What do you think?
Rate this book
Στα μονοπάτια της Κριμαίας
Θεσσαλονίκη 1919. Ο Μενέλαος Παρασκευόπουλος καλείται να υπηρετήσει την πατρίδα ως στρατιωτικός γιατρός στην εκστρατεία που οργανώνει ο Ελευθέριος Βενιζέλος μαζί με τον Κλεμανσώ στην Κριμαία, κατά των μπολσεβίκων. Στο ταξίδι προς την Οδησσό γνωρίζεται με τον λοχαγό Κωνσταντίνο Μιχαηλίδη και μια μεγάλη φιλία θα αναπτυχθεί μεταξύ των δύο αντρών. Κατά τη διάρκεια της εκστρατείας, ο Μενέλαος θα έρθει αντιμέτωπος με τη συνείδησή του, θα γνωρίσει νέους ανθρώπους και θα αντιμετωπίσει για άλλη μια φορά την κατάρα του πολέμου.
Αθήνα 2015. Η Ξένια Φιοντόρεβνα Μιχαλκόβα αφήνει πίσω στη Μόσχα την οικογένειά της και τις επαγγελματικές υποχρεώσεις της για να κάνει μια σύντομη γνωριμία με τον Κώστα Μιχαηλίδη στην Ελλάδα. Μαζί με τον Κώστα θα αντικρίσουν τα φαντάσματα του παρελθόντος και θα αναγκαστούν κι αυτοί με τη σειρά τους, να κάνουν τις επιλογές τους.
Αθήνα 2015. Η Ξένια Φιοντόρεβνα Μιχαλκόβα αφήνει πίσω στη Μόσχα την οικογένειά της και τις επαγγελματικές υποχρεώσεις της για να κάνει μια σύντομη γνωριμία με τον Κώστα Μιχαηλίδη στην Ελλάδα. Μαζί με τον Κώστα θα αντικρίσουν τα φαντάσματα του παρελθόντος και θα αναγκαστούν κι αυτοί με τη σειρά τους, να κάνουν τις επιλογές τους.
320 pages, Paperback
Published January 1, 2019
6 people want to read
About the author
Evi Routoula
9 books75 followersI was born in Athens in 1968. Since childhood I had two major dreams: to become a lawyer and to be able to write. My first dream became true quite early. I studied Law at the university of Babes Bolyai Cluj - Napoca, in Romania. Since 1997 I have been working as a lawyer. As far as my second dream is concerned, I experimented a lot with writing: I have written traveling journals, a theatrical play, short stories and thoughts. I translated two books from English into Greek, "Blood Ties" and "On Pilgrimage"; both book were written by the English authoress Jennifer Lash- Fiennes, both of them were published in Greece by "Kalendis" publications. The "London Tube, seven stations seven stories" is my first published book, it is a book that combines two great loves of mine: the English history and the London underground. It is available both in English and Greek. My second book, "Historical Guide of London and Outskirts" is a tourist guide about London with information about the history of each monument and place of interest. I am currently working on my third project, which I hope will be ready soon.
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 5 of 5 reviews
June 13, 2019
Φυσικά και θα βαθμολογήσω με 5 αστεράκια το βιβλίο μου. Γιατί είναι μια εξαιρετική έκδοση με ποιότητα χαρτιού, με ένα εξώφυλλο που βασίστηκε σε έναν πίνακα που δημιουργήθηκε ειδικά για αυτό από μια άξια ζωγράφο, γιατί είναι γραμμένο μεστά χωρίς να κουράζει, γιατί δίνει την ευκαιρία στους αναγνώστες να ανακαλύψουν σημεία της ελληνικής ιστορίας που είναι άγνωστα στον μέσο αναγνώστη. Και γιατί αν δεν παινέψεις το σπίτι σου θα πέσει να σε πλακώσει!
June 15, 2019
Τα ‘’μονοπάτια τής Κριμαίας’’ είναι ένα μυθιστόρημα που εντάσσεται στην κατηγορία των ιστορικών. Είναι αξιοσημείωτο πως κινείται αρκετά πιστά στη σφαίρα των αληθινών γεγονότων και δεν τα χρησιμοποιεί απλά ως μέθοδο τοπικής και χρονικής οριοθέτησης. Γεγονός που εύκολα διαπιστώνει κανείς ανατρέχοντας στα βιβλία τής ιστορίας ή ακόμα και με μία γρήγορη αναζήτηση στο διαδίκτυο.
Κεντρικό του θέμα αποτελεί η συμμετοχή τής Ελλάδας στην εκστρατεία των Γάλλων στα εδάφη τής Κριμαίας το 1919. Πρόκειται για μια πτυχή τής νεότερης ελληνικής ιστορίας όχι πολύ γνωστή και σίγουρα έξω από τις δημοφιλείς διδακτικά σελίδες των σχολικών βιβλίων. Τη συγκεκριμένη χρονιά, ο Ελευθέριος Βενιζέλος ανταποκρίθηκε θετικά στο αίτημα των παραδοσιακών συμμάχων τής χώρας να διατεθούν ελληνικά στρατεύματα στην αναμέτρηση των τελευταίων με τον στρατό των Μπολσεβίκων τής νεοσύστατης Σοβιετικής Ένωσης. Ήταν μία απόφαση που αν και θα μπορούσε να θεωρηθεί καθαρά ιδεολογική, στην πραγματικότητα εμπεριείχε μεγάλη δόση διπλωματικής σκοπιμότητας. Κι αυτό επειδή οι Γάλλοι είχαν αφήσει γενναίες υποσχέσεις για την ευμενή στάση τους απέναντι στο μικρασιατικό ζήτημα. Την ελληνική, αυτή τη φορά, στρατιωτική εκστρατεία που είχε στόχο την προσάρτηση στη Ελλάδα των παραλίων τής Μικράς Ασίας και κυρίως τής Κωνσταντινούπολης. Με τα γνωστά πλέον ολέθρια επακόλουθα.
Η εκστρατεία τής Κριμαίας έλαβε χώρα σε μία ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδο για την Ευρώπη. Στρατιωτικές και κοινωνικές συγκρούσεις δημιουργούσαν μία ρευστή, τεταμένη κατάσταση στην οποία το μικρό ελληνικό κράτος έψαχνε να βρει τη θέση του μέσω ισχυρών συμμαχιών. Έτσι η ελληνική συμμετοχή στην εκστρατεία ενάντια στη σοβιετική επανάσταση δεν ήταν αποτέλεσμα πίεσης και εγκλωβισμού από τα δυτικά κράτη αλλά μια συνειδητή επιλογή που αποσκοπούσε σε δευτερογενή οφέλη. Ήταν επίσης μία κίνηση υψηλού ρίσκου αφού εξελίχθηκε σε περιοχές με έντονο το ελληνικό, ομογενειακό στοιχείο.
Η Ελλάδα τού 1919 προσπαθούσε να ορθοποδήσει, να διευρύνει τα σύνορά της σε εδάφη που κατοικούνταν ιστορικά από ελληνικούς πληθυσμούς, να κρατηθεί από ένα όραμα. Η νέα, μεγάλη Ελλάδα τού Ελευθέριου Βενιζέλου, το αίτημα τής αποκατάστασης έστω ενός τμήματος τής ξεπεσμένης Βυζαντινής αυτοκρατορίας, φάνταζε απόλυτα λογικό και κυρίως ηθικό για ένα μεγάλο κομμάτι τού φτωχού και ταλαιπωρημένου από τούς πολέμους ελληνικού λαού που αναζητούσε λίγη υπερηφάνεια. Οι νικηφόρες επιχειρήσεις στο μέτωπο των βαλκανικών πολέμων είχαν συνεισφέρει προς αυτή την κατεύθυνση αλλά δεν ήταν αρκετές. Χρειάζονταν κάτι περισσότερο, η ολοκλήρωση τού έργου τής απελευθερωτικής επανάστασης που είχε ξεκινήσει περίπου εκατό χρόνια πριν. Πρόκειται για μια εποχή που οι έννοιες κράτους και έθνους συγχέονται έντονα, γίνονται ένα.
Η αφήγηση τού μυθιστορήματος κινείται σε δύο παράλληλους άξονες. Έναν σύγχρονο κι έναν που αφορά το παρελθόν. Ο πρώτος περιλαμβάνει την αναπάντεχη συνάντηση και συνύπαρξη για τρεις ημέρες στην Αθήνα, δύο άγνωστων. Μιας επιτυχημένης Ρωσίδας επιχειρηματία κι ενός απολυμένου, άνεργου λογιστή από την Ελλάδα. Η πλοκή αυτού τού μέρους είναι σχεδόν βασική. Εμπεριέχει όμως όλα εκείνα που χρειάζονται ώστε να διευθετηθεί ομαλά μια υπερχρονική, επώδυνη εκκρεμότητα. Ένας ανοικτός λογαριασμός που υποσκελίζει ανθρώπινες γενεές κι έχει έρθει η ώρα να κλείσει. Ο δεύτερος άξονας διαδραματίζεται στο μακρινό 1919, κατά τη πορεία τής εκστρατείας στην Κριμαία. Εκεί περιγράφεται η γνωριμία και κατόπιν η αδελφική φιλία που αναπτύσσεται μεταξύ δύο ανδρών. Ενός Έλληνα αξιωματικού και τού κληρωτού στρατιωτικού ιατρού που ανήκει στο τάγμα του. Πρόκειται για τούς βασικούς πρωταγωνιστές, στον κεντρικό πυρήνα τής πλοκής τού βιβλίου. Από τις συζητήσεις τους ανακύπτουν όλα τα κορυφαία ερωτήματα που θίγονται. Νομιμοποιείται ηθικά η ανάμιξη ενός κράτους στα εσωτερικά ζητήματα κάποιου άλλου; Ποιος είναι ο ρόλος τού πολέμου στην επίλυση των εθνικών και κοινωνικών διαφορών; Σε τι χρησιμεύουν τα σύνορα των κρατών και οι εθνικές ταυτότητες; Ποια είναι η αληθινή πατρίδα ενός ανθρώπου; Ποιες μπορεί να είναι οι κόκκινες γραμμές στην αναζήτηση τής εκπλήρωσης των ατομικών μας αναγκών;
Η συγγραφέας δε φοβάται να πάρει ξεκάθαρη θέση σ’ αυτά τα ζητήματα. Η πένα της, άλλοτε ήρεμη κι άλλοτε οργισμένη, αποδίδει σωστά το συναισθηματικό φορτίο των ηρώων επιλέγοντας ένα μοτίβο που δε μεταβάλλεται ουσιαστικά ως το τέλος. Πολλά σημεία τού βιβλίου μοιάζουν με εσωτερικούς μονολόγους. Με σκέψεις καθόλου πρόσκαιρες, ίσως βαθιές πεποιθήσεις που μπορεί να γεννήσει μόνο η επίμονη και προσεκτική ανάλυση των γεγονότων. Στην ουσία, η πλοκή τού μυθιστορήματος αποτελεί το είδωλο τής πραγματικότητας δύο εποχών. Της σύγχρονης, μιας Ελλάδας που τείνει να αποκτήσει χαρακτηριστικά των δεκαετιών τού ’50 και του ’60, και τής Ελλάδας στην αρχή τού εικοστού αιώνα. Η πρώτη μάλιστα δείχνει να μειονεκτεί ακόμη και τυπικά σε σχέση με τη δεύτερη. Η Ελλάδα τού 2015 φαίνεται γκρίζα, αδύναμη κι επίπεδη στα όρια τού παράδοξου. Δεν έχει ελπίδα, ούτε καν ένα ψευδεπίγραφο όραμα όπως εκείνη του 1919. Στη σύγχρονη Ελλάδα, τα πολιτισμικά, ιδεολογικά και θρησκευτικά εργαλεία που είχαν γίνει το αποκούμπι τής κοινωνίας σε άλλες, σκοτεινές εποχές, έχουν πλέον ατονήσει. Το μέλλον δεν μπορεί να προβλεφθεί ή έστω να υποτεθεί. Πρέπει να συγκροτηθεί από σχεδόν μηδενική βάση. Στον αντίποδα αυτών των εικόνων η αφήγηση εστιάζει έντονα στο ανθρωπιστικό μανιφέστο τής οκτωβριανής επανάστασης. Το διαφαινόμενο τότε στίγμα της, με τα μάτια των ανθρώπων τής εποχής, εμφανίζεται ως η ευκαιρία για ένα καινούργιο, ελεύθερο και δίκαιο κόσμο. Φυσικά η ροή τής ιστορίας δε δικαίωσε ποτέ αυτή την υπέρμετρη αισιοδοξία. Πρόκειται για μια πτυχή τής αλήθειας που σχεδόν απουσιάζει από την εξέλιξη τής πλοκής τού βιβλίου.
Παράλληλα όμως με τα μεγάλα θέματα που απασχολούσαν και απασχολούν ακόμη τούς λαούς, τα ‘’μονοπάτια τής Κριμαίας’’ αγγίζουν και μία σειρά ζητημάτων που κινούνται περισσότερο σε ατομικό, ανθρώπινο επίπεδο. Οι σχέσεις, ερωτικές και μη, η φθορά τους στη μέγγενη τού χρόνου, η αδιέξοδη καθημερινότητα, τα εδραιωμένα κοινωνικά στερεότυπα, η επιφανειακή αλληλεπίδραση των ανθρώπων, αποτελούν μερικά τέτοια. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην αντιμετώπισή τους στο πλαίσιο μια αποστειρωμένης, ατομικής λογικής. Στην ιδιόμορφη, προσωπική διπλωματία που αναπτύσσουν συνειδητά οι άνθρωποι για να διαχειριστούν τα προβλήματά τους. Εκείνης που η αποτυχία της οδηγεί σε μικρές, παροδικές επαναστάσεις τού μυαλού. Τότε που τα κενά γεμίζουν, οι ανάγκες καλύπτονται έστω για λίγο και οι νέοι συμβιβασμοί που ακολουθούν φαντάζουν λιγότερο ψυχοφθόροι και περισσότερο εφικτοί.
Η συγγραφέας επιλέγει μία λιτή, έως δωρική τεχνική γραφής. Ακόμα και στις πιο εκτενείς περιγραφές της μοιάζει να σέβεται ένα δικό της, μοναδικό μέτρο. Στις σελίδες τού βιβλίου υπάρχουν ελάχιστοι πλεονασμοί. Το κέντρο βάρους πέφτει διαρκώς στα γεγονότα. Η ιστορική αναδρομή είναι ειλικρινής, χωρίς προσχήματα. Γυμνή, δίχως άλλοθι. Κι αν το αναγνωστικό αποτύπωμα ενός μυθιστορήματος αυτής τής κατηγορίας οφείλει να διεγείρει ή και να εμπλουτίζει την ιστορική μνήμη, το λογοτεχνικό δημιούργημα τής κυρίας Ρούτουλα το πετυχαίνει με περίοπτο τρόπο. Οι ήρωές της, με τις αδυναμίες και τα πάθη τους, δίνουν την ευκαιρία για έναν διάλογο πέρα από κάθε στείρα συμβατικότητα. Ακόμα και μέσα από αντιφάσεις, όπως η υπερασπιστική θέση ενός απολυμένου απέναντι στον τέως εργοδότη του και η συμπάθεια μιας εύπορης, Ρωσίδας επιχειρηματία για τα παραδοσιακά σοσιαλιστικά ιδεώδη. Άλλωστε αποτελεί κι αυτή μια γνώριμη και εύκολα ανιχνεύσιμη κοινωνική πρακτική. Οι άνθρωποι συχνά έλκονται από κάτι διαφορετικό σε σχέση με εκείνο που προστάζει η ταξική τους προέλευση. Σ’ αυτό, ο Μαρξ είχε πέσει έξω. Ας μην ξεχνάμε πως και ο ίδιος δεν ήταν παρά ένας πλούσιος αστός με κοινωνικές ανησυχίες.
Κεντρικό του θέμα αποτελεί η συμμετοχή τής Ελλάδας στην εκστρατεία των Γάλλων στα εδάφη τής Κριμαίας το 1919. Πρόκειται για μια πτυχή τής νεότερης ελληνικής ιστορίας όχι πολύ γνωστή και σίγουρα έξω από τις δημοφιλείς διδακτικά σελίδες των σχολικών βιβλίων. Τη συγκεκριμένη χρονιά, ο Ελευθέριος Βενιζέλος ανταποκρίθηκε θετικά στο αίτημα των παραδοσιακών συμμάχων τής χώρας να διατεθούν ελληνικά στρατεύματα στην αναμέτρηση των τελευταίων με τον στρατό των Μπολσεβίκων τής νεοσύστατης Σοβιετικής Ένωσης. Ήταν μία απόφαση που αν και θα μπορούσε να θεωρηθεί καθαρά ιδεολογική, στην πραγματικότητα εμπεριείχε μεγάλη δόση διπλωματικής σκοπιμότητας. Κι αυτό επειδή οι Γάλλοι είχαν αφήσει γενναίες υποσχέσεις για την ευμενή στάση τους απέναντι στο μικρασιατικό ζήτημα. Την ελληνική, αυτή τη φορά, στρατιωτική εκστρατεία που είχε στόχο την προσάρτηση στη Ελλάδα των παραλίων τής Μικράς Ασίας και κυρίως τής Κωνσταντινούπολης. Με τα γνωστά πλέον ολέθρια επακόλουθα.
Η εκστρατεία τής Κριμαίας έλαβε χώρα σε μία ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδο για την Ευρώπη. Στρατιωτικές και κοινωνικές συγκρούσεις δημιουργούσαν μία ρευστή, τεταμένη κατάσταση στην οποία το μικρό ελληνικό κράτος έψαχνε να βρει τη θέση του μέσω ισχυρών συμμαχιών. Έτσι η ελληνική συμμετοχή στην εκστρατεία ενάντια στη σοβιετική επανάσταση δεν ήταν αποτέλεσμα πίεσης και εγκλωβισμού από τα δυτικά κράτη αλλά μια συνειδητή επιλογή που αποσκοπούσε σε δευτερογενή οφέλη. Ήταν επίσης μία κίνηση υψηλού ρίσκου αφού εξελίχθηκε σε περιοχές με έντονο το ελληνικό, ομογενειακό στοιχείο.
Η Ελλάδα τού 1919 προσπαθούσε να ορθοποδήσει, να διευρύνει τα σύνορά της σε εδάφη που κατοικούνταν ιστορικά από ελληνικούς πληθυσμούς, να κρατηθεί από ένα όραμα. Η νέα, μεγάλη Ελλάδα τού Ελευθέριου Βενιζέλου, το αίτημα τής αποκατάστασης έστω ενός τμήματος τής ξεπεσμένης Βυζαντινής αυτοκρατορίας, φάνταζε απόλυτα λογικό και κυρίως ηθικό για ένα μεγάλο κομμάτι τού φτωχού και ταλαιπωρημένου από τούς πολέμους ελληνικού λαού που αναζητούσε λίγη υπερηφάνεια. Οι νικηφόρες επιχειρήσεις στο μέτωπο των βαλκανικών πολέμων είχαν συνεισφέρει προς αυτή την κατεύθυνση αλλά δεν ήταν αρκετές. Χρειάζονταν κάτι περισσότερο, η ολοκλήρωση τού έργου τής απελευθερωτικής επανάστασης που είχε ξεκινήσει περίπου εκατό χρόνια πριν. Πρόκειται για μια εποχή που οι έννοιες κράτους και έθνους συγχέονται έντονα, γίνονται ένα.
Η αφήγηση τού μυθιστορήματος κινείται σε δύο παράλληλους άξονες. Έναν σύγχρονο κι έναν που αφορά το παρελθόν. Ο πρώτος περιλαμβάνει την αναπάντεχη συνάντηση και συνύπαρξη για τρεις ημέρες στην Αθήνα, δύο άγνωστων. Μιας επιτυχημένης Ρωσίδας επιχειρηματία κι ενός απολυμένου, άνεργου λογιστή από την Ελλάδα. Η πλοκή αυτού τού μέρους είναι σχεδόν βασική. Εμπεριέχει όμως όλα εκείνα που χρειάζονται ώστε να διευθετηθεί ομαλά μια υπερχρονική, επώδυνη εκκρεμότητα. Ένας ανοικτός λογαριασμός που υποσκελίζει ανθρώπινες γενεές κι έχει έρθει η ώρα να κλείσει. Ο δεύτερος άξονας διαδραματίζεται στο μακρινό 1919, κατά τη πορεία τής εκστρατείας στην Κριμαία. Εκεί περιγράφεται η γνωριμία και κατόπιν η αδελφική φιλία που αναπτύσσεται μεταξύ δύο ανδρών. Ενός Έλληνα αξιωματικού και τού κληρωτού στρατιωτικού ιατρού που ανήκει στο τάγμα του. Πρόκειται για τούς βασικούς πρωταγωνιστές, στον κεντρικό πυρήνα τής πλοκής τού βιβλίου. Από τις συζητήσεις τους ανακύπτουν όλα τα κορυφαία ερωτήματα που θίγονται. Νομιμοποιείται ηθικά η ανάμιξη ενός κράτους στα εσωτερικά ζητήματα κάποιου άλλου; Ποιος είναι ο ρόλος τού πολέμου στην επίλυση των εθνικών και κοινωνικών διαφορών; Σε τι χρησιμεύουν τα σύνορα των κρατών και οι εθνικές ταυτότητες; Ποια είναι η αληθινή πατρίδα ενός ανθρώπου; Ποιες μπορεί να είναι οι κόκκινες γραμμές στην αναζήτηση τής εκπλήρωσης των ατομικών μας αναγκών;
Η συγγραφέας δε φοβάται να πάρει ξεκάθαρη θέση σ’ αυτά τα ζητήματα. Η πένα της, άλλοτε ήρεμη κι άλλοτε οργισμένη, αποδίδει σωστά το συναισθηματικό φορτίο των ηρώων επιλέγοντας ένα μοτίβο που δε μεταβάλλεται ουσιαστικά ως το τέλος. Πολλά σημεία τού βιβλίου μοιάζουν με εσωτερικούς μονολόγους. Με σκέψεις καθόλου πρόσκαιρες, ίσως βαθιές πεποιθήσεις που μπορεί να γεννήσει μόνο η επίμονη και προσεκτική ανάλυση των γεγονότων. Στην ουσία, η πλοκή τού μυθιστορήματος αποτελεί το είδωλο τής πραγματικότητας δύο εποχών. Της σύγχρονης, μιας Ελλάδας που τείνει να αποκτήσει χαρακτηριστικά των δεκαετιών τού ’50 και του ’60, και τής Ελλάδας στην αρχή τού εικοστού αιώνα. Η πρώτη μάλιστα δείχνει να μειονεκτεί ακόμη και τυπικά σε σχέση με τη δεύτερη. Η Ελλάδα τού 2015 φαίνεται γκρίζα, αδύναμη κι επίπεδη στα όρια τού παράδοξου. Δεν έχει ελπίδα, ούτε καν ένα ψευδεπίγραφο όραμα όπως εκείνη του 1919. Στη σύγχρονη Ελλάδα, τα πολιτισμικά, ιδεολογικά και θρησκευτικά εργαλεία που είχαν γίνει το αποκούμπι τής κοινωνίας σε άλλες, σκοτεινές εποχές, έχουν πλέον ατονήσει. Το μέλλον δεν μπορεί να προβλεφθεί ή έστω να υποτεθεί. Πρέπει να συγκροτηθεί από σχεδόν μηδενική βάση. Στον αντίποδα αυτών των εικόνων η αφήγηση εστιάζει έντονα στο ανθρωπιστικό μανιφέστο τής οκτωβριανής επανάστασης. Το διαφαινόμενο τότε στίγμα της, με τα μάτια των ανθρώπων τής εποχής, εμφανίζεται ως η ευκαιρία για ένα καινούργιο, ελεύθερο και δίκαιο κόσμο. Φυσικά η ροή τής ιστορίας δε δικαίωσε ποτέ αυτή την υπέρμετρη αισιοδοξία. Πρόκειται για μια πτυχή τής αλήθειας που σχεδόν απουσιάζει από την εξέλιξη τής πλοκής τού βιβλίου.
Παράλληλα όμως με τα μεγάλα θέματα που απασχολούσαν και απασχολούν ακόμη τούς λαούς, τα ‘’μονοπάτια τής Κριμαίας’’ αγγίζουν και μία σειρά ζητημάτων που κινούνται περισσότερο σε ατομικό, ανθρώπινο επίπεδο. Οι σχέσεις, ερωτικές και μη, η φθορά τους στη μέγγενη τού χρόνου, η αδιέξοδη καθημερινότητα, τα εδραιωμένα κοινωνικά στερεότυπα, η επιφανειακή αλληλεπίδραση των ανθρώπων, αποτελούν μερικά τέτοια. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην αντιμετώπισή τους στο πλαίσιο μια αποστειρωμένης, ατομικής λογικής. Στην ιδιόμορφη, προσωπική διπλωματία που αναπτύσσουν συνειδητά οι άνθρωποι για να διαχειριστούν τα προβλήματά τους. Εκείνης που η αποτυχία της οδηγεί σε μικρές, παροδικές επαναστάσεις τού μυαλού. Τότε που τα κενά γεμίζουν, οι ανάγκες καλύπτονται έστω για λίγο και οι νέοι συμβιβασμοί που ακολουθούν φαντάζουν λιγότερο ψυχοφθόροι και περισσότερο εφικτοί.
Η συγγραφέας επιλέγει μία λιτή, έως δωρική τεχνική γραφής. Ακόμα και στις πιο εκτενείς περιγραφές της μοιάζει να σέβεται ένα δικό της, μοναδικό μέτρο. Στις σελίδες τού βιβλίου υπάρχουν ελάχιστοι πλεονασμοί. Το κέντρο βάρους πέφτει διαρκώς στα γεγονότα. Η ιστορική αναδρομή είναι ειλικρινής, χωρίς προσχήματα. Γυμνή, δίχως άλλοθι. Κι αν το αναγνωστικό αποτύπωμα ενός μυθιστορήματος αυτής τής κατηγορίας οφείλει να διεγείρει ή και να εμπλουτίζει την ιστορική μνήμη, το λογοτεχνικό δημιούργημα τής κυρίας Ρούτουλα το πετυχαίνει με περίοπτο τρόπο. Οι ήρωές της, με τις αδυναμίες και τα πάθη τους, δίνουν την ευκαιρία για έναν διάλογο πέρα από κάθε στείρα συμβατικότητα. Ακόμα και μέσα από αντιφάσεις, όπως η υπερασπιστική θέση ενός απολυμένου απέναντι στον τέως εργοδότη του και η συμπάθεια μιας εύπορης, Ρωσίδας επιχειρηματία για τα παραδοσιακά σοσιαλιστικά ιδεώδη. Άλλωστε αποτελεί κι αυτή μια γνώριμη και εύκολα ανιχνεύσιμη κοινωνική πρακτική. Οι άνθρωποι συχνά έλκονται από κάτι διαφορετικό σε σχέση με εκείνο που προστάζει η ταξική τους προέλευση. Σ’ αυτό, ο Μαρξ είχε πέσει έξω. Ας μην ξεχνάμε πως και ο ίδιος δεν ήταν παρά ένας πλούσιος αστός με κοινωνικές ανησυχίες.
September 13, 2019
"Δεν είναι αυτό το χειρότερο που έγινε. Το χειρότερο είναι ότι πριν φύγουν, έκλεισαν απλούς πολίτες μέσα σε μια αποθήκη στο λιμάνι, την περ��έχυσαν με βενζίνη, επιβιβάστηκαν στα καράβια και μετά βομβάρδισαν την αποθήκη. Χίλοι άνθρωποι έγιναν παρανάλωμα στη στιγμή. Άοπλοι, πολίτες".
Στα Μονοπάτια της Κριμαίας θα μάθουμε για μια όχι και τόσο γνωστή πτυχή της ιστορίας, όταν οι Έλληνες συμμετείχαν στην εκστρατεία κατά των μπολσεβίκων, την οποία οργάνωσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος μαζί με τον Κλεμανσώ στην Κριμαία.
Η συγγραφέας επιλέγει ως πρωταγωνιστές δύο άντρες, τον γιατρό Μενέλαο Παρασκευόπουλο και τον λοχαγό Κωνσταντίνο Μιχαηλίδη. Οι δυο τους θα γνωριστούν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας και θα γίνουν φίλοι, εκπροσωπώντας ωστόσο δύο διαφορετικές κοσμοθεωρίες.
Μέσα από τη ματιά τους θα δούμε πώς σκέφτεται ο άνθρωπος, που έχει αφήσει πίσω του την πατρίδα και τους αγαπημένους για να εκτελέσει διαταγές, την ώρα που θα συνειδητοποιήσει ότι όλα κλονίζονται, εκτός από τον ίδιο τον θάνατο. Ο Μενέλαος και ο Κωνσταντίνος θα βιώσουν την αγριότητα του πολέμου και θα συγκρουστούν μεταξύ τους, αφού ο πρώτος αντιμετωπίζει τον πόλεμο με σκεπτικισμό, ενώ ο δεύτερος μένει δέσμιος των ιδεών του.
Η Εύη Ρούτουλα παίρνει σαφή θέση, όχι όμως επειδή υποστηρίζει μια συγκεκριμένη πολιτική άποψη, αλλά επειδή καθ' όλη τη διάρκεια του μυθιστορήματός της προβάλλει το αντιπολεμικό της μήνυμα.
Για άλλη μια φορά, η συγγραφέας παρόλο που κατέχει το ιστορικό κομμάτι, το οποίο ξεδιπλώνει σιγά σιγά με διάφορες ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τα ιστορικά γεγονότα αλλά και τον πολιτισμό της χώρας, εστιάζει στο ανθρώπινο παράγοντα, που δείχνει να την απασχολεί περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.
Έτσι, λοιπόν, και τα υπόλοιπα πρόσωπα του έργου έχουν μια αντιπολεμική φωνή, αφού διακρίνουν τον παραλογισμό, που δεν μπορούν όμως να αποφύγουν. Για αυτό, κιόλας, το βιβλίο, παρόλο που έχει σκληρές σκηνές, αφήνει μια αισιόδοξη αίσθηση, σαν να σου υπενθυμίζει ότι μέσα από την αγριότητα, υπάρχουν άνθρωποι που δεν χάνουν τα ιδανικά τους.
Ωστόσο, τα "Μονοπάτια της Κριμαίας" δεν περιορίζονται στο παρελθόν. Εκτός από την κεντρική ιστορία της εκστρατείας, παρακολουθούμε και δύο συγγενείς του Μενέλαου και του Κωνσταντίνου, οι οποίοι ζούνε στο σήμερα και προσπαθούν να ανακαλύψουν το παρελθόν των προγόνων τους. Η ιστορία της Ξένιας Φιοντόρεβνα Μιχαλκόβα και του Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη, προσθέτει μια γλύκα στο βιβλίο, την ώρα που παρακολουθούμε μια διακριτική σύγκριση των δύο εποχών.
"Κόστια είναι το όνομά μου στα ρωσικά;"
Η Ξένια τον κοίταξε λίγο σαστισμένη, ίσως επειδή είχε ξεχαστεί με τη διήγησή της. Μετά μια παιδιάστικη λάμψη φάνηκε στα μάτια της και του χαμογέλασε.
"Ναί, Κόστια φωνάζουμε τον Κώστα στη Ρωσία. Σου αρέσει;"
Στα Μονοπάτια της Κριμαίας θα μάθουμε για μια όχι και τόσο γνωστή πτυχή της ιστορίας, όταν οι Έλληνες συμμετείχαν στην εκστρατεία κατά των μπολσεβίκων, την οποία οργάνωσε ο Ελευθέριος Βενιζέλος μαζί με τον Κλεμανσώ στην Κριμαία.
Η συγγραφέας επιλέγει ως πρωταγωνιστές δύο άντρες, τον γιατρό Μενέλαο Παρασκευόπουλο και τον λοχαγό Κωνσταντίνο Μιχαηλίδη. Οι δυο τους θα γνωριστούν κατά τη διάρκεια της εκστρατείας και θα γίνουν φίλοι, εκπροσωπώντας ωστόσο δύο διαφορετικές κοσμοθεωρίες.
Μέσα από τη ματιά τους θα δούμε πώς σκέφτεται ο άνθρωπος, που έχει αφήσει πίσω του την πατρίδα και τους αγαπημένους για να εκτελέσει διαταγές, την ώρα που θα συνειδητοποιήσει ότι όλα κλονίζονται, εκτός από τον ίδιο τον θάνατο. Ο Μενέλαος και ο Κωνσταντίνος θα βιώσουν την αγριότητα του πολέμου και θα συγκρουστούν μεταξύ τους, αφού ο πρώτος αντιμετωπίζει τον πόλεμο με σκεπτικισμό, ενώ ο δεύτερος μένει δέσμιος των ιδεών του.
Η Εύη Ρούτουλα παίρνει σαφή θέση, όχι όμως επειδή υποστηρίζει μια συγκεκριμένη πολιτική άποψη, αλλά επειδή καθ' όλη τη διάρκεια του μυθιστορήματός της προβάλλει το αντιπολεμικό της μήνυμα.
Για άλλη μια φορά, η συγγραφέας παρόλο που κατέχει το ιστορικό κομμάτι, το οποίο ξεδιπλώνει σιγά σιγά με διάφορες ενδιαφέρουσες πληροφορίες για τα ιστορικά γεγονότα αλλά και τον πολιτισμό της χώρας, εστιάζει στο ανθρώπινο παράγοντα, που δείχνει να την απασχολεί περισσότερο από οτιδήποτε άλλο.
Έτσι, λοιπόν, και τα υπόλοιπα πρόσωπα του έργου έχουν μια αντιπολεμική φωνή, αφού διακρίνουν τον παραλογισμό, που δεν μπορούν όμως να αποφύγουν. Για αυτό, κιόλας, το βιβλίο, παρόλο που έχει σκληρές σκηνές, αφήνει μια αισιόδοξη αίσθηση, σαν να σου υπενθυμίζει ότι μέσα από την αγριότητα, υπάρχουν άνθρωποι που δεν χάνουν τα ιδανικά τους.
Ωστόσο, τα "Μονοπάτια της Κριμαίας" δεν περιορίζονται στο παρελθόν. Εκτός από την κεντρική ιστορία της εκστρατείας, παρακολουθούμε και δύο συγγενείς του Μενέλαου και του Κωνσταντίνου, οι οποίοι ζούνε στο σήμερα και προσπαθούν να ανακαλύψουν το παρελθόν των προγόνων τους. Η ιστορία της Ξένιας Φιοντόρεβνα Μιχαλκόβα και του Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη, προσθέτει μια γλύκα στο βιβλίο, την ώρα που παρακολουθούμε μια διακριτική σύγκριση των δύο εποχών.
"Κόστια είναι το όνομά μου στα ρωσικά;"
Η Ξένια τον κοίταξε λίγο σαστισμένη, ίσως επειδή είχε ξεχαστεί με τη διήγησή της. Μετά μια παιδιάστικη λάμψη φάνηκε στα μάτια της και του χαμογέλασε.
"Ναί, Κόστια φωνάζουμε τον Κώστα στη Ρωσία. Σου αρέσει;"
June 14, 2019
Μετά το τέλος του Μεγάλου πολέμου η Ευρώπη έχει αλλάξει. Οι γνωστές αυτοκρατορίες δεν υπάρχουν πια και νέα κράτη δημιουργούνται . Σκληρά πολιτικά παιχνίδια παίζονται παντού, συμφέροντα διακιδευονται και το κάθε κράτος προσπαθεί να κερδίσει όσο πιο πολλά εδάφη και πλούτο μπορεί.
Το βιβλίο μας μεταφέρει χρονικά σε εκείνη την περίοδο, όπου και έγινε η για πολλούς άγνωστη εκστρατεία της Κριμαίας ενώ παράλληλα βρισκόμαστε και στην σύγχρονη εποχή με τα γνωστά προβλήματα.
Οι ήρωες της συγγραφέως, όπως ο κάθε απλός λαός κάνει σε τέτοιες περιόδους, προσπαθούν να ζήσουν την ζωή τους στο μέγιστο. Ερωτεύονται, δημιουργούν μεταξύ τους ισχυρές φιλίες, αρπάζουν την ζωή από τα μαλλιά γιατί ξέρουν ότι ίσως δεν θα έχουν αύριο δεύτερη ευκαιρία.
Με μια λιτή και μεστή γραφή, η συγγραφέας μας ανοίγει ένα παράθυρο στον κόσμο τους για να μοιραστούμε μαζί τους τα άγχη, τις ανησυχίες τους και τα ισχυρά αισθήματα φιλίας και έρωτα.
Μια προσεγμένη δουλειά, ένα γλυκό και αξιόλογο αποτέλεσμα. Ένα βιβλίο που διαβάζεται απνευστί.
Το βιβλίο μας μεταφέρει χρονικά σε εκείνη την περίοδο, όπου και έγινε η για πολλούς άγνωστη εκστρατεία της Κριμαίας ενώ παράλληλα βρισκόμαστε και στην σύγχρονη εποχή με τα γνωστά προβλήματα.
Οι ήρωες της συγγραφέως, όπως ο κάθε απλός λαός κάνει σε τέτοιες περιόδους, προσπαθούν να ζήσουν την ζωή τους στο μέγιστο. Ερωτεύονται, δημιουργούν μεταξύ τους ισχυρές φιλίες, αρπάζουν την ζωή από τα μαλλιά γιατί ξέρουν ότι ίσως δεν θα έχουν αύριο δεύτερη ευκαιρία.
Με μια λιτή και μεστή γραφή, η συγγραφέας μας ανοίγει ένα παράθυρο στον κόσμο τους για να μοιραστούμε μαζί τους τα άγχη, τις ανησυχίες τους και τα ισχυρά αισθήματα φιλίας και έρωτα.
Μια προσεγμένη δουλειά, ένα γλυκό και αξιόλογο αποτέλεσμα. Ένα βιβλίο που διαβάζεται απνευστί.
August 29, 2020
Η Ξένια Φιοντόρεβνα Μιχαλκόβα έρχεται στην Αθήνα για να βρει τον Κώστα Μιχαηλίδη και να του μιλήσει για έναν συνονόματό του υπολοχαγό του Ελληνικού Στρατού. Τι συνδέει αυτούς τους δύο άντρες και γιατί η Ξένια άφησε τις υποχρεώσεις και την οικογένειά της για να έρθει στην Ελλάδα; Ποιος είναι ο ρόλος της στην ιστορία που θα αφηγηθεί στον Κώστα;
Η Εύη Ρούτουλα επιστρέφει με ένα συγκινητικό, ανθρώπινο και πασιφιστικό μυθιστόρημα που καταγράφει την άγνωστη σε πολλούς συμμετοχή της Ελλάδας στην εκστρατεία της Κριμαίας το 1919, όπου οι γαλλικές δυνάμεις, μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, έφτασαν στην Ουκρανία για να σώσουν τους κατοίκους της από τον κίνδυνο του Κόκκινου Στρατού και την προπαγάνδα του μπολσεβικισμού. Η κίνηση αυτή ήταν εξαρχής αποτυχημένη, κάτι που φάνηκε με την ισχυρή πολεμική θέση των μπολσεβίκων και με τη φαυλότητα με την οποία φέρονταν τα γαλλικά στρατεύματα στα ελληνικά, κι έτσι, με την κυριάρχηση του Κόκκινου Στρατού, ο ελληνογενής πληθυσμός της περιοχής υπέστη εκδιώξεις και αντίποινα ενώ ο ελληνικός στρατός, μετά από απηνή καταδίωξη, επέστρεψε στην Οδησσό κι από κει μετέβη στο μικρασιατικό μέτωπο.
Όλη αυτή η ατμόσφαιρα, οι σκέψεις, οι θέσεις, οι στάσεις ξεδιπλώνονται στρωτά και συμπυκνωμένα μέσα από διάφορα περιστατικά που αναπαριστούν όλες τις πλευρές υπέρ ή κατά της εκστρατείας αυτής, με πληροφορίες για ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα που δε βαραίνουν το κείμενο και σχεδόν πλήρη καταγραφή των επιχειρήσεων, με το μέτωπο της Χερσώνας να λαμβάνει μεγαλύτερη έκταση, δίνοντας έτσι το περιθώριο στους χαρακτήρες του μυθιστορήματος να εμφανιστούν πιο ολοκληρωμένοι, μιας και το αποτυχημένο τέλος θα τους αναγκάσει να προβούν σε πράξεις γενναιότητας ή και μεταμέλειας. Η συγγραφέας καταφέρνει με εύληπτο τρόπο να παραθέσει όλα τα σημαντικά κοινωνικά, ιστορικά και οικονομικά γεγονότα που οδήγησαν στον σχηματισμό των χωρών στις αρχές του 20ού αιώνα, να δείξει τις γενεσιουργούς αιτίες του σοσιαλισμού και του ΣΕΚΕ, κι όλα αυτά εντάχθηκαν ομαλά και αβίαστα στην καθαυτή πλοκή, δίνοντάς της ρεαλισμό και σημαντική ώθηση.
Με διαρκή πρωθύστερα ταξιδεύουμε στη Θεσσαλονίκη του 1919 και απολαμβάνουμε την ιστορία να ξεδιπλώνεται μόνη της μέσα από τα μάτια των πρωταγωνιστών της, του γιατρού Μενέλαου Παρασκευόπουλου και του υπολοχαγού Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη. Η συγγραφέας, όπως προείπα, ζωντανεύει με συναρπαστικό τρόπο την εποχή και τις συνθήκες ενώ η εκστρατεία στην Οδησσό καταγράφεται σε όλη της την έκταση, με τα μειονεκτήματα που είχε μια τέτοια κίνηση και με τις ελπίδες του Ελευθερίου Βενιζέλου για βοήθεια των Συμμάχων ως προς τις αλύτρωτες πατρίδες αν ενισχύαμε τους Γάλλους κατ’ αυτόν τον τρόπο. Ο Μιχαηλίδης έχει παρασυρθεί από τη Μεγάλη Ιδέα, ονειρεύεται τους διαχρονικά ελληνικούς τόπους που θα πάρουμε πίσω ενώ ο σκεπτικιστής Παρασκευόπουλος ξέρει τα χρέη της Ελλάδας, γνωρίζει το κόστος που έχει ήδη πληρώσει αυτή η χώρα και στο κοντινό μέλλον θα πληρώσει ακόμη περισσότερο μα πάνω απ’ όλα επιμένει πως η σημερινή Ελλάδα δεν έχει καμία σχέση με τη βυζαντινή και την αρχαία, με εδάφη χαμένα από αιώνες. «Πόσο ουτοπικό είναι να πιστεύει κανείς ότι οι δικοί μας φαντάροι θα ελευθερώσουν τη Ρωσία από τους ίδιους τους Ρώσους» (σελ. 117); Κι όλα αυτά σε μια εποχή που αν έλεγες τη γνώμη σου, αυτόματα εντασσόσουν στη μία ή την άλλη πλευρά: «Γιατί πρέπει να χαρακτηριστώ κάπως; Είτε έτσι είτε αλλιώς; Δεν είμαι υπέρ της επέμβασης του ελληνικού στρατού στη Ρωσία, αυτομάτως σημαίνει ότι είμαι Μπολσεβίκος! Δεν είμαι υπέρ της επέκτασης των ορίων αυτής της πατρίδας, είμαι βασιλικός» (σελ. 119)!
Η φιλία των δύο αντρών, παρ’ όλο που σκέφτονται εντελώς διαφορετικά και όσο πλησιάζουμε προς το τέλος θα απομακρυνθούν ακόμη περισσότερο, έχει γερές βάσεις και οι αντιδικίες τους παρουσιάζουν ακριβοδίκαια μεν την κατάσταση, δεν επηρεάζουν όμως τα συναισθήματα που έχει ο ένας για τον άλλον. Η γραφή της Εύης Ρούτουλα με βοήθησε να καταλάβω πλήρως το κοινωνικό, οικονομικό, διπλωματικό και ιστορικό υπόβαθρο της εποχής και του τόπου, χωρίς να βαρεθώ ούτε στιγμή, αντίθετα, ο τρόπος με τον οποίο ενέταξε στην πλοκή της όλα αυτά τα γεγονότα με τράβηξε να διαβάσω το μυθιστόρημα με μια ανάσα σχεδόν.
Με την εκστρατεία στην Οδησσό, τη μάχη της Χερσώνας, την άτακτη φυγή των συμμαχικών στρατευμάτων λόγω του Κόκκινου Στρατού και τις περιπέτειες που ζει το τάγμα του Μενέλαου έχουμε καταιγιστική δράση που αμβλύνεται από την ισορροπημένη στάση της συγγραφέως απέναντι στην επέμβαση της Ελλάδας σ’ έναν πόλεμο που ουσιαστικά ήταν εμφύλιος. Διάφορα περιστατικά ανθρωπιάς και ηρωισμού, προδοσίας και ανταρτοπόλεμου δείχνουν παραστατικά, εκτός από το άτοπο της ελληνικής επέμβασης και τον τρόπο με τον οποίο κοροϊδευτικά χρησιμοποίησαν οι Γάλλοι τους στρατιώτες μας, το τέλος εποχής της τσαρικής Ρωσίας και τη δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης, κάτι π��υ είχε ποικίλο αντίκτυπο στις οικογένειες των κατοίκων. Δόθηκε μέσα από διάφορα ευρήματα το πόσο έντονη ήταν η προπαγάνδα από τους μπολσεβίκους, με αποτέλεσμα αρκετοί στρατιώτες να αυτομολούν, παρασυρμένοι από την ιδεολογία τους.
Από την άλλη, η Οδησσός και η φιλελληνική στάση της Ρωσίας, από τα οφέλη της Μεγάλης Αικατερίνης ως την παρουσία του Καποδίστρια, ξεδιπλώνονται με αφορμή μια ξενάγηση των δύο αντρών στην πόλη και οι άφθονες πληροφορίες για την παρουσία και τον ρόλο του ελληνικού στοιχείου, που ουσιαστικά άνθισε χάρη στη μεγαλύτερη τσαρίνα όλων των εποχών, δίνονται εξίσου γλαφυρά και με πολλές πληροφορίες: «Η Οδησσός δεν ήταν πλέον το στρατηγείο των μαχών αλλά μια πολιτισμική όαση» (σελ. 160), παραδέχεται ο Μιχαηλίδης. Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, Αλεξάντρ Πούσκιν, Ροδοκανάκειο Παρθεναγωγείο, Ιωάννης Καποδίστριας συγκεντρώνονται και ενώνονται κάτω από το δυνατό φως του πολιτισμού, δημιουργώντας μια πραγματική όαση στην καρδιά της Ρωσίας.
Αυτή η τεράστια χώρα, που ενώθηκε και διαλύθηκε ξανά, σήμερα πώς ζει, πώς κινείται, πώς αναπτύσσεται; Η επαφή της Ξένιας με τον Κώστα φέρνει το μυθιστόρημα στο σήμερα (2015) και μας γνωρίζει μια διαφορετική χώρα, χωρίς τη σκιά του κομμουνισμού αλλά όχι χωρίς προβλήματα. Οι συζητήσεις της Ξένιας με τον άγνωστό της, αρχικά, άντρα, μου σύστησαν τη Ρωσία της περεστρόικα και της πτώσης του σοσιαλισμού. Με μεγάλο ενδιαφέρον διάβασα για τις πραγματικές συνέπειες αυτής της ριζοσπαστικής πολιτικής του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ στον απλό λαό και στην περιουσία του κράτους, κάτι που με γέμισε σκέψεις στην απόλυτη ιδιωτικοποίηση των πάντων, αν ποτέ συμβεί αυτό στο ελληνικό κράτος. Τα επιχειρήματα συγκροτούν ενδιαφέρουσες απόψεις και συνολικά μεστές εικόνες γύρω από τα κοινωνικοπολιτικά γεγονότα ακόμη και της εγγύτερης σ’ εμάς εποχής. Πόσο γλαφυρά δόθηκε επίσης η Ρωσία μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, αφότου έκανε μόδα οτιδήποτε προερχόταν από την Αμερική με τάσεις που υπήρχαν την ξένοιαστη δεκαετία του 1950, σε μια χώρα που τώρα τα πάντα είχαν αλλάξει στις συνήθειες και την καθημερινότητά της, Τώρα, η Ρωσία τα καλοδεχόταν όλα αυτά, έστω κι αργά. Οι επιχορηγήσεις εξακολουθούσαν φυσικά να πηγαίνουν στις τσέπες των πλουσίων αλλά αυτά ήταν ψιλά γράμματα.
Ποιοι είναι όμως οι δύο χαρακτήρες που ενώνουν το χτες με το σήμερα; Η Ξένια είναι σύζυγος του Μπόρις και μητέρα του πνευματικά καθυστερημένου Πιοτρ και της ατίθασης Όλγας, στην οποία έριξαν όλο το βάρος της ανατροφής, αγνοώντας τον αδελφό της. Την έπνιξαν, την πίεσαν, τη μεγάλωσαν σύμφωνα με τα δικά τους πρότυπα κι επιθυμίες και υφίστανται αυτές τις συνέπειες. Ένα αναπάντεχο γεγονός στη ζωή της θα την οδηγήσει στην απόφαση να ταξιδέψει στην Ελλάδα. Στον αντίποδα, έχουμε τον Κώστα Μιχαηλίδη, παντρεμένο με την Κούλα, έχουν μια κόρη, την τετράχρονη Άννα και είναι άνεργοι μετά την οικονομική κρίση της Ελλάδας των αρχών του 21ου αιώνα. Μέσα από την καθημερινότητά τους καταγράφονται οι δύσκολες στιγμές ενός ζευγαριού στη σημερινή εποχή, θύματα της καταστρατήγησης και της καταπάτησης τους εργατικού δικαίου από κεφαλαιούχους που συνέχιζαν να πλουταίνουν. Ειδικά η σύγκριση με το προσφυγικό κύμα του 1922 και τα δύσκολα χρόνια του 1950 όπου η μετανάστευση αυξήθηκε, απότοκα όλα πολέμων και σημαντικών κοινωνικοπολιτικών αλλαγών, δείχνει τον φόβο για τη σημερινή κατάσταση, όπου και πάλι οι νέοι της χώρας μας φεύγουν μαζικά σχεδόν. Η σχέση μεταξύ τους αποδίδεται ακριβοδίκαια. Ο Κώστας δε θέλει να εργάζεται η γυναίκα του, νιώθει αυτάρκης και ικανός να τους στηρίξει εκείνος αλλά μετά την απόλυσή του οι ισορροπίες άλλαξαν και η γυναίκα του αφοσιώθηκε στην κομμωτική. Το γυαλί άρχισε να ραγίζει σιγά σιγά. Μέσα σ’ όλ’ αυτά, έρχεται η Ξένια με μια δυνατή αποκάλυψη να φέρει τα πάνω κάτω στη ζωή του.
Με πόσο γλυκό και τρυφερό τρόπο δένει το παρελθόν με το παρόν μέσα από τις ιστορίες της Ξένιας και του Κώστα, οι οποίοι ταξιδεύουν μέσα από το δικό του παρελθόν ο καθένας και συστήνουν την κουλτούρα και τα σημαντικά μνημεία των πατρίδων τους ο ένας στον άλλον! Είναι μια ευπρόσδεκτη παρένθεση στις ανούσιες, τυπικές και δύσκολες καθημερινότητές τους όλο αυτό κι ίσως κάποιες αποφάσεις τούς φέρουν αντιμέτωπους με ηθικά διλήμματα και θάρρος. Παρ’ όλο που η σημερινή ιστορία αποδίδεται εξίσου μεστά με του παρελθόντος, ας μου επιτραπεί μια παρατήρηση: παρ’ όλο που είμαστε στο 2015, η επιλογή του ονόματος «Κούλα» σε συνδυασμό με το επάγγελμα της κομμωτικής και η όλη στάση του Κώστα απέναντι στην οικογένειά του (είναι ο άντρας που θα τη συντηρεί μόνος του, η γυναίκα δεν πρέπει να εργάζεται κλπ.) είναι στερεότυπα που τα βρίσκουμε κυρίως σε μυθιστορήματα που διαδραματίζονται τη δεκαετία του 1960 και νωρίτερα, όχι στο σήμερα. Αν δεν κάνω λάθος, οι περισσότεροι άντρες της εποχής μας όχι μόνο δεν παίρνουν τις ευθύνες μιας οικογένειας στα χέρια τους, αλλά προσπαθούν να αποφύγουν να αναλάβουν και τα ηνία της δικής τους ζωής. Δυστυχώς, αυτή η παρελθοντολογική ματιά χάνει σημαντικό βάρος στην όλη εξέλιξη, σε συνδυασμό μάλιστα με τα στάδια της γνωριμίας μεταξύ Ξένιας και Κώστα που γίνεται φιλία και που δε με έπεισε ως προς την αληθοφάνειά της. Αυτές οι ήσσονος σημασίας παρατηρήσεις δε μειώνουν φυσικά την αξία και τη σημασία του συναρπαστικού αυτού ιστορικού και κοινωνικού μυθιστορήματος.
«Στα μονοπάτια της Κριμαίας» μας ξεναγεί η Εύη Ρούτουλα και ξετυλίγει με ικανότητα και ισορροπία την επέμβαση της Ελλάδας στο εσωτερικό της Ουκρανίας, τις μαύρες σελίδες των μαχών του πολέμου και τις φωτεινές του έρωτα, τις δύσκολες στιγμές της ήττας από τον θάνατο ενώ με τον ίδιο στρωτό τρόπο μας φέρνει στο σήμερα, στη Ρωσία του καπιταλισμού που προσπαθεί να κλείσει τις πληγές της από τα πρόσφατα δεινά. Στις σελίδες του βιβλίου γνώρισα ήρωες και δειλούς, εισβολείς και αντάρτες, αγάπη και μίσος, αίμα και γέλιο και κατάλαβα πως σε κάθε περίπτωση πρέπει να μελετάς εξονυχιστικά και τις δύο πλευρές αν θες να έχεις πλήρη εικόνα και να παίρνεις θέση απέναντι στα γεγονότα. Ο πίνακας στο εξώφυλλο είναι της Γεωργίας Χάιτα, που υπήρξε και η πρώτη αναγνώστρια του κειμένου, όπως αναφέρει η συγγραφέας στις Ευχαριστίες.
Πρώτη δημοσίευση στο site μου: https://www.vivliokritikes.com/%cf%83...
Η Εύη Ρούτουλα επιστρέφει με ένα συγκινητικό, ανθρώπινο και πασιφιστικό μυθιστόρημα που καταγράφει την άγνωστη σε πολλούς συμμετοχή της Ελλάδας στην εκστρατεία της Κριμαίας το 1919, όπου οι γαλλικές δυνάμεις, μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση, έφτασαν στην Ουκρανία για να σώσουν τους κατοίκους της από τον κίνδυνο του Κόκκινου Στρατού και την προπαγάνδα του μπολσεβικισμού. Η κίνηση αυτή ήταν εξαρχής αποτυχημένη, κάτι που φάνηκε με την ισχυρή πολεμική θέση των μπολσεβίκων και με τη φαυλότητα με την οποία φέρονταν τα γαλλικά στρατεύματα στα ελληνικά, κι έτσι, με την κυριάρχηση του Κόκκινου Στρατού, ο ελληνογενής πληθυσμός της περιοχής υπέστη εκδιώξεις και αντίποινα ενώ ο ελληνικός στρατός, μετά από απηνή καταδίωξη, επέστρεψε στην Οδησσό κι από κει μετέβη στο μικρασιατικό μέτωπο.
Όλη αυτή η ατμόσφαιρα, οι σκέψεις, οι θέσεις, οι στάσεις ξεδιπλώνονται στρωτά και συμπυκνωμένα μέσα από διάφορα περιστατικά που αναπαριστούν όλες τις πλευρές υπέρ ή κατά της εκστρατείας αυτής, με πληροφορίες για ιστορικά γεγονότα και πρόσωπα που δε βαραίνουν το κείμενο και σχεδόν πλήρη καταγραφή των επιχειρήσεων, με το μέτωπο της Χερσώνας να λαμβάνει μεγαλύτερη έκταση, δίνοντας έτσι το περιθώριο στους χαρακτήρες του μυθιστορήματος να εμφανιστούν πιο ολοκληρωμένοι, μιας και το αποτυχημένο τέλος θα τους αναγκάσει να προβούν σε πράξεις γενναιότητας ή και μεταμέλειας. Η συγγραφέας καταφέρνει με εύληπτο τρόπο να παραθέσει όλα τα σημαντικά κοινωνικά, ιστορικά και οικονομικά γεγονότα που οδήγησαν στον σχηματισμό των χωρών στις αρχές του 20ού αιώνα, να δείξει τις γενεσιουργούς αιτίες του σοσιαλισμού και του ΣΕΚΕ, κι όλα αυτά εντάχθηκαν ομαλά και αβίαστα στην καθαυτή πλοκή, δίνοντάς της ρεαλισμό και σημαντική ώθηση.
Με διαρκή πρωθύστερα ταξιδεύουμε στη Θεσσαλονίκη του 1919 και απολαμβάνουμε την ιστορία να ξεδιπλώνεται μόνη της μέσα από τα μάτια των πρωταγωνιστών της, του γιατρού Μενέλαου Παρασκευόπουλου και του υπολοχαγού Κωνσταντίνου Μιχαηλίδη. Η συγγραφέας, όπως προείπα, ζωντανεύει με συναρπαστικό τρόπο την εποχή και τις συνθήκες ενώ η εκστρατεία στην Οδησσό καταγράφεται σε όλη της την έκταση, με τα μειονεκτήματα που είχε μια τέτοια κίνηση και με τις ελπίδες του Ελευθερίου Βενιζέλου για βοήθεια των Συμμάχων ως προς τις αλύτρωτες πατρίδες αν ενισχύαμε τους Γάλλους κατ’ αυτόν τον τρόπο. Ο Μιχαηλίδης έχει παρασυρθεί από τη Μεγάλη Ιδέα, ονειρεύεται τους διαχρονικά ελληνικούς τόπους που θα πάρουμε πίσω ενώ ο σκεπτικιστής Παρασκευόπουλος ξέρει τα χρέη της Ελλάδας, γνωρίζει το κόστος που έχει ήδη πληρώσει αυτή η χώρα και στο κοντινό μέλλον θα πληρώσει ακόμη περισσότερο μα πάνω απ’ όλα επιμένει πως η σημερινή Ελλάδα δεν έχει καμία σχέση με τη βυζαντινή και την αρχαία, με εδάφη χαμένα από αιώνες. «Πόσο ουτοπικό είναι να πιστεύει κανείς ότι οι δικοί μας φαντάροι θα ελευθερώσουν τη Ρωσία από τους ίδιους τους Ρώσους» (σελ. 117); Κι όλα αυτά σε μια εποχή που αν έλεγες τη γνώμη σου, αυτόματα εντασσόσουν στη μία ή την άλλη πλευρά: «Γιατί πρέπει να χαρακτηριστώ κάπως; Είτε έτσι είτε αλλιώς; Δεν είμαι υπέρ της επέμβασης του ελληνικού στρατού στη Ρωσία, αυτομάτως σημαίνει ότι είμαι Μπολσεβίκος! Δεν είμαι υπέρ της επέκτασης των ορίων αυτής της πατρίδας, είμαι βασιλικός» (σελ. 119)!
Η φιλία των δύο αντρών, παρ’ όλο που σκέφτονται εντελώς διαφορετικά και όσο πλησιάζουμε προς το τέλος θα απομακρυνθούν ακόμη περισσότερο, έχει γερές βάσεις και οι αντιδικίες τους παρουσιάζουν ακριβοδίκαια μεν την κατάσταση, δεν επηρεάζουν όμως τα συναισθήματα που έχει ο ένας για τον άλλον. Η γραφή της Εύης Ρούτουλα με βοήθησε να καταλάβω πλήρως το κοινωνικό, οικονομικό, διπλωματικό και ιστορικό υπόβαθρο της εποχής και του τόπου, χωρίς να βαρεθώ ούτε στιγμή, αντίθετα, ο τρόπος με τον οποίο ενέταξε στην πλοκή της όλα αυτά τα γεγονότα με τράβηξε να διαβάσω το μυθιστόρημα με μια ανάσα σχεδόν.
Με την εκστρατεία στην Οδησσό, τη μάχη της Χερσώνας, την άτακτη φυγή των συμμαχικών στρατευμάτων λόγω του Κόκκινου Στρατού και τις περιπέτειες που ζει το τάγμα του Μενέλαου έχουμε καταιγιστική δράση που αμβλύνεται από την ισορροπημένη στάση της συγγραφέως απέναντι στην επέμβαση της Ελλάδας σ’ έναν πόλεμο που ουσιαστικά ήταν εμφύλιος. Διάφορα περιστατικά ανθρωπιάς και ηρωισμού, προδοσίας και ανταρτοπόλεμου δείχνουν παραστατικά, εκτός από το άτοπο της ελληνικής επέμβασης και τον τρόπο με τον οποίο κοροϊδευτικά χρησιμοποίησαν οι Γάλλοι τους στρατιώτες μας, το τέλος εποχής της τσαρικής Ρωσίας και τη δημιουργία της Σοβιετικής Ένωσης, κάτι π��υ είχε ποικίλο αντίκτυπο στις οικογένειες των κατοίκων. Δόθηκε μέσα από διάφορα ευρήματα το πόσο έντονη ήταν η προπαγάνδα από τους μπολσεβίκους, με αποτέλεσμα αρκετοί στρατιώτες να αυτομολούν, παρασυρμένοι από την ιδεολογία τους.
Από την άλλη, η Οδησσός και η φιλελληνική στάση της Ρωσίας, από τα οφέλη της Μεγάλης Αικατερίνης ως την παρουσία του Καποδίστρια, ξεδιπλώνονται με αφορμή μια ξενάγηση των δύο αντρών στην πόλη και οι άφθονες πληροφορίες για την παρουσία και τον ρόλο του ελληνικού στοιχείου, που ουσιαστικά άνθισε χάρη στη μεγαλύτερη τσαρίνα όλων των εποχών, δίνονται εξίσου γλαφυρά και με πολλές πληροφορίες: «Η Οδησσός δεν ήταν πλέον το στρατηγείο των μαχών αλλά μια πολιτισμική όαση» (σελ. 160), παραδέχεται ο Μιχαηλίδης. Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι, Αλεξάντρ Πούσκιν, Ροδοκανάκειο Παρθεναγωγείο, Ιωάννης Καποδίστριας συγκεντρώνονται και ενώνονται κάτω από το δυνατό φως του πολιτισμού, δημιουργώντας μια πραγματική όαση στην καρδιά της Ρωσίας.
Αυτή η τεράστια χώρα, που ενώθηκε και διαλύθηκε ξανά, σήμερα πώς ζει, πώς κινείται, πώς αναπτύσσεται; Η επαφή της Ξένιας με τον Κώστα φέρνει το μυθιστόρημα στο σήμερα (2015) και μας γνωρίζει μια διαφορετική χώρα, χωρίς τη σκιά του κομμουνισμού αλλά όχι χωρίς προβλήματα. Οι συζητήσεις της Ξένιας με τον άγνωστό της, αρχικά, άντρα, μου σύστησαν τη Ρωσία της περεστρόικα και της πτώσης του σοσιαλισμού. Με μεγάλο ενδιαφέρον διάβασα για τις πραγματικές συνέπειες αυτής της ριζοσπαστικής πολιτικής του Μιχαήλ Γκορμπατσώφ στον απλό λαό και στην περιουσία του κράτους, κάτι που με γέμισε σκέψεις στην απόλυτη ιδιωτικοποίηση των πάντων, αν ποτέ συμβεί αυτό στο ελληνικό κράτος. Τα επιχειρήματα συγκροτούν ενδιαφέρουσες απόψεις και συνολικά μεστές εικόνες γύρω από τα κοινωνικοπολιτικά γεγονότα ακόμη και της εγγύτερης σ’ εμάς εποχής. Πόσο γλαφυρά δόθηκε επίσης η Ρωσία μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, αφότου έκανε μόδα οτιδήποτε προερχόταν από την Αμερική με τάσεις που υπήρχαν την ξένοιαστη δεκαετία του 1950, σε μια χώρα που τώρα τα πάντα είχαν αλλάξει στις συνήθειες και την καθημερινότητά της, Τώρα, η Ρωσία τα καλοδεχόταν όλα αυτά, έστω κι αργά. Οι επιχορηγήσεις εξακολουθούσαν φυσικά να πηγαίνουν στις τσέπες των πλουσίων αλλά αυτά ήταν ψιλά γράμματα.
Ποιοι είναι όμως οι δύο χαρακτήρες που ενώνουν το χτες με το σήμερα; Η Ξένια είναι σύζυγος του Μπόρις και μητέρα του πνευματικά καθυστερημένου Πιοτρ και της ατίθασης Όλγας, στην οποία έριξαν όλο το βάρος της ανατροφής, αγνοώντας τον αδελφό της. Την έπνιξαν, την πίεσαν, τη μεγάλωσαν σύμφωνα με τα δικά τους πρότυπα κι επιθυμίες και υφίστανται αυτές τις συνέπειες. Ένα αναπάντεχο γεγονός στη ζωή της θα την οδηγήσει στην απόφαση να ταξιδέψει στην Ελλάδα. Στον αντίποδα, έχουμε τον Κώστα Μιχαηλίδη, παντρεμένο με την Κούλα, έχουν μια κόρη, την τετράχρονη Άννα και είναι άνεργοι μετά την οικονομική κρίση της Ελλάδας των αρχών του 21ου αιώνα. Μέσα από την καθημερινότητά τους καταγράφονται οι δύσκολες στιγμές ενός ζευγαριού στη σημερινή εποχή, θύματα της καταστρατήγησης και της καταπάτησης τους εργατικού δικαίου από κεφαλαιούχους που συνέχιζαν να πλουταίνουν. Ειδικά η σύγκριση με το προσφυγικό κύμα του 1922 και τα δύσκολα χρόνια του 1950 όπου η μετανάστευση αυξήθηκε, απότοκα όλα πολέμων και σημαντικών κοινωνικοπολιτικών αλλαγών, δείχνει τον φόβο για τη σημερινή κατάσταση, όπου και πάλι οι νέοι της χώρας μας φεύγουν μαζικά σχεδόν. Η σχέση μεταξύ τους αποδίδεται ακριβοδίκαια. Ο Κώστας δε θέλει να εργάζεται η γυναίκα του, νιώθει αυτάρκης και ικανός να τους στηρίξει εκείνος αλλά μετά την απόλυσή του οι ισορροπίες άλλαξαν και η γυναίκα του αφοσιώθηκε στην κομμωτική. Το γυαλί άρχισε να ραγίζει σιγά σιγά. Μέσα σ’ όλ’ αυτά, έρχεται η Ξένια με μια δυνατή αποκάλυψη να φέρει τα πάνω κάτω στη ζωή του.
Με πόσο γλυκό και τρυφερό τρόπο δένει το παρελθόν με το παρόν μέσα από τις ιστορίες της Ξένιας και του Κώστα, οι οποίοι ταξιδεύουν μέσα από το δικό του παρελθόν ο καθένας και συστήνουν την κουλτούρα και τα σημαντικά μνημεία των πατρίδων τους ο ένας στον άλλον! Είναι μια ευπρόσδεκτη παρένθεση στις ανούσιες, τυπικές και δύσκολες καθημερινότητές τους όλο αυτό κι ίσως κάποιες αποφάσεις τούς φέρουν αντιμέτωπους με ηθικά διλήμματα και θάρρος. Παρ’ όλο που η σημερινή ιστορία αποδίδεται εξίσου μεστά με του παρελθόντος, ας μου επιτραπεί μια παρατήρηση: παρ’ όλο που είμαστε στο 2015, η επιλογή του ονόματος «Κούλα» σε συνδυασμό με το επάγγελμα της κομμωτικής και η όλη στάση του Κώστα απέναντι στην οικογένειά του (είναι ο άντρας που θα τη συντηρεί μόνος του, η γυναίκα δεν πρέπει να εργάζεται κλπ.) είναι στερεότυπα που τα βρίσκουμε κυρίως σε μυθιστορήματα που διαδραματίζονται τη δεκαετία του 1960 και νωρίτερα, όχι στο σήμερα. Αν δεν κάνω λάθος, οι περισσότεροι άντρες της εποχής μας όχι μόνο δεν παίρνουν τις ευθύνες μιας οικογένειας στα χέρια τους, αλλά προσπαθούν να αποφύγουν να αναλάβουν και τα ηνία της δικής τους ζωής. Δυστυχώς, αυτή η παρελθοντολογική ματιά χάνει σημαντικό βάρος στην όλη εξέλιξη, σε συνδυασμό μάλιστα με τα στάδια της γνωριμίας μεταξύ Ξένιας και Κώστα που γίνεται φιλία και που δε με έπεισε ως προς την αληθοφάνειά της. Αυτές οι ήσσονος σημασίας παρατηρήσεις δε μειώνουν φυσικά την αξία και τη σημασία του συναρπαστικού αυτού ιστορικού και κοινωνικού μυθιστορήματος.
«Στα μονοπάτια της Κριμαίας» μας ξεναγεί η Εύη Ρούτουλα και ξετυλίγει με ικανότητα και ισορροπία την επέμβαση της Ελλάδας στο εσωτερικό της Ουκρανίας, τις μαύρες σελίδες των μαχών του πολέμου και τις φωτεινές του έρωτα, τις δύσκολες στιγμές της ήττας από τον θάνατο ενώ με τον ίδιο στρωτό τρόπο μας φέρνει στο σήμερα, στη Ρωσία του καπιταλισμού που προσπαθεί να κλείσει τις πληγές της από τα πρόσφατα δεινά. Στις σελίδες του βιβλίου γνώρισα ήρωες και δειλούς, εισβολείς και αντάρτες, αγάπη και μίσος, αίμα και γέλιο και κατάλαβα πως σε κάθε περίπτωση πρέπει να μελετάς εξονυχιστικά και τις δύο πλευρές αν θες να έχεις πλήρη εικόνα και να παίρνεις θέση απέναντι στα γεγονότα. Ο πίνακας στο εξώφυλλο είναι της Γεωργίας Χάιτα, που υπήρξε και η πρώτη αναγνώστρια του κειμένου, όπως αναφέρει η συγγραφέας στις Ευχαριστίες.
Πρώτη δημοσίευση στο site μου: https://www.vivliokritikes.com/%cf%83...
Displaying 1 - 5 of 5 reviews