The Love Song of André P Brink is the first biography of this major South African novelist who, during his lifetime, was published in over 30 languages and ranked with the likes of Gabriel García Márquez, Peter Carey and Aleksandr Solzhenitsyn.
Leon de Kock’s eagerly awaited account of Brink’s life is richly informed by a previously unavailable literary treasure: the dissident Afrikaner’s hoard of journal-writing, a veritable chronicle that was 54 years in the making.
In this massive new biographical source – running to a million words – Brink does not spare himself, or anyone else for that matter, as he narrates the ups and downs of his five marriages and his compulsive affairs with a great number of women. These are precisely the topics that the rebel in both politics and sex skated over in his memoir, A Fork in the Road.
De Kock’s biographical study of the author who came close to winning the Nobel Prize for Literature not only synthesises the journals but also subjects them to searching critical analysis.
In addition, the biographer measures the journals against additional sources, both scholarly and otherwise, among them the testimony of Brink’s friends, family, wives and lovers.
The Love Song of André P Brink subjects Brink’s literary legacy to a bracing scholarly re-evaluation, making this major new biography a crucial addition to scholarship on Brink.
Hierdie is seker die beste literêre biografiese werk wat ek nog gelees het. Dit plaas Brink se lewe en sy werk in perspektief. Daar is waarskynlik min skrywers wat só in voeling is met sy eie menswees in terme van hoe dit in sy skryfwerk realiseer. Dit is baie duidelik uit hierdie joernale, dat Brink sy joernale wat hy so getrou bygehou en bygewerk het, gebruik het om homself te posisioneer en te verstaan deur sy skryfwerk, ook hoe hy sy verhoudings benader het.
Ek plaas 'n klompie aanhalings uit die boek om dit te illustreer, asook stukkies wat Brink as mens duideliker maak, sodat 'n mens sy werk beter kan verstaan.
In die woorde van ’n sentrale karakter in een van sy latere romans, sou Brink homself spoedig bewys as die soort mens wat “nie eintlik [kan] lewe sonder om verlief te wees nie”. Hy kon die fisieke afwesigheid van die beminde regstel deur haar in die skryfhandeling te herskep en te omvorm, waardeur sy weer in sy gemoed sou verskyn in die vorm wat hy begeer of verbeel het. Later sou hy hierdie proses beskryf as “literarisering”, sy eie nuutskepping wat spesifiek gerig is op die manier waarop hy die vroue wat hy begeer het, literêr sou “omskep” en hulle daardeur “onbereikbaar” maak – om homself te beskerm, soos hy dit beskryf.
Vir hom is dié geluk egter voorwaardelik: “[D]ie soort geluk van enigiemand wat – min of meer – eksistensieel lewe. Dus: die angoisse is nooit ver nie, maar dis ’n kreatiewe soort angoisse wat mens suiwer en altyd verowerend die onbekende instuur, sonder veel rus, maar met heelwat genade. Søren Kierkegaard, wat beskou word as ’n voorloper van die eksistensialiste, het gesê “angstigheid is die duiseling wat vryheid meebring.
Tog was hy lewenslank geneig om sy pyn te veredel deur dit liries te beskryf en dit tot filosofie te verhef.
Mettertyd word hý, eerder as ’n fiktiewe karakter, die lydende, strompelende, en absurde onderwerp van sy eie skryfwerk. Hy word in der waarheid sy eie Hamlet.
Dit wys ook Brink se donker kant: Hierdie nota is om twee redes betekenisvol: in die eerste plek dui dit op Brink se lewenslange gewoonte om sy geliefdes se dagboekinskrywings en briewe heimlik te lees, en tweedens dat hy ’n gesprek tussen hom en Ingrid uitgedink het, aangehaalde uitlatings inkluis. Dít dui weer daarop dat Brink – ondanks sy toewyding aan akkurate verslaggewing en sy vermoë om feitlik alles te onthou – gegewens tot ’n mate in sy joernaal gefiksionaliseer het.
“Hierdie gekompliseerde karakter is ek; ’n mens met ’n masker, maar só één geword met die masker, só vereenselwig daarmee, dat ek daarsonder nie kan bestaan nie en soms nie weet watter die masker is en watter die egte is nie!”
In ’n merkwaardige helder oomblik kry Brink “’n [g]evoel dat [hy], pervers, pyn soek. Dat [hy] ‘eksperimenteer’ met menselewens, & dat hoe hoër die prys v. (ander se) seerkry is, hoe meer [hy hom] daarin indwing.”
Altesame 22 jaar ná Roode se analise erken Brink self in sy joernaal dat hy “pervers, pyn soek. Dat ek ‘eksperimenteer’ met menselewens, & dat hoe hoër die prys v. (ander se) seerkry is, hoe meer ek my daarin indwing. Vir Retha Roode was die saak veel eenvoudiger: “Sy voël ja hom rond.” Dié kwinkslag het Brink “finaal teen Christie & Retha laat keer”.
Hoe meer onseker Brink voel, hoe meer is hy geneig om sy eie onskuld te oordryf, in ’n ooglopende poging om homself daarvan te oortuig.
Hy spreek ’n “rustige wens” uit: “[O]m eendag daar uit te kom waar ek nie hoef alleen te wees nie.” Só voer hy dié gedagte verder: “Waar die vuur in die bloed sal bedaar het en ek met ’n vrou die lewe in ironiese vreugde sal betrag, ryp en geryp, bewus daarvan dat die mens mooi – en ook swak is, en baie hulp nodig het. Want wat wil ek nou? Nie werklik nog ondervindinge & eskapades met vroue nie.”
Ondanks Brink se onversetlike wil om sy wêreld self te vorm en ’n realiteit te skep wat by sy begeertes inpas, is dit vir hom uiteindelik onmoontlik om in die verhaal van sy eie lewe die alwetende verteller én die karakter André P. Brink te wees.
Die beeld van ’n Don Quichotfiguur, ’n avonturier wat hom nie aan die alledaagse gevolge van sy dade steur nie en hoopvol na die horison tuur, som Brink in ’n neutedop op.
Oor Brink se rol in die Afrikaanse letterkunde: Brink se Lobola en sy ander skryfwerk in 1960 en 1961 het waarskynlik daartoe bygedra dat hy nie sy doktoraat aan die Sorbonne voltooi het nie: hy was eenvoudig te besig om die rol van die Afrikaanse skrywer te herbedink – en ’n neutvars estetika te beoefen deur geykte Afrikaanse vertelvorms te omvorm in geatomiseerde invalshoeke wat die houvas van die volkstaal op morele geldigheid binnekort sou dreig.
In die toespraak wat hy gelewer het, wat sy laaste sou wees, het Brink vlot in Frans gesê die “enigste triomf waarmee die mens kan spog is die soeke na antwoorde teen die vrae in”. Heel gepas het hy bygevoeg: “As ons die antwoorde vooraf geweet het sou daar nie avonture wees nie en ook nie ware keuses nie.”
*****************
Alles in ag geneem, is hierdie vir my die volmaakte afsluiting van my eie fase as Brink-leser. As jongmens in die sewentigs het hy vir my 'n literêre wêreld oopgebreek. Daarna het ek al sy boeke gelees, waarvan ek meer van sommige as ander gehou het. Vurk in die pad en Vlam in die sneeu was vir my 'n ontnugtering van die mens wat vir my 'n ikoon was, maar De Kock se biografie het vir my eenvoudig alles in perspektief geplaas en 'n sirkel voltooi, soos ook die liefde wat hy ten einde gevind het.
This is a very well-researched biography on one of South Africa's greatest fiction writers (I particularly liked how Mr. De Kock included addresses for the residences that Brink and his family lived in). I give it three stars rather than four because there. is. so. much. sex. It gets a bit much after a while. Moreover, in the #metoo era, I really did not feel comfortable reading about how Brink lusted after his undergraduates.
Ek is met hulle wat seks misbruik, want die individu tel nie. So skryf Ingrid Jonker nadat sy Brink 'n ruk lank geken het. Treffende woorde, want nadat 'n mens hierdie biografie gelees het wonder mens wié "seks misbruik". Sonder twyfel het De Kock geweet hy pak 'n boek aan wat van die winkelrakke af (hoort) te waai, bloot omdat dit oor Brink gaan ... die feit dat daar soveel seks in sou wees het niemand (?) voorsien nie. Maar nadat dit aan die lig gekom het dat daar wel baie seks in gaan verskyn, hoekom nie verder skryf nie? ... hulle wat seks misbruik ... want, inderdaad, die individu tel nie.
Verder nog het die skrywer geweet hy sou munt slaan uit die boek as gevolg van al die stories rondom Brink se verhouding met Jonker - miskien sou mens nou op "die waarheid" afkom aangesien De Kock eerstehands die joernale woord vir woord gelees het (en dalk selfs geniet het) ... wat natuurlik die vraag na Mev. Brink V se opregtheid laat opduik. Het sy die joernale aangegee met die wete dat soveel wat liewer privaat hoort te bly openbaar sou word? As mens byvoorbeeld kyk na die bekendmaking van Brink en Jonker se liefdesbriewe (wat Mev. Brink V laat uitgee het), was die doel daarvan enigiets anders as geld? Om nie eens van haar eie boek, The Fifth Mrs Brink te praat nie.
Op bladsy 318 verskyn daar 'n hele heen-en-weer oor iets wat "Yvonne" ('n skuilnaam, tog weet Hambidge wie die persoon is, wat dit minder "skuil" maak) geheim wil hou, "Later sal [Brink] ook instem om alle verwysings na "Xavier" ... uit te krap - "om aan jou te bewys dat ek jou nie eers na die dood sal verraai nie" ... Hy kyk egter enkele verwysings na die skrywer se regte voorletter mis en so verklap hy tog - onbedoeld - Yvonne se geheim." En as dit nie vir Leon de Kock was nie, sou ons ook nie daarvan geweet het nie, dit sluit 'n eienaardige e-pos in wat Brink op "Yvonne" se aanvraag moet vernietig - en hier verskyn dit, vir almal om te lees: "X is a -----"
Waar begin en eindig dan "die waarheid"? Wie s'n? Brink? Yvonne? De Kock se perspektief daarvan?
Ek het onlangs ook Ingrid Jonker: 'n Biografie gelees. Hierin word vertel dat Abraham H. de Vries persoonlik oorgery het om Brink van Jonker se verdrinking te vertel. Op bladsy 376 skryf Metelerkamp Brink reageer soos volg: "Nou is Orgie eers klaar!" Vergelyk dit nou met De Kock (met Brink se joernale op sy skoot) wat meen (bl. 121) "... ontvang Brink 'n oproep van sy vriend, die skrywer Ambraham de Vries."
Wat is dan "die waarheid"? Hier is 'n enkele voorbeeld ... en die res?
Maar selfs nadat mens die hoofstuk oor Jonker klaargelees het, voel mens genoop om die boek klaar te lees, soos Hambidge dit in haar resensie stel, "... kan jy hierdie boek nie neersit nie."
Die digter Ted Hughes het ook gely onder al die belangstelling wat Plath se selfmoord meegebring het. Dit het nie soseer om Hughes gehandel nie, maar oor wat tussen hom en sy vrou gebeur het, oor die skinderstories (aldan nie) wat mens dalk nog uit hom sou kon put. Leonard Woolf is eweneens 'n voorbeeld van 'n man wat glad nie op eie meriete belangstelling wek nie, maar eerder weens sy vrou se roem. Net daar kyk mens dan die belangrike bydrae wat hierdie mans gelewer het mis. In Brink se geval is die uiters moeilik om nét na sy seksbeheptheid te kyk, sy bydrae tot die Afrikaanse letterkunde is te groot daarvoor. Maar as mens éérs die biografie lees, sou jy nog enigsins lus voel vir sy fiksie?
Interesting but the book was way too detailed and long. I abandoned it when I was 40% through. Brink was a gifted writer but certainly had a tumultuous personal life.