Charleston op de vulkaan: Reportages uit Albanië en Italië

by Joseph Roth, Els Snick (vertaler), Piet de Moor (voorwoord)

In het voorjaar van 1927 reist Joseph Roth naar Albanië om verslag te doen van de crisis die zich daar afspeelt: het land dreigt te worden geannexeerd door zowel Italië als Zuid-Slavië (toenmalig Joegoslavië). Roth beschrijft de brandhaard, maar ook de corruptie, de armoede én de verleidelijke vrouwen. Oude steden ogen vredelievend, maar de mannen lopen er rond met pistolen en bloedwraak zorgt er voor gangster-achtige taferelen.
De Frankfurter Zeitung vindt zijn stukken te kritisch en publiceert ze gecensureerd, maar de krant stuurt hem desondanks in 1928 naar Italië, waar hij in Genua, Triëst, Milaan, Rome en Napels het fascisme ziet opdoemen. Zijn kritiek op de dictatuur van Mussolini wordt grotendeels door de redactie geschrapt.

REVIEW:
De Oostenrijkse schrijver Joseph Roth (1894-1939) is niet alleen bekend als romancier (onder andere 'Radetzkymars'), maar vooral ook door zijn journalistieke werk met literaire kwaliteiten, vanaf 2014 in vertaling beschikbaar komend. Na een inleidend essay over leven en werk van Roth zijn twaalf journalistieke reportages over Albanië gebundeld, aangevuld met vijf verhalen over Italië. Ze dateren uit de jaren twintig, de periode beginnend met de ineenstorting van de multi-etnische Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie, gevolgd door de opkomst van het fascisme. Met zijn scherpe en ironiserende pen geeft Roth rake politieke analyses en fraaie sfeertekeningen van Albanië; een land aan de rafelrand van Europa, amper een moderne staat te noemen, een samenleving van herders, stamhoofden en bendeleiders, gekarakteriseerd door eeuwenoude feodale tradities en generaties overstijgende bloedwraak, een speelbal tussen Italië en Joegoslavië. Ook bijna een eeuw later hebben de reportages actualiteitswaarde, gezien de nog steeds complexe verhoudingen in de multi-etnische Balkan. Voorzien van verklarende voetnoten en zwart-wittekeningen.

140 pages, Paperback

Published May 1, 2019

About the author

Joseph Roth, journalist and novelist, was born and grew up in Brody, a small town near Lemberg in East Galicia, part of the easternmost reaches of what was then the Austro-Hungarian empire and is now Ukraine. Roth was born into a Jewish family. He died in Paris after living there in exile.

http://www.josephroth.de/

Reviews

[Jeroen Decuyper · Rating 4 out of 5]

"Roth lezen is niet alleen een duik nemen in de geschiedenis, maar ook een venster openen op het heden en de toekomst, met al hun problemen en uitdagingen." Met deze woorden sluit vertaalster Els Snick haar nawoord af van de bundeling reportages van Joseph Roth. Die hebben grotendeels Albanië als setting en onderwerp, aangezien Roth op het moment van schrijven net terug is uit de USSR en door Albanië en Italië trekt.

In de historische context van het interbellum (nagenoeg alle teksten zijn geschreven in 1927 en 1928) is Albanië - een land waar Roth duidelijk niet zo fan van is - een speelbal tussen Rome en Belgrado. Ook al is de schrijver soms sceptisch, en zelfs cynisch, ten aanzien van het conservatief nationalisme, de religieuze onverdraagzaamheid en de legendarische hospitaliteit van de Albanese bevolking, toch voel je als lezer enige sympathie en fascinatie voor (de inwoners van) het kleine Balkanland.

Net als eerder werk van Roth lezen deze journalistieke stukjes bijzonder vlot. Ik was eerder achteloos beginnen lezen in deze bundel om een uur later vast te stellen dat ik al bijna het volledige deel van Albanië doorgelezen had, eigenlijk iets te snel. Geert Mak beschreef het al eerder in zijn voorwoord bij Joden op drift uit 2016: "Zo moet dat dus, zo moet je kijken, zo moet je vragen, zo bouw je een scène op, zo breng je een stemming over op de lezer, zo sleep je hem mee - tegen wil en dank soms - naar de meest godvergeten uithoeken van de twintigste eeuw en laat je hem zweten en bloeden." Een gave om jaloers op te zijn.

[Sini · Rating 4 out of 5]

Joseph Roth was een geniale romanschrijver, een briljante verhalenschrijver, en een retegoede journalist. Ook "Charleston op de vulkaan", met reportages uit het dictatoriale Albanië en het Italië van Mussolini, is hij weer enorm eigenzinnig op dreef. Opmerkelijke man, die Roth: hij reisde de hele wereld over en schreef daar swingende reportages over, terwijl hij tegelijk aan de lopende band verhalen en romans schreef die vaak geniaal waren en ook in de slechtste gevallen heel opmerkelijk. En in zijn reportages doorzag hij allerlei politieke ontwikkelingen en bedreigingen eerder dan veel anderen: hij had - zoals Piet de Moor in zijn uitgebreide, informatieve voorwoord laat zien- bijvoorbeeld snel en helder de dubbelzinnige politieke onderstromen in Albanië op de korrel, terwijl hij ook vroeg al een genadeloos lucide inzicht had in de belachelijke en bedreigende aspecten van het Italiaanse fascisme. Roth was een scherp en eigenzinnig waarnemer, die zag wat veel anderen niet zagen. Bovendien was hij gezegend met verbeelding en stijlgevoel, zodat hij niet alleen een werkelijkheid zag die anderen niet zagen, maar die werkelijkheid ook nog eens met zijn stijl en verbeelding verhevigde. Misschien was hij wel zo sterk als journalist, omdat hij zo geniaal was als romancier. Al geldt het omgekeerde misschien ook, want misschien zijn zowel zijn romans als zijn reportages steeds staaltjes van door stijl en verbeelding verhevigde werkelijkheid.

Die stijl van Roth is opmerkelijk zakelijk, ironisch en koel. Maar, zoals De Moor terecht zegt: "De woorden in zijn onopgesmukte zinnen staan onder spanning en elektriseren elkaar. Zijn vondsten zijn haast nooit het resultaat van effectbejag. Onder de invalshoek waarin hij het toont, zien we het vertrouwde als iets nieuws". Roth leefde in dynamische en uiterst veranderlijke tijden, vol chaotische onbestendigheid. Dat weten we allemaal, en dat wisten veel van Roths tijdgenoten ook. Maar bijna niemand kan die veranderlijkheid, en de weemoed omdat niets ooit hetzelfde blijft, zo pregnant vatten in zulke sfeerbeelden als Roth dat kan: "De kranten van gisteren bieden zich aan, zonder te weten dat het al vandaag is. Deze dag is echter zo sterk dat de kranten er achterhaald uitzien. De zonsopgang alleen al herroept hun berichten". Roth vertelt mij veel dingen die ik niet wist over Albanië, in de jaren twintig een troosteloos land en een permanente brandhaard van irrationele geopolitieke dreiging. De feitelijke informatie van Roth daarover is zeer ter zake. Maar vooral krachtig zijn Roths beelden: "Links en rechts zijn telegraafdraden gespannen, niet gedragen door masten maar door kromme en kale bomen die men alleen van hun kruinen en loof heeft ontdaan. Zoals ze ooit langs de weg hebben gestaan, bewoond door vogels, pleisterplaatsen voor avondlijke winden, zo werden ze tot telegraafpalen benoemd, voorzien van witte porseleinen cilindertjes en in staat gesteld om berichten van journalisten naar Europa over te brengen, het gekwetter van politieke mussen". Prachtig beeld, dat - net als veel andere passages- nog mooier en weemoediger wordt door de illustraties die Koenraad Tinel voor deze bundel heeft gemaakt. Maar ook zonder die illustraties geniet ik volop van wat Roth hier tussen de regels allemaal oproept. Bijvoorbeeld van zijn beeld dat journalistiek gekwetter is van mussen. Maar ook dat telegraafpalen, die het wereldnieuws heet van de naald rondsturen, pleisterplaatsen zijn voor avondlijke winden. Dat, gecombineerd met het eerder geciteerde beeld van de kranten van gisteren die zich aanbieden zonder dat het weten dat het vandaag is, brengt mij in een behoorlijk melancholieke stemming: zo ongrijpbaar waren de tijden toen kennelijk volgens Roth, zo futiel was kennelijk de journalistiek die de vinger aan de pols wilde houden, zo vluchtig als de wind was kennelijk alles, en zo eenzaam als op een pleisterplaats van avondlijke winden kon iemand die goed om zich heen keek zich in die tijden en wereldstreken kennelijk voelen.

Ook in zijn stukken over het fascistische Italië weet Roth mij vaak te verrassen. Bijvoorbeeld met zinnen als "Want Italië is nog steeds - en meer nog dan vroeger- een bestemming voor mensen op huwelijksreis, niet voor journalisten". Maar ook met de volgende, spottende passage over een fascist in uniform: "De onwaarschijnlijk brede rijbroek stak in fraaie, glanzende, geelbruine leren beenkappen. De broek leek op een grote vlinder. Als de fascist liep, leek het alsof hij fladderde. Op zijn rechterheup hing, in een nieuwe bruinleren koker, een schattig minipistooltje dat eerder een sieraad leek dan een wapen. De fascist hanteerde een elegante rijzweep, met bovenaan een metalen knop en een leren handvat. Behalve paard en sporen had deze man alles wat een cavalerist moet hebben. Bovendien liep hij over het perron heen en weer als iemand die juist uit het zadel komt en behoefte heeft aan een beetje beweging. Misschien hinnikte zijn ros ergens in de buurt van de locomotieven". Mooi vind ik hier hoe bondig, en tegelijk toch met zoveel oog voor visueel detail, Roth ons het beeld voor ogen tovert van de geüniformeerde fascist. Vrij briljant vind ik ook hoe hij de anachronistische en bespottelijke kanten van die fascist naar voren haalt: hoe hij hem neerzet als cavalerist zonder paard, en met speelgoedpistool. Maar nog wat briljanter vind ik hoe Roth tegelijk ook de repressieve kanten van het fascisme recht doet, en zijn verbazing verwoordt over hoe iets wat zo lachwekkend is tegelijk zo veel gevaar in zich draagt. Bijvoorbeeld door twee latere, bondige zinnen over die belachelijke speelgoedpistooltjes: "Ik weiger te geloven dat deze pistooltjes schieten kunnen. Maar schieten kunnen ze". Als ik filmbeelden zie van Mussolini voel ik vooral ongeloof: hoe kan iemand die zo oerbelachelijk op mij overkomt toch de motor zijn van zo'n repressief, moorddadig en lange tijden zo machtig systeem? Hoe kan macht zo belachelijk zijn en toch zo machtig? Dat ongeloof, die verbazing, en ook de onmacht om ook maar iets tegen die belachelijke macht te kunnen doen, heb ik echter nooit zo pregnant verbeeld gezien als hier, door Joseph Roth.

Ik vond deze gebundelde reportages leerrijk en inspirerend. Leerrijk, omdat eerst helemaal niets wist van het Albanië in het interbellum en nu wel, en omdat ik wat ik meende te weten over het Italië onder Mussolini nu met voor mij nieuwe invalshoeken en beelden is verrijkt. Maar vooral inspirerend, vanwege de verbeeldingskracht en luciditeit van Roth. Met die verbeeldingskracht en luciditeit haalt hij aspecten van de toenmalige werkelijkheid naar boven die je bij andere schrijvers of journalisten niet vaak zult zien. En bovendien vind ik het inspirerend dat iemand die in zulke dreigende tijden leefde, en daar persoonlijk ook zeer onder leed, toch zijn verbeeldingskracht en luciditeit behield en met zo'n scherp oog bleef kijken naar de wereld om hem heen. Natuurlijk, de repressieve politici waren sterker en machtiger dan Roth, en Roth dronk zich weemoedig dood. Maar in zijn romans en reportages bleef hij lucide en verbeeldingsrijk, en liet hij zich knechten door niemand. Ben ik al te sentimenteel en pathetisch als ik dat voorbeeldig vind? En ben ik al te pathetisch als ik zijn reportages opvat als een inspirerende oproep aan ons allen om ook zelf lucide naar de wereld te blijven kijken, en dat met alle inzet van onze verbeeldingskracht te doen, ook al zullen wij dit nooit zo kunnen als Joseph Roth?

Ja, het was een kanjer, die Roth. Alles wat nu nog van hem vertaald wordt zal ik gaan lezen. En misschien lees ik op enig moment alles van hem gewoon opnieuw.

[Barend van der Have · Rating 5 out of 5]

Joseph Roth kende ik van zijn schitterende romans. Zijn journalistieke werk heeft me echter zo mogelijk nog meer gegrepen. De reportages in deze bundel zijn bijna honderd jaar oud, maar aan zeggingskracht en beeldend vermogen hebben ze nog niks verloren. Roths stijl - de haarscherpe observaties, de ironie - is een reden op zich om zijn werk te lezen.
Deze bundel raakt daarnaast aan een van mijn interesses: de geschiedenis en politiek van de Balkan in de negentiende en twintigste eeuw. Door Roths ogen ervaren we het leven op de Balkan in de jaren twintig, wat een fantastische manier is om een periode beter te begrijpen. Doordat we vanuit Roths perspectief kijken, leren we daarnaast niet alleen iets over de Balkan en Italië, maar ook (of juist) iets over hoe er vanuit het 'westen' naar die gebieden gekeken werd.

[Dirk Vandenberghe]

Alweer een prachtige bundel journalistieke verhalen, vol spitse observaties, puntig opgeschreven, met kennis en humor. “Roth lezen is niet alleen een duik nemen in de geschiedenis, maar ook een venster openen op het heden en de toekomst”, schrijft vertaalster Els Snick in haar nawoord. Niets aan toe te voegen.

[Heymanp · Rating 4 out of 5]

Heerlijk journalistiek werk over een uiterst boeiende regio, dat ook bijna 100 jaar later nog vlot leest en soms erg voorspellend blijkt te zijn geweest. Zelfs tot op vandaag vallen er parallellen te trekken.

[André · Rating 5 out of 5]

Citaat :
Ik ben niet nieuwsgierig maar uiteindelijk zou ik graag weten wat een stationskommandantur midden in de vredestijd te betekenen heeft. Misschien is ze daar voor de talloze rekruten, die met houten koffers en witte bundels in het station zitten en met nieuwsgierige ogen de internationale treinen bekijken en de vrije reizigers in Engelse kostuums en de elegante dames die zich naar het lido begeven. Maar naast elk radeloos hoopje rekruten staat een fascist. Ze zijn niet zo mooi om aan te zien als die eerste opperfascist, maar dragen wel allemaal dezelfde schattige pistooltjes in bruine etuis.
Review : Els Snick studeerde Germaanse filologie en geschiedenis aan de Rijksuniversiteit Gent. Zij doceert Duits en vertaling aan het Departement Vertalen, Tolken en Communicatie van de Universiteit Gent. In 2011 promoveerde zij op de Joods-Oostenrijks-Hongaarse schrijver en journalist Joseph Roth en zijn bemiddelaars in de Lage Landen. In maart 2013 verscheen haar boek Waar het me slecht gaat is mijn vaderland: Joseph Roth in Nederland en België.
Ter gelegenheid van de 75ste verjaardag van het overlijden van Joseph Roth richtte zij in 2014 samen met enkele Roth-vrienden het Joseph Roth Genootschap voor Vlaanderen en Nederland op, een zusterafdeling van het Internationale Joseph Roth Gesellschaft in Wenen.
Joseph Roth (1894-1939) – schrijver van o.a. het bekende Radetzkymars en wiens herontdekte werk de voorbije 10 jaar herverscheen was tijdens WO I verslaggever aan het Oostfront voor het Oostenrijks-Hongaarse leger. Later, tijdens de dramatische naweeën van de oorlog, woonde en werkte hij als journalist en romanauteur in Wenen en Berlijn. Een belangrijk motief in zijn oeuvre is het personage van de ‘Heimkehrer’, die na de totale catastrofe de draad weer probeert op te pakken. Na 1933 verbleef Roth, op de vlucht voor de nazi’s, geregeld in Amsterdam, Brussel en Oostende. Els Snick licht de netwerken toe die hem hielpen overleven in de emigratie.
Roth werd geboren in een Joodse familie en groeide op in Brody in Galicië. Dit stadje bevond zich in de oostelijke uithoeken van het toenmalig Oostenrijk-Hongaarse Keizerrijk, nu Oekraïne en Polen. De Joodse cultuur speelde een belangrijke rol in het leven van de stad. Roth groeide op bij zijn moeder Marie en haar familieleden. Het waren de nadagen van het Habsburgse Rijk.
Anders dan andere Joodse kinderen ging de jonge Roth niet naar een cheder (Jiddisch-Hebreeuwse religieuze basisschool) maar vanaf zijn 7e naar een naar Baron Hirsch vernoemde openbare basisschool. Vanaf 1905 volgde hij het onderwijs aan het Kronprinz Rudolfgymnasium, waar hij de Duitse klassieke literatuur ontdekte en met het geassimileerde jodendom in aanraking kwam. Na de middelbare school verhuisde Roth naar Lviv, waar hij in 1913 zijn universitaire studies begon. Enkele maanden later vertrok hij naar de Universiteit van Wenen om er filosofie en Duitse taal- en letterkunde te studeren. Op de universiteit leerde de jonge student Roth een van zijn belangrijkste vrienden kennen: Soma Morgenstern. Met Morgenstern had hij vooral later in Franse ballingschap regelmatig contact. Morgenstern, die net als Roth in Galicië geboren was, was in de laatste dagen van Roths leven zijn steun en toeverlaat.
In 1918 keerde Roth terug naar Wenen en schreef er voor linkse kranten. Hij schreef vele romans en korte verhalen. Hij werd vooral bekend door zijn boeken Job (1930) en Radetzkymars (1932).
Roth werkte vanaf 1920 als journalist in Berlijn voor de Neue Berliner Zeitung. Vanaf 1921 werkte hij voor de Berliner Börsen-Courier en een aantal jaar later voor de gezaghebbende Frankfurter Zeitung. In 1933 ontvluchtte hij Duitsland, waar zijn boeken verboden werden.
In het oeuvre van Roth komen diverse personages met geestesziekten voor, waarin zijn ervaringen met zijn vrouw weerspiegeld worden. Mirjam de dochter van Mendel Singer (Job), lijkt bijvoorbeeld naar het voorbeeld van Friedl bedacht, met alle gradaties van haar ziektebeeld. Ook graaf Chojnicki in Radetzkymars, die qua uiterlijk sprekend op Joseph Roth lijkt, komt waanzinnig uit de oorlog terug.

Al jong begon Roth met schrijfoefeningen. Als gymnasiast schreef hij gedichten die hij zijn nicht Paula Grübel liet lezen. Deze gedichten getuigen van zijn talent voor taal. Motieven zoals lente, herfst en hoop overheersen. Zijn ervaringen als soldaat verwerkte hij in gedichten in de expressionistische stijl. Op latere leeftijd ging Roth zijn gedichten ontkennen, misschien uit schaamte. Zijn nicht Paula Grübel verzamelde na zijn dood ongeveer 150 gedichten.
In april 1919 ging Joseph Roth bij de socialistische krant Der Neue Tag werken waar hij reportages schreef bijvoorbeeld over uit de gevangenschap terugkerende soldaten. Tegelijkertijd begon hij zijn levensstijl te ontwikkelen die hij er tot zijn dood op nahoudt: discussiëren en drinken werden zijn manier van leven.
Der Neue Tag ging na anderhalf jaar bestaan failliet en Roth moest op zoek naar een nieuw werkgever. Het waren economisch lastige tijden en hij besloot om naar Duitsland te gaan waar hij makkelijker een baan als journalist kon vinden. Hij reisde af naar Berlijn, het culturele centrum in die tijd. Roth werkte onder andere bij de Neue Berliner Zeitung, de Berliner Börsen-Courier en van januari 1923 bij de gezaghebbende Frankfurter Zeitung (FZ).

In 1923 publiceerde Roth zijn eerste roman Das Spinnennetz als feuilleton in 30 delen in de Oostenrijkse Arbeiterzeitung. Roth was heel productief, naast artikelen voor diverse kranten verscheen in 1924 zijn volgende roman Hotel Savoy in meerdere delen in het socialistische dagblad Vorwärts. In de daarop volgende jaren publiceerde Roth essays en in 1927 de roman Die Flucht ohne Ende, die ook door een groter publiek opgemerkt werd. Maar omdat er geld verdiend moest worden vanwege zowel zijn geesteszieke vrouw als zijn eigen alcoholverslaving ging hij zelfs in zee met de zeer conservatieve, nationalistische krant Neueste Münchner Nachrichten. Roth die als "verbissener Hasser des nationalen Chauvinismus bekendstond, moest zich onder de economische druk aanpassen.
Eind jaren twintig raakte de relatie met zijn belangrijkste werkgever, de Frankfurter Zeitung verstoord. Aan de ene kant had het met Roths karakter te maken. Hij wantrouwde zijn bazen in Frankfurt en was ervan overtuigd dat hij ondermijnd wordt. Een andere belangrijke reden voor het geschil met de redactie van de FZ was dat hij in 1926 zijn baan als correspondent in Parijs aan een collega moest overlaten.
In de jaren 1925 tot 1933 was hij ondanks zijn politieke en persoonlijke problemen op literair vlak succesvol. Hij publiceerde zijn belangrijkste romans en daarnaast schreef hij ook fraaie reisreportages over Rusland en Zuid-Frankrijk. In Job: roman over een eenvoudige man (1930) wordt het verhaal verteld van de vrome jood Mendel Singer, woonachtig in een dorpje in tsaristisch Rusland
Een van Roths bekendste romans is Radetzkymars (1932). Het is een klassiek verhaal over de ondergang van deze wereld met de opkomst en neergang van 3 generaties van het geslacht Von Trotta, beginnend in 1859 met de grootvader, de "held van Solferino". Die in dat jaar, min of meer toevallig, het leven redt van de nog jonge keizer Frans Jozef. Het eindigt met de dood van de keizer in 1916. In de loop van het boek wordt de dreiging van de naderende wereldoorlog voelbaar. Het is deze oorlog die een einde maakt aan de Oostenrijks-Hongaarse Dubbelmonarchie en de adellijke tak van het geslacht (Von) Trotta. De familie Von Trotta staat symbool voor de ondergang van de monarchie na de slag bij Solferino. Voor de literaire wereld is deze roman het belangrijkste werk van Roth. Het is een ode aan de ogenschijnlijk stabiele tijden van voor de Eerste Wereldoorlog. Roths figuren zijn prototypen uit het Habsburgse rijk en het Fin de Siécle.


Op 30 januari 1933, de inauguratie van Adolf Hitler, verliet Joseph Roth Duitsland en vestigt zich in Parijs. Hij was niet de enige beroemde schrijver die veiligheid in Frankrijk zocht. In de loop van de jaren gingen vele bekende schrijvers zoals Alfred Döblin, Ödön von Horváth en Anna Seghers naar Frankrijk. In Parijs en het zuiden van het land ontstonden in de jaren 30 kleine Duitse gemeenschappen. Vanwege het verbod op zijn werk in Duitsland krompen zijn inkomsten. Hij probeerde met verschillende projecten zoals het schrijven van een filmboek zijn situatie te verbeteren. Ook ontving hij een beurs van American Guild for German Cultural Freedom. Deze organisatie was gericht op de ondersteuning van belangrijke Duitstalige kunstenaars en een soort van culturele tegenbeweging tegen het naziregime.

In de jaren 1933 tot 1939 schreef Roth tal van artikelen en romans. Zijn eerste verhaal in ballingschap was Stationschef Fallmerayer, dat niet zoals gepland door de uitgeverij Ullstein maar bij de Amsterdamse uitgeverij Querido gepubliceerd werd. In 1934 werd het essay Der Antichrist bij Allert de Lange gepubliceerd. Al in 1933 en 1934 zijn beiden uitgeverijen voor Roth belangrijk omdat Nederland in de tijd nog veilig was voor Joden en vanwege de goede contacten met schrijvers uit de Weimarrepubliek. In 1938 publiceerde hij de roman De Kapucijner Crypte en in 1939 werd postuum Die Geschichte von der 1002. Nacht bij De Gemeenschap gepubliceerd.

Roths sociale bewogenheid en zijn medelijden met de minderbedeelden maakten hem in het begin ontvankelijk voor linkse politieke standpunten. Na een reis in de jaren 20 naar de Sovjet-Unie stapte hij hier grotendeels van af in het voordeel van het conservatisme. Hierdoor verloor hij veel van zijn linkse vrienden en begon hij vanuit een supranationaal conservatief en royalistisch standpunt de nazi's en het etnisch nationalisme te bestrijden.

Typisch voor Roths werk is de steeds terugkerende nostalgie naar de verloren Donaumonarchie en het oude Oostenrijk, waarin de Habsburgers een centrale, bindende rol hebben gespeeld. Hij had een afkeer voor het nationalisme dat Europa in zijn greep had en onderkende al vroeg de gevaren van het fascisme en van de opkomende nazibeweging.
Charleston op de vulkaan is een zeer interessant boek met reportages uit Albanië en Italië uit 1927 en 1928.
In het voorjaar van 1927 reist Joseph Roth naar Albanië om verslag te doen van de crisis die zich daar afspeelt: het land dreigt te worden geannexeerd door zowel Italië als Zuid-Slavië (toenmalig Joegoslavië). Hij heeft er een ontmoeting met de toemalige president Ahmed Zogu en beschrijft uitgebreid en uiterst kritisch alles wat op zijn weg komt van de brandhaard, d

[Danny Jacobs · Rating 5 out of 5]

En we zijn opnieuw vertrokken voor een rondje Joseph Roth. Deze keer ‘Charleston op de vulkaan’, een serie journalistieke verslagen uit Albanië en Italië, allen genoteerd in 1927 en 1928. Roth stelde zijn pen ten dienste van de Frankfurter Zeitung. Hij schreef geen korte niemendalletjes, maar lange reportages van topkwaliteit. En met een pen die niet enkel perfect observeert, maar ook kritisch uit de hoek komt, zodat menig stuk de krant niet haalt en pas na censuur. Het zijn stuk voor stuk pareltjes om lezen. De auteur zijn werk is als een goed belegen wijn die je niet enkel met mate drinkt, maar ook bovenhaalt als je in de juiste stemming verkeerd.

[Maarten Van · Rating 5 out of 5]

Oktober, 1928
‘Want Italië is nog steeds een bestemming voor mensen op huwelijksreis, niet voor journalisten. Want het wil toeristen met een onvervalste belangstelling voor het verleden, voor ruïnes, musea, voor het Lido en de Vesuvius. Met buitenlanders met passie voor de Italiaanse actualiteit, belangstelling voor de persvrijheid, voor de levensomstandigheden van het proletariaat en voor de economische politiek van het land kan het fascisme niets aanvangen.’

November, 1928
‘Ik heb vaak kunnen waarnemen dat de nationalistische gezindheid gevoel voor humor ontbeert.’

[Elisa Goudriaan · Rating 4 out of 5]

Wat een ongelooflijke scherpe ziener is Joseph Roth. Al in de jaren '20 lijkt hij ver in de toekomst te kunnen kijken. En zijn reportages zijn ook nog eens aantrekkelijk geschreven, met veel gevoel voor sprekende details. Hoewel het niveau wisselend is, kom ik toch op 4 sterren uit. Wat een inzicht in mens en politiek had deze man.

(Overigens wederom prachtig vertaald door Els Snick.)

[Wil Van der heide · Rating 4 out of 5]

pg84: (“in de politiek van de Balkan”): Een stevige ruzie leidt sneller tot vriendschap dan neutraal en rustig afwachten.