Ο συγγραφέας του Ζαά: Δεκαοκτώ άγνωστα κείμενα των ελληνιστικών χρόνων

by Γιώργης Γιατρομανωλάκης (editor)

Τα δεκαοχτώ μεταγραμμένα αρχαία ελληνικά κείμενα που εκδίδονται στο παρόν βιβλίο αποδίδονται σε έναν άγνωστο Έλληνα ή ελληνόγλωσσο συγγραφέα, ο οποίος, σύμφωνα με τον παπυρολόγο Stephan Markevil (1938-2012 ), ζει στις αρχές η στα μέσα του 3ου μ.Χ. αιώνα στην περιοχή της Οξυρρύγχου. Ο Stephan Markevil αποκαλεί τον συντάκτη αυτών των κειμένων "Συγγραφέα του Ζαά" από το όνομα του Αιγύπτιου εργάτη ο οποίος ανεύρε τον σχετικό κώδικα σε παράνομη ανασκαφή. Η editio princeps του "Συγγραφέα του Ζαά" είχε προγραμματισθει στη γνωστή σειρά Oxyrhynchus Papyri, όμως ο θάνατος του Markevil ανέστειλε την έκδοση. Αγνοούμε σε ποιό στάδιο ευρίσκεται σήμερα η έκδοση του κώδικος. Η μεταγραφή των δεκαοκτώ κειμένων γίνεται από φωτοτυπία του κώδικος, την οποία ο φίλος Stephan μου είχε αποστείλει παλαιότερα. Μάλιστα σε σχετική επιστολή του ο Stephan μου τονίζει ότι τα κείμενα αυτά πρέπει να δημοσιοποιηθούν με τον ένα η τον άλλο τρόπο. Ο ίδιος, άλλωστε, με προέτρεπε να προβώ στη μεταγραφή τους.

Εξ όσων προκύπτει από τα κείμενα, ο άγνωστος Συγγραφέας φαίνεται να είναι ένας από τους πολλούς Έλληνες η ελληνόγλωσσους literati της Αυτοκρατορικής Εποχής, οι οποίοι διακατέχονται από έμμονες ιδέες για την τέχνη της γραφής και τη λογοτεχνία γενικότερα. Υπό αυτή την έννοια, μπορεί να χαρακτηρισθεί οιονεί "νεωτερικός" συγγραφέας. Τα κείμενά του είναι άκρως προσωπικά και, θα λέγαμε, εγωκεντρικά. Η μεταγραφή των δεκαοκτώ κειμένων προσπαθεί να αποδώσει στα νεοελληνικά τον ασυνήθιστο τρόπο γραφής του. Σχετικές συμπληρώσεις του πρωτοτύπου, διορθώσεις, εικασίες γραφής κ.λπ. οφείλονται στον μεταφραστή.

Τα δεκαοκτώ διασωθέντα κείμενα του άγνωστου Συγγραφέως αποτελούν προσωπικές καταγραφές, το ιδιότυπο σημειωματάριο ενός ανθρώπου εν υπερορία, για τον οποίο δεν διαθέτουμε καμία σχετική πληροφορία από αλλού. Στα δεκαοκτώ κείμενα περιγράφεται ο αμμώδης τόπος της εξορίας του, αλλά και οι συναντήσεις του με ανθρώπους της περιοχής. Συχνότερα μάλιστα αναφέρεται σε μία γυναίκα πλούσια, ωραία και υψηλής κοινωνικής τάξεως. Δεν υπάρχουν πολιτικές η θρησκευτικές αναφορές. Τα κύρια θέματα του Συγγραφέως είναι η λογοτεχνία (ειδικά η ομηρική), η ίδια η διαδικασία της γραφής, η ερωτική μύηση, ο έρωτας και ο θάνατος.

152 pages, Paperback

First published June 1, 2019

About the author

Γεννήθηκε στον Ζαρό Ηρακλείου Κρήτης. Σπούδασε κλασική φιλολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και στο King's College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου (Ph.D.). Είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει γράψει βιβλία και άρθρα για τον Όμηρο, τη λυρική ποίηση, την τραγωδία, τον Αριστοτέλη, το αρχαίο ελληνικό μυθιστόρημα, την αρχαία ελληνική λογοτεχνική κριτική και ασχολείται με τη μετάφραση κλασικών κειμένων. Τα ενδιαφέροντα του στρέφονται επίσης στη μελέτη της σύγχρονης νεοελληνικής λογοτεχνίας και έχει γράψει βιβλία και άρθρα για τον Σολωμό, τον Σεφέρη, τον Σικελιανό, τον Ελύτη, τον Σινόπουλο, τον Εμπειρίκο, τον Ρίτσο, τον Εγγονόπουλο κ.ά.

Βραβεία:
-1962: Β΄ Βραβείο Πανσπουδαστικής Ποίησης με κριτές τον Ελύτη, Ρίτσο και Βρεττάκο
-1982: Βραβείο Νίκος Καζαντζάκης
-1983: Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για το μυθιστόρημα "Ιστορία"
- 2005: Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών για το μυθιστόρημα "Ο παππούς μου και το κακό"

Reviews

[Ευθυμία Δεσποτάκη]

Did not finish, σελ. 40.

Το αγόρασα γιατί δεν κατάλαβα ότι είναι προϊόν μυθοπλασίας. "Δεν πειράζει", είπα, "μπορεί να μοιάζει με το Eaters of the Dead". Μια χαρά, γουστάρω. Ξεκινάω. Και παλεύω με την ελληνιστική κοινή (έτσι καταλαβαίνω) ενός ανθρώπου που λέει το ίδιο πράγμα δυο-τρεις φορές στη σειρά (την ίδια λέξη αλλιώς ειπωμένη και το ίδιο γεγονός αλλιώς ειπωμένο - πχ. "έξω να έλθω εξελθών" ή τρεις φορές το ότι έκατσε στη σκιά του κάκτου για τρεις ώρες). Πάλεψα. Δεν άντεξα.