What do you think?
Rate this book
Coolie
This controversial novel contrasts the life-style of the Javanese labourers who worked on the rubber plantations of Sumatra with that of their Dutch masters.
216 pages, Paperback
First published January 1, 1932
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 15 of 15 reviews
Read
April 17, 2026it’s so endlessly interesting to engage with something written from this kind of perspective. getting a glimpse into what constitutes a direct and honest gaze at the „Other“ stripped of its villainizing sentiment - so so fascinating. the language, the mode of storytelling etc. are admittedly very good
March 18, 2021
Echt ongelooflijk dat bij de herdruk uit de jaren 80 (van dit boek uit 1932) nog op de achterflap kon staan: 'Waarschijnlijk is het alleen mogelijk voor iemand met de achtergrond en het talent van Madelon Székely-Lulofs om zó overtuigend vanuit de oosterse gedachtenwereld te schrijven' en dat dit boek dan gewoon vol staat met zinnen als 'Het bleef in de zware dichte stilte, die de essence is van hun duister wezen en die hen maakt tot de eenvoudigste, de klaarste filosofen en tegelijk tot de wreedste, gruwzaamste kinderen' en 'Uit zijn prehistorische droom was hij wakker geschud en ontwaakt in de blanke beschaving van de twintigste eeuw.'
Maar ondanks het racistische en seksistische wereldbeeld dat uit dit boek spreekt, ondanks het essentialisme en de clichés, ondanks het oubollige van de taal, die drie puntjes waar zo'n beetje iedere zin mee eindigt (zelfs de laatste zin, en dat is echt een doodzonde...) en de accenten die te pas en te onpas (vooral veel te onpas) werden rondgestrooid, ondanks dat alles vond ik dit een heel mooi boek. Ik was gegrepen, bewonderde de beschrijvingen en werd verdrietig van het leed en de berusting die Székely-Lulofs beschrijft. Ook weer gelezen voor 'Caraïbische dromen' - ik kijk uit naar het college.
Maar ondanks het racistische en seksistische wereldbeeld dat uit dit boek spreekt, ondanks het essentialisme en de clichés, ondanks het oubollige van de taal, die drie puntjes waar zo'n beetje iedere zin mee eindigt (zelfs de laatste zin, en dat is echt een doodzonde...) en de accenten die te pas en te onpas (vooral veel te onpas) werden rondgestrooid, ondanks dat alles vond ik dit een heel mooi boek. Ik was gegrepen, bewonderde de beschrijvingen en werd verdrietig van het leed en de berusting die Székely-Lulofs beschrijft. Ook weer gelezen voor 'Caraïbische dromen' - ik kijk uit naar het college.
September 28, 2021
Kuli bercerita tentang Ruki seorang remaja dari pulau Jawa yang tertipu bujuk rayu seorang perekrut akan kekayaan yang mudah didapat di tanah Deli.
Namun nyatanya masuk ke perangkap eksploitas, kekerasan dan penghinaan. Sebuah jebakan yang hanya bisa lolos bila menjadi yang terkuat.
Buku ini merupakan buku kedua Lulofs yang diterbitkan pertama kali pada tahun 1932 di Belanda. Setelah buku pertamanya yang berjudul Rubber.
Berbeda dari buku Rubber yang bercerita tentang perkebunan karet Deli dari sisi orang-orang Belanda, pada Kuli Lulofs bercerita tentang kerasnya kehidupan di perkebunan karet dari sisi para kuli kontrak yang didatangkan dari pulau Jawa.
Miskin, bodoh, tertindas dan penuh dendam menjadi uraian dari alur cerita yang terasa lambat disajikan oleh Lulofs. Lulofs mendeskripsikan ruang dan lingkungan dengan sangat bertele-tele. Mungkin ini ciri khasnya.
Namun terasa upaya Lulofs untuk mengaduk-ngaduk emosi pembaca atas kisah Ruki di Deli. Sosok yang hanya berharta sepotong celana pendek, tanpa memiliki tikar ataupun bantal untuk tidur.
Sosok yang dimaki dan diperlakukan dengan binatang, yang tak memiliki keinginan ataupun keberanian selain patuh atas perintah Tuannya.
Setidaknya Lulofs mampu menggambarkan sedikit realitas para kuli kontrak di Deli pada awal ke 20. Memang sedemikian suramnya.
Namun nyatanya masuk ke perangkap eksploitas, kekerasan dan penghinaan. Sebuah jebakan yang hanya bisa lolos bila menjadi yang terkuat.
Buku ini merupakan buku kedua Lulofs yang diterbitkan pertama kali pada tahun 1932 di Belanda. Setelah buku pertamanya yang berjudul Rubber.
Berbeda dari buku Rubber yang bercerita tentang perkebunan karet Deli dari sisi orang-orang Belanda, pada Kuli Lulofs bercerita tentang kerasnya kehidupan di perkebunan karet dari sisi para kuli kontrak yang didatangkan dari pulau Jawa.
Miskin, bodoh, tertindas dan penuh dendam menjadi uraian dari alur cerita yang terasa lambat disajikan oleh Lulofs. Lulofs mendeskripsikan ruang dan lingkungan dengan sangat bertele-tele. Mungkin ini ciri khasnya.
Namun terasa upaya Lulofs untuk mengaduk-ngaduk emosi pembaca atas kisah Ruki di Deli. Sosok yang hanya berharta sepotong celana pendek, tanpa memiliki tikar ataupun bantal untuk tidur.
Sosok yang dimaki dan diperlakukan dengan binatang, yang tak memiliki keinginan ataupun keberanian selain patuh atas perintah Tuannya.
Setidaknya Lulofs mampu menggambarkan sedikit realitas para kuli kontrak di Deli pada awal ke 20. Memang sedemikian suramnya.
February 28, 2009
Buku ini menginspirasi aku untuk bikin penelitian lebih lanjut soal kehidupan kuli kontrak di Sumatra terutama soal penyakit yang menghantui para kuli. Aku seneng karena sempat menemui sumber2 soal ini...hehe tapi ampe detik ini belum terlaksana juga.
Any Way balik lagi ke buku ini, menurutku Madam Lulofs lebih kuat dalam tulisan Rubber... Dalam buku Coolie, gregetnya kurang berasa(ini sie wajar aja karena beliau kan orang Eropa bukan Jawa).
kenapa aku bilang kurang greget, karena penggambaran sikap ke'jawaan' para kuli cenderung masih terasa dari sudut pandang Eropa bukan bentuk kepasrahan orang jawa terhadap situasi yang terpaksa mereka hadapi...
eemmm...pengen banget cerita isi buku tapi takut salah karena dah satu tahun lebih ndak dipegang.
Any Way balik lagi ke buku ini, menurutku Madam Lulofs lebih kuat dalam tulisan Rubber... Dalam buku Coolie, gregetnya kurang berasa(ini sie wajar aja karena beliau kan orang Eropa bukan Jawa).
kenapa aku bilang kurang greget, karena penggambaran sikap ke'jawaan' para kuli cenderung masih terasa dari sudut pandang Eropa bukan bentuk kepasrahan orang jawa terhadap situasi yang terpaksa mereka hadapi...
eemmm...pengen banget cerita isi buku tapi takut salah karena dah satu tahun lebih ndak dipegang.
March 23, 2021
Soms hebben boeken je iets te vertellen, ook als ze achterhaald zijn. [_Koelie_](https://dbnl.org/titels/titel.php?id=...) (1931) van [Madelon Székely-Lulofs](https://nl.wikipedia.org/wiki/Madelon...) (1899-1958) is zo’n boek.
Het verhaal speelt in Deli op Sumatra aan het begin van de twintigste eeuw. De Javaanse jongen Koelie wordt door een ronselaar verleid om contractarbeider op een rubberplantage te worden. Hem wordt een toekomst met vrouwen, gokken en goud voorgespiegeld. Een paar jaar in dit paradijs doorbrengen, om daarna in rijkdom terug te keren, dat lijkt hem wel wat.
Al snel blijkt hij in de val van uitbuiting, geweld en vernedering terecht gekomen te zijn. Een val waaraan alleen de wilskrachtigen weten te ontsnappen. Dat zijn in deze roman soms de vrouwen, zeker niet de mannen.
## Maatschappijkritisch of rolbevestigend? ##
Toen het boek verscheen maakte het grote indruk. Het was een van de eerste boeken waarin de wreedheid van het koloniale systeem vanuit inlandse ogen beschreven werd. Je kunt het dan ook lezen als een kritiek op dat systeem. Toch is daar wel wat op af te dingen.
Maaike Meijer liet in haar studie [_In tekst gevat_](https://www.aup.nl/en/book/9789053568...) (1996) zien dat de verteller in het boek slechts ogenschijnlijk de positie van Roekie inneemt. Er wordt een bevoogdende toon aangeslagen, de inlanders worden voortdurend met dieren vergeleken, en zelfbewustzijn lijkt ver weg te zijn. Uiteindelijk wordt de neergang van Roekie aan zijn eigen noodlot toegeschreven.
Ook [Gabor Pusztai](https://www.linkedin.com/in/gabor-pus...), hoofddocent van de vakgroep Nederlands bij de Universiteit Debrecen, zette bij de collegereeks Caraïbische Dromen kanttekeningen bij de roman. Hij betoogt dat de Hollander de grote afwezige is in het verhaal. Roekie gaat ten gronde aan Indische ronselaars en opzieners. De Nederlandse plantagehouders blijven buiten beeld, en daarmee ook hun verantwoordelijkheid.
## Geen oog voor de koloniale economie ##
Madelon Székely-Lulofs schrijft over de contractarbeiders: “Alle tegenstreven, alle verzet brak in deze geestdoodende sleur. Machinaal, zonder te denken, deden ze het werk, wisten niet waaróm ze het deden. Wisten niet van productenmarkten, van handel, niet van speculatie in de blanke wereld…” Maar ook zij laat het economische aspect geheel buiten beschouwing.
Het noodlot lijkt bij haar eerder een kwestie van natuur dan van koloniale economie. Van het leven op Java geeft ze een idyllische beschrijving. Totdat de ronselaar komt: “Drop na drop mengde de vreemdeling het gif in hun droomleven van vrede en geluk.”
De nobele wilde wordt uit zijn paradijs gelokt. Daarmee bevestigt ze de modieuze tegenstelling: de inlander gedijt in zijn primitieve staat, de Hollander in de moderne economie.
Ze zegt het ook in zoveel woorden in een [interview](https://dbnl.org/tekst/_gul001193201_...) in 1932: “Ik heb Koelie geschreven uit een zuiver litterair oogpunt en zonder politieke bedoeling. […] Ik was gepakt door het verschil tusschen den Westerling en den Oosterling en de groote fout van den Westerling is, dat hij niet voldoende doordringt in de psyche van den inlander. Ze begrijpen elkaar niet. Ik heb de menschen willen laten zien hoe een koelie op alles reageert en hoe het leven is op Deli.”
## Niet bij het oud papier ##
Is Koelie dan een boek dat bij het oud papier kan? Toch niet.
Allereerst blijft het afschrikwekkende beeld van het leven op de plantages overeind, ongeacht de oorsprong die de schrijfster er aan geeft. Uit historische literatuur weten we weliswaar dat de omstandigheden nog verschrikkelijker waren dan zij al beschrijft, maar ook zo maakt het al behoorlijk veel indruk.
En al lezende drong tot me door dat het misschien wel erg gemakkelijk is om de auteur te veroordelen voor haar perspectief. Sluiten wij niet nu net niet zo onze ogen voor schrijnende situaties die zich onder onze ogen afspelen? Voor de Oost-Europese uitzendkrachten bijvoorbeeld, opeengepropt in bungalowparken, die onze pakketten verzamelen en champignons oogsten. Plukken wij niet net zo hard de vruchten van een onrechtvaardig systeem? Gebruiken we daarvoor de vermeende drankzucht als eigenschap van de contractarbeider, waarachter wij onze verantwoordelijkheid kunnen verstoppen?
Zo bezien is _Koelie_ nog steeds een actueel boek, maar niet op een manier die Madelon Székely-Lulofs zal hebben voorzien.
_(Overigens roept de verschijningsgeschiedenis nog wat vragen op. De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren meldt dat haar [versie](https://dbnl.org/titels/titel.php?id=...) gebaseerd is op de eerste druk bij Uitgeverij Kroonder in Bussum uit 1931. Op de afgebeelde titelpagina staat geen jaartal. In bijna alle literatuur over Koelie wordt 1932 genoemd als het eerste jaar van verschijnen (bij Elsevier). Is dat de tweede druk, of zit de dbnl fout?)_
Het verhaal speelt in Deli op Sumatra aan het begin van de twintigste eeuw. De Javaanse jongen Koelie wordt door een ronselaar verleid om contractarbeider op een rubberplantage te worden. Hem wordt een toekomst met vrouwen, gokken en goud voorgespiegeld. Een paar jaar in dit paradijs doorbrengen, om daarna in rijkdom terug te keren, dat lijkt hem wel wat.
Al snel blijkt hij in de val van uitbuiting, geweld en vernedering terecht gekomen te zijn. Een val waaraan alleen de wilskrachtigen weten te ontsnappen. Dat zijn in deze roman soms de vrouwen, zeker niet de mannen.
## Maatschappijkritisch of rolbevestigend? ##
Toen het boek verscheen maakte het grote indruk. Het was een van de eerste boeken waarin de wreedheid van het koloniale systeem vanuit inlandse ogen beschreven werd. Je kunt het dan ook lezen als een kritiek op dat systeem. Toch is daar wel wat op af te dingen.
Maaike Meijer liet in haar studie [_In tekst gevat_](https://www.aup.nl/en/book/9789053568...) (1996) zien dat de verteller in het boek slechts ogenschijnlijk de positie van Roekie inneemt. Er wordt een bevoogdende toon aangeslagen, de inlanders worden voortdurend met dieren vergeleken, en zelfbewustzijn lijkt ver weg te zijn. Uiteindelijk wordt de neergang van Roekie aan zijn eigen noodlot toegeschreven.
Ook [Gabor Pusztai](https://www.linkedin.com/in/gabor-pus...), hoofddocent van de vakgroep Nederlands bij de Universiteit Debrecen, zette bij de collegereeks Caraïbische Dromen kanttekeningen bij de roman. Hij betoogt dat de Hollander de grote afwezige is in het verhaal. Roekie gaat ten gronde aan Indische ronselaars en opzieners. De Nederlandse plantagehouders blijven buiten beeld, en daarmee ook hun verantwoordelijkheid.
## Geen oog voor de koloniale economie ##
Madelon Székely-Lulofs schrijft over de contractarbeiders: “Alle tegenstreven, alle verzet brak in deze geestdoodende sleur. Machinaal, zonder te denken, deden ze het werk, wisten niet waaróm ze het deden. Wisten niet van productenmarkten, van handel, niet van speculatie in de blanke wereld…” Maar ook zij laat het economische aspect geheel buiten beschouwing.
Het noodlot lijkt bij haar eerder een kwestie van natuur dan van koloniale economie. Van het leven op Java geeft ze een idyllische beschrijving. Totdat de ronselaar komt: “Drop na drop mengde de vreemdeling het gif in hun droomleven van vrede en geluk.”
De nobele wilde wordt uit zijn paradijs gelokt. Daarmee bevestigt ze de modieuze tegenstelling: de inlander gedijt in zijn primitieve staat, de Hollander in de moderne economie.
Ze zegt het ook in zoveel woorden in een [interview](https://dbnl.org/tekst/_gul001193201_...) in 1932: “Ik heb Koelie geschreven uit een zuiver litterair oogpunt en zonder politieke bedoeling. […] Ik was gepakt door het verschil tusschen den Westerling en den Oosterling en de groote fout van den Westerling is, dat hij niet voldoende doordringt in de psyche van den inlander. Ze begrijpen elkaar niet. Ik heb de menschen willen laten zien hoe een koelie op alles reageert en hoe het leven is op Deli.”
## Niet bij het oud papier ##
Is Koelie dan een boek dat bij het oud papier kan? Toch niet.
Allereerst blijft het afschrikwekkende beeld van het leven op de plantages overeind, ongeacht de oorsprong die de schrijfster er aan geeft. Uit historische literatuur weten we weliswaar dat de omstandigheden nog verschrikkelijker waren dan zij al beschrijft, maar ook zo maakt het al behoorlijk veel indruk.
En al lezende drong tot me door dat het misschien wel erg gemakkelijk is om de auteur te veroordelen voor haar perspectief. Sluiten wij niet nu net niet zo onze ogen voor schrijnende situaties die zich onder onze ogen afspelen? Voor de Oost-Europese uitzendkrachten bijvoorbeeld, opeengepropt in bungalowparken, die onze pakketten verzamelen en champignons oogsten. Plukken wij niet net zo hard de vruchten van een onrechtvaardig systeem? Gebruiken we daarvoor de vermeende drankzucht als eigenschap van de contractarbeider, waarachter wij onze verantwoordelijkheid kunnen verstoppen?
Zo bezien is _Koelie_ nog steeds een actueel boek, maar niet op een manier die Madelon Székely-Lulofs zal hebben voorzien.
_(Overigens roept de verschijningsgeschiedenis nog wat vragen op. De Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren meldt dat haar [versie](https://dbnl.org/titels/titel.php?id=...) gebaseerd is op de eerste druk bij Uitgeverij Kroonder in Bussum uit 1931. Op de afgebeelde titelpagina staat geen jaartal. In bijna alle literatuur over Koelie wordt 1932 genoemd als het eerste jaar van verschijnen (bij Elsevier). Is dat de tweede druk, of zit de dbnl fout?)_
December 31, 2018
setelah membaca buku ini. aku terfikir.
Bagaimana nasib dengan pekerja-pekerja estet dari India yang dibawa British ke Tanah Melayu. Adakah mereka mengalami keadaan yang sama? ditipu skim pekerjaan di luar negara? atau mereka-mereka yang dihukum kerja paksa atas kesalahan jenayah yang mereka lakukan di tanah air mereka.
Bagaimana nasib dengan pekerja-pekerja estet dari India yang dibawa British ke Tanah Melayu. Adakah mereka mengalami keadaan yang sama? ditipu skim pekerjaan di luar negara? atau mereka-mereka yang dihukum kerja paksa atas kesalahan jenayah yang mereka lakukan di tanah air mereka.
May 19, 2017
Goed boek! Leest een beetje als een film uit die tijd. Psychologisch niet heel diepgravend, maar onderhoudend. Sociaal bewogen portret van het leven van koelies, zonder een sociaal pamflet te worden.
May 30, 2017
Droevig en prachtig verhaal over het 'koeliebestaan'. Tijdsgebonden historie, tijdloos geschreven.
July 23, 2017
If you want to understand poverty traps, read this. Brilliant and beautifully written, this story will haunt you.
September 20, 2012
Novel Madelon Lulofs yang bersetting pada tahun 1930-an ini menceritakan tentang kehidupan anak desa yang kemudian menjadi seorang buruh karet bernama Ruki. Bagaimana dia pertama kali tinggal di sebuah kampung di Jawa Barat. Lalu, karena bujukan pendatang dari betawi akhirnya Ruki bersedia untuk bekerja di sebuah perkebunan karet di Deli bersama dua temannya . Sebelumnya Ruki belum pernah kesana. Dalam perjalanan ke Deli, Ruki bertemu dengan seorang wanita bernama Karminah. Karminah menemani Ruki sampai dia berpisah karena ditempatkan di berbeda blok. Dan Karminah di paksa untuk di serahkan ke mandor untuk dijadikan istri.
Di novel ini diceritakan dengan apik, bagaimana Ruki menghadapi hari-harinya di Deli. Nasib Ruki sebenarnya kurang beruntung, dia hanya menjadi buruh sampai delapan belas kali kontrak dengan perkebunan karet tersebut. Diceritakan disini bahwa uang hasil Ruki bekerja sebagai buruh dihabiskannya untuk hura-hura dan berjudi sehingga tidak bisa menabung.
Sampai pada suatu saat ketika Ruki sudah mulai berumur separuh baya dan berkesempatan mendapatkan istri. Dia bisa menabung karena bantuan istrinya itu. Pada suatu saat Ruki dan istrinya bernama Wiryo mendapatkan surat untuk kepulangan dia ke Jawa. Keduanya telah merencanakan untuk membangun rumah dan membeli sawah di Jawa dari hasil menabung mereka pada saat di Deli.
Karena kecerobohan Ruki yang menghabiskan uang hasil tabungan dia dan istrinya dengan berjudi maka Ruki tidak jadi pulang ke jawa. Akhirnya dia menggenapi kontrak kuli di perkebunan tersebut ke yang sembilan belas kali untuk menabung lagi. Sebenarnya endingnya nggak banget sih. Kalau aku jadi istrinya Ruki udah aq makan hidup-hidup si Ruki, karena sampai sebegitu teganya dengan istrinya.
Mungkin ide cerita novel ini berasal dari pengalaman Madelon sendiri. Kalo nggak salah ini novel kedua Madelon setelah Rubber yang paling terkenal.
Di novel ini diceritakan dengan apik, bagaimana Ruki menghadapi hari-harinya di Deli. Nasib Ruki sebenarnya kurang beruntung, dia hanya menjadi buruh sampai delapan belas kali kontrak dengan perkebunan karet tersebut. Diceritakan disini bahwa uang hasil Ruki bekerja sebagai buruh dihabiskannya untuk hura-hura dan berjudi sehingga tidak bisa menabung.
Sampai pada suatu saat ketika Ruki sudah mulai berumur separuh baya dan berkesempatan mendapatkan istri. Dia bisa menabung karena bantuan istrinya itu. Pada suatu saat Ruki dan istrinya bernama Wiryo mendapatkan surat untuk kepulangan dia ke Jawa. Keduanya telah merencanakan untuk membangun rumah dan membeli sawah di Jawa dari hasil menabung mereka pada saat di Deli.
Karena kecerobohan Ruki yang menghabiskan uang hasil tabungan dia dan istrinya dengan berjudi maka Ruki tidak jadi pulang ke jawa. Akhirnya dia menggenapi kontrak kuli di perkebunan tersebut ke yang sembilan belas kali untuk menabung lagi. Sebenarnya endingnya nggak banget sih. Kalau aku jadi istrinya Ruki udah aq makan hidup-hidup si Ruki, karena sampai sebegitu teganya dengan istrinya.
Mungkin ide cerita novel ini berasal dari pengalaman Madelon sendiri. Kalo nggak salah ini novel kedua Madelon setelah Rubber yang paling terkenal.
September 14, 2013
Pada awalnya kisah yang dibangun begitu lambat dan bertele-tele, tetapi ditutup dengan tempo yang cepat(tahun demi tahun dilewati beberapa paragraf saja).
Dibuku ini seorang kuli kontrak jaman kolonial dilukiskan seperti binatang, kurang lebih juga menyerupai robot. tanpa perasaan, tanpa keinginan. Dan Tuan-tuan yang memerintahnya seperti Tuhan. tidak terbantahkan, Absolut. Terlepas dari unsur dramatis yang sudah menjadi ciri dari cerita fiksi, Lulofs berhasil mengaduk-aduk emosi pembaca lewat pengalaman Ruki yang menjalani hidupnya sebagai orang kontrak yang tidak punya pilihan hanya bisa pasrah pada.. Kehendak Tuhan! katanya: "Jika Tuhan mau begitu.. ya begitu.."
Dibuku ini seorang kuli kontrak jaman kolonial dilukiskan seperti binatang, kurang lebih juga menyerupai robot. tanpa perasaan, tanpa keinginan. Dan Tuan-tuan yang memerintahnya seperti Tuhan. tidak terbantahkan, Absolut. Terlepas dari unsur dramatis yang sudah menjadi ciri dari cerita fiksi, Lulofs berhasil mengaduk-aduk emosi pembaca lewat pengalaman Ruki yang menjalani hidupnya sebagai orang kontrak yang tidak punya pilihan hanya bisa pasrah pada.. Kehendak Tuhan! katanya: "Jika Tuhan mau begitu.. ya begitu.."
December 17, 2012
Een zeer indrukwekkend relaas van een jonge koelie, die op contractbasis aan het werk gaat. Hij heeft grote dromen over zijn toekomst, maar steeds weer gebeurt er iets waardoor hij jaar na jaar zijn contract als koelie verlengd ziet. Op een bepaald moment bedenkt hij dat hij een oude man is die al zijn dromen heeft zien vervliegen.
May 29, 2013
I read the English version. Brilliantly told story of how a young boy's dream to save and better himself are destroyed by harsh economic reality. I read this and thought it's funny that nothing has changed. Brilliantly written. Insightful. Evocative. Also darn depressing.
April 2, 2015
Ceritanya tidak panjang memang. Tapi cukup untuk memahami kehidupan kuli kontrak jaman kolonialisme di bawah pemerintahan Belanda. Kisahnya sederhana dengan konflik kehidupan harta, tahta dan wanita versi pemuda desa.
Displaying 1 - 15 of 15 reviews