What do you think?
Rate this book
Met Hannah Arendt naar Parijs
- GenresPhilosophy
61 pages, Paperback
Published March 10, 2020
57 people want to read
About the author
Joke J. Hermsen
32 books59 followersJoke J. Hermsen is a Dutch writer and philosopher, who studied art & philosophy in Paris and now lives and works in Amsterdam.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 9 of 9 reviews
February 10, 2021
Dit is een tamelijk los uit de pols geschreven essay waarin Hermsen ingaat op de veel te beperkte plaats van vrouwen in de filosofie. Ze verbindt dat met haar eigen studies in Parijs, in het midden van de jaren 1980. Hoewel Simone de Beauvoir (uiteraard) nogal prominent figureert, gaat de aandacht terecht vooral naar Hannah Arendt. Ik werd geboeid door haar pluraliteitsdenken, dat Hermsen meteen ook toepast op de kwestie van de vrouw, kiezend voor een middenweg tussen strijd voor gelijkheid (à la de Beauvoir) en erkenning van de eigenheid en het verschil (naar de voor mij onbekend Luce Irigaray). Het boekje eindig met een klaagzang over de blijvende ondervertegenwoordiging van vrouwen in de academische filosofie. Dit essay springt nogal van de hak op de tak, maar bevat toch een paar boeiende inzichten.
December 20, 2022
Leuk klein boekje. Voor mij het perfecte kleinood om de link uit te leggen tussen mijn bijbel 'La 2ème sexe' en jongere schrijfsters/filosofen/strekkingen.
Ze klaagt over de onderbelichte rol van vrouwelijke filosofen, zelfs al studeren er nu 40% vrouwen filosofie. Misschien moet ze eens bij toegepaste wetenschappen kijken ? Alhoewel ik wat jonger ben dan Joke, waren er slechts 5% ingenieursstudenten. Intussen blijft het ergens hangen onder de 10%. En qua rolmodellen werd er nog steeds verwezen naar Marie Curie.
Grappig detail, ik liep omstreeks dezelfde periode als zij rond in Parijs toen ik er tijdens de zomer een industriële stage deed bij Alsthom-Atlantique. Dat was tijdens mijn masters. Ik ervaarde het wel heel anders, voor mij was het een ontdekking en verwondering, een opstapje naar meer.
Ze klaagt over de onderbelichte rol van vrouwelijke filosofen, zelfs al studeren er nu 40% vrouwen filosofie. Misschien moet ze eens bij toegepaste wetenschappen kijken ? Alhoewel ik wat jonger ben dan Joke, waren er slechts 5% ingenieursstudenten. Intussen blijft het ergens hangen onder de 10%. En qua rolmodellen werd er nog steeds verwezen naar Marie Curie.
Grappig detail, ik liep omstreeks dezelfde periode als zij rond in Parijs toen ik er tijdens de zomer een industriële stage deed bij Alsthom-Atlantique. Dat was tijdens mijn masters. Ik ervaarde het wel heel anders, voor mij was het een ontdekking en verwondering, een opstapje naar meer.
February 6, 2026
Hermsen start haar betoog in 1984, wanneer ze haar postdoctorale studie in Parijs aanvat. Ze blikt hierbij terug op haar eigen vrouw zijn. Thuis leefde ze in een gezin waarin de mannen het voor het zeggen hadden, daarna ervaarde ze hetzelfde op de universiteit.
“Wat moest ik doen om er gewoon te mogen zijn en te mogen denken, schrijven en spreken, zonder uitgelachen te worden?”
Op weg naar Parijs neemt ze drie vrouwelijke denkers in gedachten met zich mee: Simone de Beauvoir als gelijkheidsdenker, Luce Irigary als verschilfeminist en Hannah Arendt die kiest voor pluraliteit.
De gelijkheidsdenker gaat voor gelijke rechten tussen man en vrouw. De verschilfeminist vindt dat de bevrijding van vrouwen niet zozeer ligt in de gelijkheid maar in het benoemen van het verschillend zijn van vrouwen, waardoor er veel aandacht gaat naar het label van ‘de vrouw’.
Hermsen zoekt een benadering tussen beide uiteenlopende standpunten en vindt dit terug bij Arendt, in de pluraliteit en de nataliteit. Pluraliteit waarbij veel mensen zorgen voor verscheidenheid, waarbij we ons denken kunnen verruimen door ons met behulp van onze verbeeldingskracht in anderen te verplaatsen. Onder nataliteit verstaat Hermsen de telkens nieuwe inzichten, nieuwe initiatieven en nieuwe visies die we opdoen in ons leven waardoor we telkens opnieuw ‘geboren worden’.
“De vrouw diende kortom niet langer als de radicale Ander van de man beschouwd te worden, maar man en vrouw moesten beurtelings voor elkaar de ander leren te zijn.”
Tot haar grote verbazing wordt Arendt nergens genoemd in haar postdoctorale studie in Parijs. Na deze terugblik op haar studietijd beschrijft Hermsen de episode in het leven van Hannah Arendt waarbij ze in Parijs verblijft tot ze uiteindelijk moet vluchten naar Amerika. Hermsen wijdt vooral aandacht aan de ervaring van Arendt als staatloze, een kwetsbare positie als vluchteling die vooral gekenmerkt wordt door rechteloosheid. De auteur legt hierbij ook het verband met de huidige kijkwijze op het vluchtelingenbeleid.
Na haar verblijf in Parijs komt Hermsen in contact met de Belgische filosoof Collin, die zich jarenlang heeft verdiept in het werk van Arendt. Ook Collin was geen voorstander van het verschildenken in sekse.
“Natuurlijk betekent vrouw- of man-zijn iets voor ons, maar wat precies valt niet te zeggen; dat is een onmogelijkheid. We worden bovendien niet geheel bepaald door ons geslacht.”
Tot slot maakt de auteur een beknopte conclusie van de evolutie van vrouwen in de filosofie van de laatste dertig jaar. Het resultaat daarvan is teleurstellend door Hermsen. Er is nauwelijks vooruitgang geboekt.
Hermsen vertaalt de filosofie en de standpunten van de diverse vrouwelijke filosofen in een heldere en heel toegankelijke taal door weinig gebruik te maken van abstracte en/of filosofische begrippen. Dit maakt het essay heel leesbaar. Ze maakt soms wel te vaak een opsomming van literaire schrijvers en filosofen, waarmee ze haar eigen belezenheid lijkt te willen benadrukken.
Het essay is een mooi intermezzo en een duidelijke kennismaking met vrouwen in de filosofie, maar voor wie zich al vaak verdiept heeft in de filosofische literatuur kan het te licht verteerbaar zijn. Ik blijf het werk van Hermsen echter met veel plezier lezen.
“Wat moest ik doen om er gewoon te mogen zijn en te mogen denken, schrijven en spreken, zonder uitgelachen te worden?”
Op weg naar Parijs neemt ze drie vrouwelijke denkers in gedachten met zich mee: Simone de Beauvoir als gelijkheidsdenker, Luce Irigary als verschilfeminist en Hannah Arendt die kiest voor pluraliteit.
De gelijkheidsdenker gaat voor gelijke rechten tussen man en vrouw. De verschilfeminist vindt dat de bevrijding van vrouwen niet zozeer ligt in de gelijkheid maar in het benoemen van het verschillend zijn van vrouwen, waardoor er veel aandacht gaat naar het label van ‘de vrouw’.
Hermsen zoekt een benadering tussen beide uiteenlopende standpunten en vindt dit terug bij Arendt, in de pluraliteit en de nataliteit. Pluraliteit waarbij veel mensen zorgen voor verscheidenheid, waarbij we ons denken kunnen verruimen door ons met behulp van onze verbeeldingskracht in anderen te verplaatsen. Onder nataliteit verstaat Hermsen de telkens nieuwe inzichten, nieuwe initiatieven en nieuwe visies die we opdoen in ons leven waardoor we telkens opnieuw ‘geboren worden’.
“De vrouw diende kortom niet langer als de radicale Ander van de man beschouwd te worden, maar man en vrouw moesten beurtelings voor elkaar de ander leren te zijn.”
Tot haar grote verbazing wordt Arendt nergens genoemd in haar postdoctorale studie in Parijs. Na deze terugblik op haar studietijd beschrijft Hermsen de episode in het leven van Hannah Arendt waarbij ze in Parijs verblijft tot ze uiteindelijk moet vluchten naar Amerika. Hermsen wijdt vooral aandacht aan de ervaring van Arendt als staatloze, een kwetsbare positie als vluchteling die vooral gekenmerkt wordt door rechteloosheid. De auteur legt hierbij ook het verband met de huidige kijkwijze op het vluchtelingenbeleid.
Na haar verblijf in Parijs komt Hermsen in contact met de Belgische filosoof Collin, die zich jarenlang heeft verdiept in het werk van Arendt. Ook Collin was geen voorstander van het verschildenken in sekse.
“Natuurlijk betekent vrouw- of man-zijn iets voor ons, maar wat precies valt niet te zeggen; dat is een onmogelijkheid. We worden bovendien niet geheel bepaald door ons geslacht.”
Tot slot maakt de auteur een beknopte conclusie van de evolutie van vrouwen in de filosofie van de laatste dertig jaar. Het resultaat daarvan is teleurstellend door Hermsen. Er is nauwelijks vooruitgang geboekt.
Hermsen vertaalt de filosofie en de standpunten van de diverse vrouwelijke filosofen in een heldere en heel toegankelijke taal door weinig gebruik te maken van abstracte en/of filosofische begrippen. Dit maakt het essay heel leesbaar. Ze maakt soms wel te vaak een opsomming van literaire schrijvers en filosofen, waarmee ze haar eigen belezenheid lijkt te willen benadrukken.
Het essay is een mooi intermezzo en een duidelijke kennismaking met vrouwen in de filosofie, maar voor wie zich al vaak verdiept heeft in de filosofische literatuur kan het te licht verteerbaar zijn. Ik blijf het werk van Hermsen echter met veel plezier lezen.
June 10, 2020
Joke Hermsen deed Vlaanderen een boekje cadeau, een wandeling door haar Parijs verblijf met Hannah Arendt aan de horizon op zoek naar de vrouwelijke filosofen en met een mooie uitsmijter in de “bijna” echte ontmoeting met Simone de Beauvoir en de “tweestemmige mens” …en daarbij dacht ik even aan Laura van Dolron met “Sartre zegt sorry”
August 3, 2021
Tog boekj, over de te beperkte plaats van vrouwen in de filozofie
August 17, 2020
Bij een bibliotheekbezoek om thrillers mee te nemen naar de kust, stond het essay van Joke J. Hermsen ‘Met Hannah Arent naar Parijs’ in het rek met nieuwe aanwinsten. Daar kan niemand aan weerstaan: over je lievelingsthema (feministische filosofie) lezen met het geluid van de golven in je oren. Zalig.
Het essay is vlot leesbaar en prachtig onderbouwd. Hermsen kan moeilijke begrippen bv. ‘nataliteit in de betekenis die H. Arendt eraan gaf, gemakkelijk verstaanbaar maken. Daar krijgt ze zeker één ster voor.
Hermsen is zelfzeker in haar taalgebruik, grappig in haar observatie, erudiet, kritisch in haar beoordeling, geeft voldoende persoonlijke info vrij, zoals dat past in feministische theorie maar zonder drammerig te worden (zoals zo vaak bij Amerikaans feministische schrijfsters).’ Dat zijn de andere sterren die haar essay een beoordeling van 5 op 5 bezorgen.
De inhoud van het essay? Hermsen beschrijft hoe de discussie en valse tegenstelling tussen gelijkheidsfeminisme (met Simone De Beauvoir op kop)en verschilfeminisme (Luce Irigaray en zoveel anderen in een literair peloton) door de filosofie van Hannah Arendt overstegen wordt.
In het essay krijg je, naast de duiding van drie feministische stromingen ook het levensverhaal van Arendt en de toepassing van haar filosofie op onze actualiteit mee.
Het is een must read voor iedereen vanaf 16 jaar. In coronatijden ondervond ik tevens veel steun bij de verwerking van frustratie door de beperking die nu opgelegd worden…. “We zijn niet geboren om te sterven maar om altijd opnieuw geboren te worden.” Dit is het nataliteitsprincipe van Arendt waarmee ze uitlegt dat als de wereld politiek, sociaal, economisch, religieus of cultureel verandert, wij als mensen opnieuw geboren worden in dat nieuwe normaal.
Hermsens essay herinnerde me er ook aan dat Arendt een pleidooi houdt om trouw te zijn aan het politieke en het poëtische (blz. 45) en past dat filosofisch pleidooi toe in haar essay. Het verbeelde thee-moment tussen zichzelf en Simone De Beauvoir is hilarisch beschreven. Wie filosofie zo grappig kan beschrijven, verdient veel lezers omdat we ons ‘denken kunnen verruimen, (dixit Arendt), door ons met hulp van onze verbeelding in andere te verplaatsen.” (blz 23) In deze corona-tijd kan iedereen dat soort empathie gebruiken en de troost die filosofie kan bieden.
Het essay is vlot leesbaar en prachtig onderbouwd. Hermsen kan moeilijke begrippen bv. ‘nataliteit in de betekenis die H. Arendt eraan gaf, gemakkelijk verstaanbaar maken. Daar krijgt ze zeker één ster voor.
Hermsen is zelfzeker in haar taalgebruik, grappig in haar observatie, erudiet, kritisch in haar beoordeling, geeft voldoende persoonlijke info vrij, zoals dat past in feministische theorie maar zonder drammerig te worden (zoals zo vaak bij Amerikaans feministische schrijfsters).’ Dat zijn de andere sterren die haar essay een beoordeling van 5 op 5 bezorgen.
De inhoud van het essay? Hermsen beschrijft hoe de discussie en valse tegenstelling tussen gelijkheidsfeminisme (met Simone De Beauvoir op kop)en verschilfeminisme (Luce Irigaray en zoveel anderen in een literair peloton) door de filosofie van Hannah Arendt overstegen wordt.
In het essay krijg je, naast de duiding van drie feministische stromingen ook het levensverhaal van Arendt en de toepassing van haar filosofie op onze actualiteit mee.
Het is een must read voor iedereen vanaf 16 jaar. In coronatijden ondervond ik tevens veel steun bij de verwerking van frustratie door de beperking die nu opgelegd worden…. “We zijn niet geboren om te sterven maar om altijd opnieuw geboren te worden.” Dit is het nataliteitsprincipe van Arendt waarmee ze uitlegt dat als de wereld politiek, sociaal, economisch, religieus of cultureel verandert, wij als mensen opnieuw geboren worden in dat nieuwe normaal.
Hermsens essay herinnerde me er ook aan dat Arendt een pleidooi houdt om trouw te zijn aan het politieke en het poëtische (blz. 45) en past dat filosofisch pleidooi toe in haar essay. Het verbeelde thee-moment tussen zichzelf en Simone De Beauvoir is hilarisch beschreven. Wie filosofie zo grappig kan beschrijven, verdient veel lezers omdat we ons ‘denken kunnen verruimen, (dixit Arendt), door ons met hulp van onze verbeelding in andere te verplaatsen.” (blz 23) In deze corona-tijd kan iedereen dat soort empathie gebruiken en de troost die filosofie kan bieden.
June 21, 2020
Mooi essay over een jonge filosoof in opleiding,Joke Hermsen op zoek naar Hannah Arendt op de opleiding in Frankrijk. Op zoek naar gevestigde vrouwenfilosofen op de opleidingen binnen het wetenschappelijk onderwijs. Nog steeds te weinig aanwezig. Onbegrijpelijk. Dit essay zorgde ervoor dat ik opnieuw Hannah Arendt ben gaan lezen. Denken en dan handelen.
December 25, 2020
Leuke aanvulling op mijn lectuur van Joke H. Via een stuk intellectueel wordingsgeschiedenis.
January 18, 2021
Kleinood.
Displaying 1 - 9 of 9 reviews