη των Έξι, ο Μεσοπόλεμος & το Λυκόφως του Βενιζέλου (Σεπτέμβριος 2022) του ένθετου περιοδικού "Ελλήνων Ιστορικά", εφημερίδα "Ελεύθερος Τύπος της Κυριακής", για το αφιέρωμα στους πρωταγωνιστές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου : Αδόλφος Χίτλερ (τόμος Α΄ & Β΄), Ιωσήφ Στάλιν, Ουίνστον Τσώρτσιλ & Φράνκλιν Ρούσβελτ (Οκτώβριος - Νοέμβριος 2023) και για το τεύχος "Η Μάχη της Αθήνας" (Δεκέμβριος 2023) που κυκλοφόρησαν επίσης μαζί με την εφημερίδα "Ελεύθερος Τύπος της Κυριακής".
Του αρέσει να ακούει τα τραγούδια του Rory Gallagher, να διαβάζει τις ιστορίες του επιθεωρητή Μονταλμπάνο του Αντρέα Καμιλέρι, τις περιπέτειες του Κόρτο Μαλτέζε του Ούγκο Πραττ και του καπετάν Αλατρίστε του Αρτούρο Περέθ - Ρεβέρτε και να ταξιδεύει με το αεροπλάνο ή με τη φαντασία του και πολλά άλλα.

Reviews

[Elias Kreouzis · Rating 5 out of 5]

Δεν το έχω τελειώσει το βιβλίο αλλα με έχει ενθουσιάσει, ο συγραφέας τα εξηγεί απλά και δεν είναι απόλυτος σε τπτ. Ξεκινησα με Νικηφόρο και θα αγοράσω όλη την σειρά. Ελπίζω να γινεί βιβλίο με Τζημησκή και Βασίλειο.