شکوه قصیده

by عبدالمحمد آیتی

530 pages, شومیز

First published January 1, 2004

About the author

عبدالمحمد آیتی (۱۳۰۵- ۱۳۹۲ش)، مترجم قرآن، ادیب، مصحح، پژوهشگر، مترجم و چهرۀ ماندگار ایران بود. ترجمۀ قرآن و نهج البلاغه او با استقبال فارسی‌زبانان مواجه شده است. او آثار متعددی را از زبان‌های مختلف خصوصا زبان عربی به فارسی ترجمه نموده که از مشهورترین آن‌ها می‌توان به مجموعۀ ۵ جلدی تاریخ ابن خلدون و نیز معلقات سبع اشاره کرد. آیتی عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان بود. او همچنین ترجمه‌ای از صحیفه سجادیه نیز در اختیار جامعه فارسی‌زبان قرار داد.

Reviews

[amin akbari · Rating 4 out of 5]

به نام او

🔹️اگر به من بود می‌گفتم در خانه هر ایرانی یک نسخه از کتاب «شکوه قصیده» باید باشد؛ چرا که هر ایرانی در همین حد هم که شده باید با پیشینه هزار ساله تاریخ ادبی و فرهنگی‌اش آشنا باشد، حالا هر ایرانی نه در کتابخانه هر شاعر و اهل فرهنگی باید باشد.

🔸️«شکوه قصیده» برگزیده‌ای از سیصد سال چکامه‌سرایی شاعران بزرگ ادب فارسی‌ست که به همت ادیب پارسی‌شناس و عربی‌آشنای هم‌عصر ما مرحوم عبدالمحمدآیتی فراهم آمده است، او پنجاه و دو قصیده از بیست شاعر از اواسط دوره خراسانی تا دوره حدفاصل خراسانی تا عراقی را به‌گزین کرده است. و پس از آوردن هر قصیده مشکلات و نکات مهم آن را شرح داده است.

🔸️آیتی در این گزیده از قصیده‌سرایان کمتر شناخته‌شده شعر آورده است و از بزرگانی چون رودکی، عنصری، منوچهری دامغانی و فرخی سیستانی در این کتاب شعری نیست در عوض از شاعرانی که آنان کمتر شنیده‌ایم قصیده آمده کسانی چون: لامعی گرگانی ، ادیب صابر ، عمعق بخارایی و دیگرانی که ما تنها نامشان را شنیده‌ایم و از آنان شعری نخوانده‌ایم، فی‌المثل: رشید وطواط

🔸️یکی از مهمترین دلایلی که می‌گویم باید در خانه هر شاعری این کتاب باشد این است که به‌درستی عیار شعر فارسی به‌دستش بیاید و دچار این توهم نشود که سروده‌هایش دارای جایگاه ویژه‌ای‌ست بلکه در گستره شعر فارسی گُردان و گردن‌فرازان بسیارند، به‌عنوان مثال اگر بخواهیم سی شاعر بزرگ ادبیات فارسی را برگزینیم نام عمعق بخارایی را در بین این سی نام نخواهیم آورد ولی باید قصاید او را بخوانیم تا متوجه شویم که با چه شاعر بزرگی روبرو هستیم شاعری که متاسفانه تنها چند شعرش به دست ما رسیده.

🔸️خلاصه این کتاب خوب را تهیه بفرمایید امیدوارم نشر علمی و فرهنگی این کتاب را در بازار عرضه کرده باشد و چاپ آن تمام نشده باشد.

در آخر چند بیتی از حکیم سنائی را می‌آورم:

ای سنایی بی‌کُلَه شو، گرت باید سروری
زآنک نزد بخردان تا با کلاهی بی سری

در میان گردنان آیی کلاه از سر بنه
تا ازین میدان مردان بو که سر بیرون بری

ور نه در ره سرفرازانند کز تیغ اجل
هم کلاه از سرت بربایند هم سر بر سری

عالمی پر لشکر دیوست و سلطان تو دین
زآن سلطان باش و مندیش از بروت لشگری

دین حسین تست آز و آرزو خوک و سگ است
تشنه این را می‌کُشی و آن هر دو را می‌پروری

بر یزید و شمر ملعون چون همی لعنت کنی
چون حسین خویش را شمر و یزید دیگری

عقل و جان آن جهانی را رعیت شو چو شرع
زان که دیوانه‌ست و مرده عاقل و جان ایدری

چشمهٔ حیوانت باید خاک ره شو چون خَضِر
هر دو نبود مر تو را یا چشمه یا اسکندری

گِرد جعفر گَرد گر دین جعفری جویی همی
زان که نبود هر دو هم دینار و هم دین جعفری

چون تو دادی دین به دنیا در ره دین کی کنند
پنج حس و هفت اعضا مر تو را فرمانبری

تا سلیمان‌وار خاتم باز نستانی ز دیو
کی تو را فرمان برد دام و دد و دیو و پری
...

[Hannibal · Rating 5 out of 5]

این کتاب حاوی قصاید مشهور و برجسته زبان پارسی است. انوری، سوزنی سمرقندی، رشید الدین وطواط، جمال ادین و کمال الدین اصفهانی و ... از جمله کسانی اند که که قصاید فاخرشان در این کتاب ذکر گردیده. عبدالحمید آیتی از اعضای برجسته و دائم فرهنگستان زبان است و تلاش و کوشش چندین دهه او در ادبیات پارسی زبانزد همه. او هر قصیده را علاوه بر انتخاب و تصحیح، شرح نیز نموده و در پایان هر قصیده، توضیحات، شرح معانی و اصطلاحات پیچیده و غامض را آن سان که برای همگان مفید باشد آورده است.
این کتاب به مثابه فرهنگی مناسب و جمع و جور برای آشنایی و لذت بردن از این شیوه شعر و زبان فارسی بسیار مفید است.