İslam Bilimleri Tarihi Üzerine Konferanslar

by Fuat Sezgin

"Ilkokula girisimin ikinci veya ucuncu haftasinda bize dunyanin yuvarlakligini ogreten hanim hocamiz, Islam bilginlerinin dunyanin bir okuzun boynuzunda tasindigina inandiklarini anlatiyordu. Ben zavalli cocuk, 30 yil kadar sonra, Muslumanlarin ekvatorun uzunlugunu daha 9. yuzyilda birkac metotla 40.000 km. kadar olcebildiklerini ogrenecegimi nasil bilebilirdim?"Islam'in ilk ortaya ciktigi yillarda Arap Muslumanlar ancak parmakla ya da kafada hesaplamayi biliyorlardi. Okuyup yazma bilenlerin sayisi cok azdi. Islam ilk otuz veya kirk yillarinda o devrin meskun yerlerinin buyuk bir kismini hukmu altina almis, bilim merkezlerini ele gecirmisti. Oradaki bilim temsilcilerine ister Musluman olsunlar ister olmasinlar buyuk tolerans gostermis, deger vermis, hocaliklarini kabul etmisti. Bilime ve ogrenmeye karsi cok kisa bir zamanda cok canli bir atmosfer ve bir susama ortaya cikmisti.Suphesiz Muslumanlar diger kultur dunyalarindan, bahusus Yunanlilardan aldiklari bilimleri gelistirdiler, yeni bilimler ortaya koydular ve gelecek kusaklarin kuracagi bazi bilimlerin yollarini dosediler.Sayfa Sayisi: 176Baski Yili: 2015Dili: TurkceYayinevi: Timas Yayinlari

176 pages, Paperback

First published January 1, 2017

About the author

Turkish Academician/Türk Bilimadamı.

1943-1951 yılları arasında İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Şarkiyat Enstitüsü’nde İslami Bilimler ve Orientalistik alanında öncü bir yere sahip olan Alman orientalist Hellmut Ritter (1892 - 1971)’in yanında öğrenim gördü. Hocasının, bilimlerin temelinin İslam bilimlerine dayandığını söylemesiyle bu alana yöneldi. 1954'te Arap Dili ve Edebiyatı bölümünde Buhari’nin Kaynakları adlı doktora tezini tamamladı. Bu teziyle o, hadis kaynağı olarak İslam kültüründe önemli bir yere sahip olan Buhari (810-870)’nin biraraya getirdiği hadislerde bilinegeldiğinin aksine sözlü kaynaklara değil İslam’ın erken dönemine, hatta 7. yüzyıla kadar geri giden yazılı kaynaklara dayandığı tezini ortaya attı. Bu tez Avrupa merkezli orientalist çevrelerde hala tartışılmaktadır. 1954 yılında İslam Araştırmaları Enstitüsü’nde doçent oldu. Burada Zeki Velidi Togan ile çalıştı.

27 Mayıs 1960 askeri darbesi sırasında üniversiteden uzaklaştırılan ve 147’likler diye bilinen akademisyenler arasındaydı. 1961 yılında Almanya’ya giden Fuat Sezgin Frankfurt Üniversitesi'nde önce misafir doçent olarak dersler verdi. 1965 yılında Frankfurt Üniversitesi’nde profesör oldu. Oradaki bilimsel çalışmalarının ağırlık noktası Arap-İslam kültür çevresinde tabii bilimler tarihi alanı olmuştur ve bu alanda 1965 yılında habilitasyon çalışmasını yapmıştır. Henüz İstanbul’da iken başladığı 7./14. yüzyıldan itibaren gelişen Arap-İslam edebiyatı tarihi çalışmasına (Geschichte des arabischen Schrifttums) Almanya’da da devam ederek, orientalistik çalışmaları için kaynak eser haline gelmiş ve hala aşılamamış 13 ciltlik eserinin ilk cildini 1967 son cildini ise 2000 yılında yayınladı. Geschichte des arabischen Schrifttums İslam’ın ilk döneminde uğraşılmış, dini ve tarihi edebiyattan coğrafya ve haritacılığa kadar bütün ana ve yan bilim dallarını konu edinmektedir. Prof. Sezgin Suudi Arabistan Kral Faysal Vakfı’nın İslami bilimler ödülünü 1978 yılında ilk alan kişidir. Bu ve başka desteklerle Sezgin, 1982 yılında J.W.Goethe Üniversitesi’ne bağlı Arap-İslam Bilimleri Tarihi Enstitüsü’nü ve 1983’de buranın müzesini kurdu, direktörlüğünü yürüttü. Enstitüye bağlı olarak kurduğu müzede Sezgin, İslam kültür çevresinde Müslüman bilginler tarafından yapılmış aletlerin ve bilimsel araç ve gereçlerin yazılı kaynaklara dayanarak yaptırdığı numunelerini sergilemektedir. Müzede bulunan objeleri tanıtmak ve İslam kültür çevresindeki bilimsel gelişmeyi göstermek için hazırladığı Wissenschaft und Technik im Islam isimli kataloğu 2003 yılında yayınladığı. Fransızcası da yayınlanmış olan bu kataloğun Arapça, İngilizce ve Türkçesi yayınlanmak üzeredir.

Prof. Dr. Fuat Sezgin son olarak, Arap-İslam Bilimleri Enstitüsü için hazırladığı bilimsel araç ve gereçlerin benzerlerini yaptırarak İstanbul İslam, Bilim ve Teknoloji Müzesi'nin açılmasına önayak olmuştur.

Prof. Dr. Fuat Sezgin meslektaşı Dr. Ursula Sezgin'le evlenmiştir. Kızları Hilal Sezgin, Almanya'da yaşayan bir gazeteci ve yazardır.

30 Haziran 2018 tarihinde vefat eden Prof. Dr. Fuat Sezgin'in kabri Gülhane Parkı içinde kurucusu olduğu İstanbul İslam Bilim ve Teknoloji Tarihi Müzesi karşısında yer almaktadır.

Bazı Uluslararası Bilim Ödülleri şöyledir;
Kral Faysal Ödülü (1978)

Frankfurt am Main Goethe Plaketi (1980)

Almanya 1. Derece Federal Hizmet Madalyası (1982)

Almanya Üstün Hizmet Madalyası (2001)

İran İslami Bilimler Kitap Ödülü (2004)

Hessen Kültür Ödülü [1][2] (2009)

Üyelikleri

Arap Dili Akademisi (Kahire)

Arap Dili Akademisi (Şam)

Fas Kraliyet Akademisi (Rabat)

Arap Dili Akademisi (Bağdat)

Reviews

[Mehmet Aydoğdu · Rating 4 out of 5]

Bir zamanlar islam medeniyetinde bilimin yeri, yapılan araştırmalar hakkında önemli bilgiler içeriyor. Ancak farklı mekan ve zamanlarda yapılan konuşmaların derlemesi olduğu için birçok yerde tekrar eden bilgiler var. Bunun yerine "bilim tarihi sohbetleri" kitabını öneririrm. Orada konular belli bir düzende ilerliyor.