วิถีแห่งอำนาจ ซุนยัตเซ็น

by เสถียร จันทิมาธร

เกริ่นนำในช่วงแรกๆ ของหนังสือ กล่าวถึงชีวิตวัยเด็กของ “ซุนยัตเซ็น” ที่เคยมีฐานะแต่กลับยากจนลงเพราะรัฐบาลราชวงศ์ชิงไม่ใส่ใจประชาชน ในเวลานั้นซุนยัตเซ็นเป็นเด็กขยัน เรียนเก่ง แรงบันดาลใจของเขาคือ “หงซิ่วฉวน” ผู้นำกบฏไท่ผิง

เมื่อเข้าสู่วัยรุ่นเขาจำต้องแก้ปัญหาความเป็นอยู่ของครอบครัวด้วยการเดินทางไปทำงานที่ฮาวายกับพี่ชาย เมื่อได้ทำงานที่นั่น เขาได้พบเห็นวัฒนธรรมตะวันตก ได้รู้จักคริสต์ศาสนา ก่อนจะเข้ารีดด้วยความเลื่อมใสศรัทธาพร้อมกับท้าทายขนบเดิมด้วยความคิดก้าวหน้า พี่ชายไม่เห็นด้วยจึงส่งกลับเมืองจีน ระหว่างเข้าประเทศเขาพบการเอารัดเอาเปรียบจากเจ้าหน้าที่รัฐ ทำให้เขายิ่งโกรธแค้นขนบทำเนียบเก่าๆ ที่ไม่ใส่ใจความเป็นจริง เมื่อถึงบ้านเกิดจึงก่อเรื่องทำลายรูปปั้นเทพเจ้ากวนอู สร้างความเกลียดชังให้แก่ชาวบ้านเป็นอันมาก

ซุนยัตเซ็นตัดสินใจเรียนแพทย์เพราะต้องการช่วยเหลือผู้คน ก่อนจะพบว่าการเป็นแพทย์ไม่อาจช่วยเหลือสังคมได้มากนัก แต่การปฏิวัติต่างหากที่จะยกระดับสังคมให้ดีขึ้น กระนั้นซุนยัตเซ็นก็เริ่มทบทวนว่าเขาไม่ควรต่อต้านขนบเดิมอย่างด้านๆ แบบแต่ก่อน แต่ต้องมีวิธีการที่ดีกว่านั้น เขาจึงเดินทางไปฮ่องกงซึ่งไม่ได้อยู่ในอาณัติของจีนเพื่อรวบรวมสมัครพรรคพวกเพื่อการปฏิวัติ

ซุนยัตเซ็นเริ่มรับสมัครพรรคพวกในฮ่องกงแต่ส่วนหนึ่งก็ยังสองจิตสองใจระหว่างการปฏิวัติกับปฏิรูป เขาจึงได้ติดต่อหลี่หงจาง นักปฏิรูปของราชวงศ์ชิงเพื่อขอแลกเปลี่ยนความคิดเห็นแต่ถูกปฏิเสธ ในเวลาเดียวกันจีนกำลังมีศึกสงครามกับญี่ปุ่น แต่พระนางซูสีไทเฮากลับเสวยสุขอยู่ในวังอย่างไม่รู้ร้อนรู้หนาว ซุนยัตเซ็นจึงหาโอกาสก่อตั้งสมาคมฟื้นฟูจีนเพื่อการปฏิวัติ เขาเดินทางกลับไปฮาวายเพื่อพบพี่ชายอีกครั้งซึ่งในคราวนี้พี่ชายเห็นดีเห็นงามกับเขาด้วย หลังเข้าพบพี่ชายซุนยัตเซ็นเริ่มสะสมอาวุธและกองกำลัง หากแต่กองกำลังส่วนหนึ่งถูกจับได้ก่อนจะถูกส่งตัวไปจีนเพื่อประหารชีวิต ซุนยัตเซ็นจึงเดินทางไปญี่ปุ่นเพื่อร้องขอการสนับสนุน แต่ถูกปฏิเสธอีก

ต่อมา ซุนยัตเซ็นเลือกที่จะเดินทางไปอเมริกาแต่ก็พบว่าที่นั่นไม่ปลอดภัย เขาจึงย้ายจุดหมายการเดินทางไปอังกฤษซึ่งยิ่งทำให้เขาตกอยู่ในสภาวะอันเลวร้าย เนื่องจากเขาถูกหลอกให้เข้าไปในสถานทูตจีนจนถูกจับ แต่สุดท้ายซุนยัตเซ็นก็รอดมาได้ด้วยพลังของสื่อมวลชนที่วิเคราะห์ว่าการจับกุมของสถานทูตเป็นเรื่องไม่ยุติธรรม

ก่อนที่เขาจะได้รับอิสรภาพและหวนกลับมาจัดตั้งกองกำลังอีกครั้ง ต้องผจญกับความคิดที่แตกต่าง การทรยศของกลุ่มพ้องเดียวกัน แต่สุดท้ายเขาก็สามารถกดดันให้ราชวงศ์ชิงสละราชสมบัติ สถาปนาสาธารณรัฐจนเป็นผลสำเร็จ

368 pages, Paperback

First published November 11, 2019

Reviews

[Znail · Rating 3 out of 5]

หนังสือเล่าเรื่องซ้ำไปซ้ำมาโดยการเกริ่นนำเรื่องที่จะเล่าและก็มาเล่าซ้ำซ้อนรวมถึงอธิบายรายละเอียดเพิ่มเติมเข้าไปเพิ่มขึ้น แต่ทำให้เกิดความสับสนในช่วงเวลาของการเล่าเรื่อง รวมถึงการจัดลำดับเวลาที่มีการเล่าย้อนไปมาในเรื่องคู่ขนานต่าง ๆ ที่ทำออกมาได้ไม่ดีนักทำให้เกิดความสับสนและต้องใช้สมาธิอย่างมากในการจัดลำดับเวลาและ timeline ต่าง ๆ รวมถึงการยกบทความกล่าวอ้างมาคั่นทำให้ยิ่งเกิดความสับสนในการกล่างอ้างหรือหลักฐาน ควรจะใช้เป็น การระบุเชิงอรรถ จะดีกว่า ผมให้ที่ 2.5 ดาว