میرزا تقی خان امیرکبیر

by عباس اقبال آشتیانی

262 pages, Unknown Binding

Published January 1, 1397

Reviews

[Elin MehrAsa · Rating 4 out of 5]

هوالحق

امیرکبیر..

مقدما به ذکر ویژگی های کتاب میپردازم:
متن کتاب ممکن است مقدای ناملموس به نظر برسد که آن هم به خاطر تعلق نویسنده؛ عباس اقبال آشتیانی به حدود صد سال قبل است و همین مسئله میتواند باعث کند پیش رفتن مطالعه گردد، اما در ادامه این مسئله قدری مرتفع میشود.
کتاب در ۱۲ بخش طی ۲۶۰ صفحه، زندگی میرزا تقی خان را از تولد تا قتل روایت میکند.
در حین این روایات، نویسنده اسامی کتاب ها و نویسندگان متعددی را عنوان میکند که مسیر مطالعاتی آینده خواننده را میتواند شکل دهد.
ویژگی مثبت کتاب، آوردن متن دقیق نامه ها و مکاتبات فی مابین هست که کمک بسیار شایانی به قرار گرفتن مخاطب در حال و هوای حاکم بر آن زمان میکند (به خصوص از نگارش های امیر بسیار لذت بردم و آموختم؛ بالاخص در جریان نامه نگاری های امیر و سفیر فرانسه در جریان انعقاد قرارداد تجاری. طی این مکاتبات، امیرکبیر در عین واقف بودن به حق و حقوق کشور و مردم و حفظ غرور ملی در مقابل سفیری لجوج و منفعت طلبِ کشور قدرتمندی مثل فرانسه، در عین حال که از موضع قدرت و دفاع از حقوق صحبت میکند، حافظ روابط بین دو کشور نیز هست و تاکید میکند که بحث انعقاد قرارداد تجاری، جدای از روابط دوستانه بین دو کشور است، هرچند که به علت پافشاری سفیر و کوتاه نیامدن امیر از حق و حقوق مملکت، اوضاع متفاوت پیش میرود.)

این بود از ویژگی های کلی کتاب

اما نظرم درباره این شخصیت بزرگ

امیرکبیر در طول مدت صدارت خدمات بیشماری انجام داد اعم از احداث دارالفنون و اقدام به ترویج فنون مدرن در ایران، استفاده از دانش دولت های دیگر در جهت پیشرفت ایران، توسعه صنعت نشر و چاپ روزنامه وقایع اتفاقیه (البته باور اشتباهی که اغلب وجود دارد این است که روزنامه وقایع اتفاقیه را اولین روزنامه به چاپ رسیده در ایران میدانند، در حالی که چاپ نخستین روزنامه در ایران که “کاغذ اخبار” نام میگرد، برمیگردد به میرزا صالح شیرازی که خود این شخص هم داستان زندگی جالبی دارد و از قضا سفرنامه ای هم به چاپ رسانده)، کوتاه کردن دست دولت های فرانسه، روس، انگلیس از امور دربار، افزایش عزت ایران در سطوح بین الملل و تلاش برای حفظ وجهه ایران در جهان، احقاق حقوق رعیت و مظلومین، جلوگیری از سوء استفاده از اسم اسلام در جهت پیشبرد اهداف غیر اسلامی، حفظ عزت ایران برخلاف میرزا آغاسی؛ صدراعظم پیشین و خدمات بیشمار دیگر، که میتوان سطرها از آن نوشت، که نقل قولی از واتسن، خود گویای ماجراست:
“..وقتی که نظری به قهقهری می اندازیم میبینیم که دوره کوتاه زمامداری امیرکبیر درخشان ترین ادوار تاریخ ایران در دوره جدید بوده است. هر مسافری که از مغرب داخل خاک ایران شود و راه پیچ در پیچ خود را تا دشت های عراق و یا معابر صعب البرز دنبال کند با مکاریان از اوضاع ایران صحبت بدارد یقینا جوابی که میشنود این است که اوضاع و احوال امروزی (*دوران پس از قتل امیر) رو به بدتری است، در صورتی که در عهد امیرنظام همه چیز صورتی دیگر داشت.”

هرچه حین مطالعه مفتخر شدم به وجود چنین شخص ارزشمندی در تاریخ ایران، هنگام رسیدن زمان قتل او به دست “خود ایرانی های درباری” غم تمام وجودم را نسبت به آنچه که بر این سرزمین گذشت گرفت.. تیغی که در حمام فین کاشان، امیرکبیر را از پا درآورد، نه تنها امیر بلکه ایران را از پا درآورد. ایرانی که میتوانست به پاس خدمات بیشمار او، بیش از پیش پیشرفت کند و در آینده، صدارت از او به همتایانش منتقل شود و چنین روندی سالهای سال بر ایران حکم فرما گردد و مملکت به نحوی دیگر اداره شود و به تبع آن، نسل های بعد نیز چنین اخلاقیاتی را به ارث برند و در چنان حال و هوایی رشد یابند، به دست دربار کوته بین فلج شد و پیش از آنکه میوه سعادت درختی را که نهالش را امیرکبیر کاشته و مراقبتش کرده بود را بچینند، خشکید و

فروافتاد و ضایع شد.

این کتاب، عجیب غمگین بود

اردیبهشت ۱۴۰۱ - تبریز

[Mahshad · Rating 3 out of 5]

یک حکایت
سفیر روس در طهران به رسم ایران آدم های عدیده جلو خود می انداخت. روزی از امیر وقت ملاقات خواست. سه ساعت به غروب وعده داد. سفیر آمد و امیر بیرون نیامد.سفیر مدتی منتظر ماند خواست برود پیشخدمت جلو گرفت که امیر می آید باز یک ساعت طول کشید و امیر بیرون نیامد. سفیر مدتی منتظر ماند خواست برود پیشخدمت جلو او گرفت امیر میاید. باز یک ساعت طول کشید و امیر نیامد.سفیر متغیر شد که به دولت امپراطوری توهین کرده و حرکت نمود.امیر آمد و گفت چه شده. گفت سه ساعتی وعده کرده الان یک ساعت است. امیر گفت این رسم ایران است.سفیر گفت ما به رسم خود رفتار میکنیم. امیر گفت شما در روسیه با چند نفر راه میروید. گفت تنها میرویم. گفت چرا این جا نوکر جلو میاندازید. گفت به رسم ایران. گفت اگر به رسم ایران راه میروید رسم وعده ایرانی هم دو ساعت تاخیر دارد.

[Alireza Khan · Rating 4 out of 5]

آشتیانی تلاش کرده با مراجعه به اسناد و منابع معتبر تاریخی،
روایتی علمی و مستند از زندگی امیرکبیر ارائه دهد؛
این باعث شده اثر او یکی از منابع ارزشمند برای فهم سیاست
و تاریخ ایران نیمه‌ی اول قرن ۱۲۰۰ هجری شمسی باشد.