روایت آذرفرنبغ فرخزادان

مجموعۀ پژوهشهای ایران باستان #1

by آذرفرنبغ فرخزادان, حسن رضائی باغ‌بیدی (Editor)

روایت آذرفرنبغ فرخزادان، رساله ای در فقه زردشتی منسوب به سدۀ سوم هجری؛ نوشته: آذرفرنبغ فرخزادان موبدان موبد فارس و رهبر زرتشتیان در قرن نهم مسیحی؛ آوانوشت، ترجمه، توضیحات و واژه نامه: حسن رضائی باغ بیدی؛ تهران، مرکز دائرة المعارف بزرگ اسلامی، چاپ اول، 1384 خورشیدی؛ 207 صفحه به زبان فارسی و 80 صفحه به خط و زبان پهلوی ساسانی. این کتاب شمارۀ نخست از مجموعۀ پژوهشهای ایران باستان است.

287 pages, Hardcover

First published January 1, 900

About the author

ĀDURFARNBAG Ī FARROXZĀDĀN (Pārsī: Ādar-farrāʾ Farroḵzādān), first author of the 9th century A.D. Zoroastrian compilation, the Dēnkard. He is referred to there as leader of the Wehdēns (those of the Good Religion, i.e., Zoroastrianism); hence he is usually identified with the officially recognized leader of the orthodox Zoroastrian community who debated with Abāliš before the ʿAbbasid caliph, al-Maʾmūn (197-218/813-33). He seems to have been a major intellectual figure in the Zoroastrian church, and his alleged sayings were frequently cited, by younger contemporary writers and later ones, as authoritative. Mardānfarrox ī Ohrmazddādān refers to him a number of times and freely excerpts from the Dēnkard in his own apologetic work, Škand gumānīg wizār (J.-P. de Menasce, ed. and tr., Škand Gumānīk Vicār [Collectanea Friburgensia 30], Fribourg en Suisse, 1945, 4.107, 9.3, 10.55). In fact, Škand 9 in its entirety is Dēnkard 3.239A. Dēnkard manuscripts lack the text of this chapter; but its title matches that of the Škand chapter, and Mardānfarrox acknowledges the Dēnkard as his source for it. Manūčihr calls Ādurfarnbag the highest leader of the Wehdēns in his Dādistān ī denīg, question 87, par. 8 (Codices Avestici et Pahlavici III/1, Copenhagen, 1944, fol. 195r.16). The same author relies in his Letters on the authoritativeness of Ādurfarnbag’s pronouncements (B. N. Dhabhar, ed., Nāmakīhā-i Mānūshchīhar, Bombay, 1912, 1.3.9). Ādurfarnbag himself wrote an Ēwēn-nāmag on the principles of Zoroastrian religion; a condensed version of it comprises Dēnkard 4 (ed. Madan, pp. 409-31). Ādurfarnbag is there revealed as deeply reflective and taking a philosophical approach to Zoroastrian doctrine. Dēnkard 5 purports to give Ādurfarnbag’s answers to two individuals (Yaʿqūb-e Ḵāledān and a Christian named Boxt-Mārī) about Zoroastrian belief and ritual; see M. F. Kanga, “Pursisnīhā i Boxt-Mārā ut-sān Passoxᵛīhā, a Pahlavi Text” [sic], Indian Linguistics 25, 1964, pp. 3-20. A collection of sayings (wāzag) is also ascribed to him (Pahlavi Texts, pp. 79-80; S. K. Dastur Meherji Rana, Denâ Vâjak i Aîchand i Atropãt Mârespandân or Some of the Sayings of Adarbad Marespand, Bombay, 1930).

Reviews

[Khodabakhsh · Rating 5 out of 5]

از مقدمۀ این کتاب به قلم مترجم: کتاب ارزشمند روایت آذرفرنبغ فرخزادان در واقع مجموعۀ پاسخهای آذرفرنبغ فرخزادان به 148 پرسش فقهی در زمینه های مختلف است. از آنجا که در پاسخ به پرسش شمارۀ 93 به «گفتۀ آذرفرنبغ فرخزادان، پیشوای بهدینان» استناد شده است، می توان چنین نتیجه گرفت که دست کم بخشهایی از این پاسخها متعلق به آذرفرنبغ فرخزادان نبوده است و کل این مجموعه را بعدها بدو منتسب کرده اند. زبان به کار رفته در روایت آذرفرنبغ فرخزادان، آخرین مرحلۀ حیات فارسی میانه (پهلوی ساسانی) را می نمایاند... این مقدمه در 10 صفحه آمده است.