«Μια σελίδα πριν το κάπνισμα είναι απαραίτητη, για να μπορέσω να βρω την ισορροπία μου με τη μέρα. Κανείς δεν ξέρει τι συνέβη μια νύχτα ολόκληρη. Ξυπνούμε κάθε πρωί απορημένοι, φορτωμένοι με όνειρα δυσεξήγητα. Όλα ήταν άσχημα. Όλα στη συμβολική των ονείρων δεν προμηνούσαν τίποτα καλό. Ώσπου να φύγω, δυστυχώς, έτσι θα πάει. »Ωστόσο η ισορροπία με τις λέξεις σημαίνει για μένα ισορροπία με τον κόσμο. Αν δεν αποκαταστήσω πρώτα τη σχέση μου μαζί τους, καμιά ισορροπία με τους ανθρώπους δεν μπορεί να αποκατασταθεί. Αυτό είναι η συγγραφική μου αναπηρία. Ο λόγος, βοηθητικό στοιχείο της ζωής, γίνεται πρωτογενής και πρωταρχικός παράγοντας. Οπότε, δεν συννεφιάζει».
Vassilis Vassilikos (Greek: Βασίλης Βασιλικός) was a prolific Greek writer and diplomat. A native of the northern Greek island of Thassos, Vassilikos grew up in Salonika, graduating from law school there before moving to Athens to work as a journalist. Due to his political activities, he was forced into exile following the 1967 military coup, where he spent the next seven years.
Between 1981 and 1984 Vassilikos served as general manager of the Greek state television channel ET1. Since 1996, he has served as Greece's ambassador to UNESCO.
As an author, Vassilikos has been highly prolific and widely-translated. He has published more than 100 books, including novels, plays and poetry. His best known work is the political novel Z (1967) (English language ISBN 0-394-72990-0 or ISBN 0-941423-50-6), which has been translated into thirty-two languages and was the basis of the award-winning film Z directed by Costa-Gavras (with music by Mikis Theodorakis).
In 2008, Vassilikos was among to 41 other personalities of Greece that condemned the action of the withdrawal of Ersi Sotiropoulos's book Zigzag Through the Bitter-Orange Trees from the Greek school libraries, after the appeal of insurance measures by Konstantinos Plevris against to the Ministry of National Education of Greece for this issue. In 2001, Petros Tatoulis had asked the withdrawal of this specific book and he characterized this as pornographic due to the provocative sexual scenes that it contains
Υπάρχουν συγγραφείς που δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις,αφού τα έργα τους μιλούν για εκείνους. Δεν νομίζω πως υπάρχει κάποιος/α που να μην γνωρίζει τον συγγραφέα Βασίλη Βασιλικό,ακόμη κι αν ανήκει στην κατηγορία εκείνων που δεν έχουν διαβάσει ακόμη κάποιο έργο του,όπως κι εγώ. Για μένα ποτέ δεν είναι αργά το να γνωρίσουμε την πένα ενός συγγραφέα. Ίσως θα πρέπει,πρώτα,να ωριμάσει τόσο το αναγνωστικό μας γούστο,όσο καί η σκέψη μας,ώστε να μπορέσουμε να αφομιώσουμε καί να δεχθούμε τα όσα διαβάζουμε. Να είμαστε σε θέση να αντιληφθούμε τα κρυμμένα μηνύματα πίσω από τις λέξεις καί τις φράσεις. Να δυνάμεθα να κρατάμε γερά στα χέρια μας τον μίτο της Αριάδνης για να μην χαθούμε στους δαιδαλώδεις λαβυρίνθους των μυαλών των συγγραφέων. Οι εμπειρίες της ζωής παίζουν σημαντικό ρόλο στο πως αντιλαμβανόμαστε τα πάντα γύρω μας κατά τη διάρκεια του βίου μας. Για να μιλήσω πιο συγκεκριμένα για μένα,πιστεύω πως μεγαλώνοντας δύναμαι να κατανοώ καλύτερα καί να εκτιμώ παραπάνω κείμενα καί άλλα έργα σε μεγαλύτερο βαθμό απ'ό,τι σε μικρότερη ηλικία. Όχι,δεν είναι θέμα ''νοείν'',αλλά διάφορων άλλων παραγόντων.
Η σημερινή μου πρόταση για εσάς είναι το βιβλίο ''Η μνήμη επιστρέφει με λαστιχένια πέδιλα'' του κυρίου Βασίλη Βασιλικού που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Κέδρος. Πρόκειται,όπως λέει κι ο ίδιος ο συγγραφέας,για την οριστική αυτοβιογραφία του. Ένα βιβλίο αρκετά μεγάλο σε όγκο,αλλά γεμάτο από μνήμες καί καίριες στιγμές της ζωής του συγγραφέα που τον στιγμάτισαν καί τον ακολουθούν μέχρι καί σήμερα. Ένας βραβευμένος Έλληνας συγγραφέας που έχει γίνει ευρέως γνωστός σε παγκόσμιο επίπεδο,καθώς θεωρείται ένας από τους εγχώριους συγγραφείς με τα περισσότερα μεταφρασμένα έργα. Ένας ταλαντούχος καί πολυπράγμων άνθρωπος που εκτός από συγγραφέας/ποιητής έχει υπάρξει στην θέση του δημοσιογράφου,του διπλωμάτη,του πολιτικού καί του σεναριογράφου. Όλοι αυτοί οι ρόλοι που έχει διατελέσει στη ζωή του,του έχουν αφήσει ως ''παρακαταθήκη'' πολλές εμπειρίες ζωής.
''Μια ζωή σαν μυθιστόρημα. Αναμνήσεις και συγγραφικές δοκιμές. Συναντήσεις με κορυφαίους εκπροσώπους των γραμμάτων και των τεχνών του 20ού αιώνα, Έλληνες και ξένους, με πολιτικούς αλλά και καθημερινά πρόσωπα. Η εγκατάσταση σε πόλεις του εξωτερικού και η αυτοεξορία στο Παρίσι. H επιστροφή στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης και οι νέες προκλήσεις." διαβάζουμε στην περίληψη του οπισθοφύλλου κι αμέσως μπαίνουμε στο νόημα του βιβλίου. Καλώς,ή,κακώς,θεωρώ πως όταν έχουμε στα χέρια μας μία βιογραφία/αυτοβιογραφία δεν τίθεται θέμα κριτικής του κειμένου με τους αυστηρούς όρους καί περιορισμούς. Είναι σαν κάποιος/α να αυτοκηρύσσεται κριτής των ζωών των άλλων ανθρώπων. Με συγχωρείτε,αλλά με βρίσκει αντίθετη όλο αυτό. Για μένα η ανάγνωση ενός ανάλογου βιβλίου έχει διττό σκοπό. Αρχικά,να μπορέσω να μάθω πληροφορίες για έναν άνθρωπο που θαυμάζω για το έργο καί τη στάση ζωής του καί δεύτερον,να γνωρίσω ανθρώπους καί εποχές που δεν έζησα καί διαμόρφωσαν κατά πολύ το δικό μας σήμερα σε διάφορους τομείς.
Ο λόγος του συγγραφέα μπορεί να περιγραφεί με τρείς λέξεις ως ευφυής,κυνικός καί ελκυστικός. Τα κεφάλαια είναι μεγάλα καί θα μπορούσαν να θεωρηθούν σαν μικρά διηγήματα που θα μπορούσαν να σταθούν κι από μόνα τους. Το λεξιλόγιο είναι απόλυτα ταιριασμένο με το ύφος του συγγραφέα καί η άψογη χρήση των εκφραστικών μέσων βοηθά να έχουμε στα χέρια μας ένα κείμενο ευνόητο καί καλογραμμένο. Την ίδια στιγμή,έχουμε την εμφάνιση του alter ego του συγγραφέα,του κυρίου Μαρούλη,που συνθέτει μία ημι-μυθιστορηματική αφήγηση δίνοντας μία πνοή ζωντάνιας σε όλη την αυτοβιογραφία.
Εν κατακλείδι,μέσα στις σελίδες του βιβλίου ''Η μνήμη επιστρέφει με λαστιχένια πέδιλα'' θα βρούμε ένα κείμενο που ο εξομολογητικός του χαρακτήρας θα μας γεμίσει με συναισθήματα καί σκέψεις που είναι πολλά παραπάνω από μία προσωπική ιστορία. Είναι η ιστορία του συγγραφέα καί εν μέρει όλων των λοιπών προσώπων που θα παρελάσουν μπροστά από τα μάτια μας. Εάν επιθυμείτε να συστηθείτε με τον συγγραφέα,είναι μία καλή πρόταση.
Οποιοσδήποτε άλλος συγγραφέας ή κριτικός θεωρώ ότι θα ένιωθε έναν κάποιον δισταγμό όταν επιχειρεί να γράψει οτιδήποτε για έναν συγγραφέα του διαμετρήματος του Βασίλη Βασιλικού. Έχουν πει γι’ αυτόν ότι έχει γράψει περισσότερα βιβλία από όσα θα διαβάσει ο μέσος Έλληνας στη ζωή του- ας αφήσουμε απλώς στην άκρη το γεγονός ότι έχει ασχοληθεί με όλα σχεδόν τα είδη του αφηγηματικού και του έμμετρου λόγου. Επιπροσθέτως, στη λίστα της αγγλικής εφημερίδας The Guardian με τα 1.000 βιβλία που πρέπει να διαβάσει κάποιος οπωσδήποτε, περιλαμβάνονται και δύο μονάχα ελληνικά βιβλία: Ο βίος και η πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά του Νίκου Καζαντζάκη και το Ζ του Βασίλη Βασιλικού. Τι μπορούμε να πούμε, επομένως, για την “οριστική αυτοβιογραφία” του, όπως ο ίδιος τη χαρακτήρισε, το βιβλίο Η μνήμη επιστρέφει με λαστιχένια πέδιλα; Το μόνο σίγουρο είναι ότι οι μνήμες πάντοτε επιστρέφουν στον νου μας-με λαστιχένια πέδιλα ή χωρίς…
Σε αναλογία με το επίσης βιογραφικό έργο του Καζαντζάκη, σαφώς θα μπορούσαμε να πούμε ότι το Η μνήμη επιστρέφει με λαστιχένια πέδιλα μας εξιστορεί τον βίο και την πολιτεία του Βασίλη Βασιλικού. Πρόκειται, λοιπόν, για ένα κείμενο το οποίο ο Βασιλικός ξεκίνησε να το γράφει το 1992, το επεξεργάστηκε το 1997 και του έδωσε την οριστική του μορφή στην παρούσα έκδοση. Βέβαια, είναι αυτονόητο πως η αυτοβιογραφία ενός ανθρώπου τόσο πολυσχιδούς και πολυδιάστατου όπως ο Βασιλικός, κάθε άλλο παρά συνηθισμένη αυτοβιογραφία θα ήταν, τόσο στη μορφή όσο και και στο περιεχόμενό της.
Εξίσου ενδιαφέρουσα είναι η τεχνική της “εγκιβωτισμένης” αφήγησης μέσα στη δικιά του, του alter ego του Βασιλικού, της επίσης, δηλαδή, αυτοβιογραφικής αφήγησης του κυρίου Μαρούλη, του συγγραφέα με τον παπαγάλο και την κριτική ματιά στα τεκταινόμενα της ζωής του. Ο Βασιλικός με το τέχνασμα της δημιουργίας του προσώπου αυτού, δημιουργεί πολύ επιτυχημένα έναν εξωτερικό παρατηρητή της δικής του ζωής, ο οποίος συγχρόνως είναι-αλλά και δεν είναι- ο ίδιος ο συγγραφέας! Αυτή η έτερη και παράλληλη με την πρώτη αφήγηση δίνει έναν μυθιστορηματικό και κάπως σουρεαλιστικό τόνο σε μία, κατά τα άλλα, ρεαλιστική και ειλικρινής αφήγηση. Επιπροσθέτως, η αφήγηση αυτή προσθέτει αυτό το κάτι διαφορετικό και ξεχωριστό που μπορεί να έχει μία αυτοβιογραφία, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την αφηγηματική τεχνική της. Η υπόλοιπη κριτική στο Literature