در زمانهای که اسلام سیاسی همهٔ حواس ما را به خود اختصاص داده و بر زندگی ما سایهٔ سنگینی انداخته، کتاب «در زندان ولایت فقیه» به یادمان میآورد که اشکال دیگری از اسلام نیز وجود دارد. این کتاب چکیدهای است از لحظاتی که اسلام سیاسی عرصه را بر مسلمانان تنگ کرده و آنان را به ستوه می آورد. نویسندهٔ کتاب این روزهای ما را در پیش بینی کرده بود.
این رساله به تصحیح دکتر محسن کدیور، از روی دو نسخهٔ خوشنویسی شده، در وبسایت شخصی ایشان منتشر شده است و بیان داستانگونهای از وقایعی است که در سال ۱۳۶۵ پس از مرگ آیت الله سید کاظم شریعتمداری در قم رخ داد. نویسندهٔ کتاب، سید رضا صدر، برادر امام موسی صدر، است که به وصیت آیت الله شریعتمداری قرار بود بر پیکر ایشان نماز میت بخواند. اما با دخالت وزارت اطلاعات وقت، ریشهری، از این کار جلوگیری می شود. پس از مدتی صدر را بازداشت کرده و به اداره اطلاعات قم میبرند و در آنجا بازجویی میشود. قسمت مهمی از این رساله، گفتگوی بین بازجو و آيت الله صدر است.
در این گفتگو، صدر علاوه بر اظهار مخالفت نسبت به نظریه ولایت فقیه، از برخی اقدامات حکومت مانند حجاب اجباری، گشتهای کمیته و فعالیت های منطقه ای دولت انتقاد میکند. نکتهٔ جالب برای من صحبت هایی بود که دربارهٔ افراد متن و حاشیه ای حوادث مربوط به شریعتمداری گفته می شود. افرادی مانند علی اکبر محتشمی پور، سید محمد صدر (پسر نویسنده)، سید جلال امامی (داماد آیت الله شریعتمداری) و دیگران.
شیوهٔ تصحیح این رساله هم جای توجه و تحسین دارد. زبان و نوع روایت ماجرا بسیار جذاب و خوشخوان است و دخالتهای ویراستار بسیار نامحسوس و حداقلی است. هر چند به نظر می رسد اگر مولف در قید حیات بود می شد برخی از لغزش های زبانی را کاهش داد و زبان پیراسته تری را جایگزین کرد.