What do you think?
Rate this book
Ρηχό νερό, σκιές
Τα ξημερώματα της της 26ης Απριλίου 1986 βρίσκουν τους κατοίκους του Πρίπιατ να κοιμούνται, να λογομαχούν, να ερωτοτροπούν ή να παλεύουν με τους δαίμονές τους, την ώρα που ο αντιδραστήρας Νο. 4 του πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας "Β. Ι. Λένιν" εκρήγνυται.
Με φόντο ένα γεγονός που διαχώρισε ανεπιστρεπτί το πριν από το μετά, η καθημερινότητα των ανυποψίαστων κατοίκων της πόλης-δορυφόρου του Τσερνόμπιλ μετατρέπεται σε σημείο καμπής. Προσωπικές ιστορίες και ετερόφωτες αφηγήσεις μπλέκονται, ακριβώς όπως το παρελθόν μπλέκεται με το παρόν και το μέλλον των πρωταγωνιστών. Η ροή του χρόνου όμως δεν ανακόπτεται· κάποια ερωτήματα απαντώνται και κάποια μένουν μετέωρα, κάποιες μνήμες ξεθωριάζουν και κάποιες μένουν ακλόνητες, κάποιες χειρονομίες μένουν στη μέση και κάποιες βρίσκουν βίαιη απόκριση.
Από την αρχή ως το τέλος αυτού του σπονδυλωτού μυθιστορήματος κυριαρχεί το ζήτημα της μνήμης: το πώς το βιωμένο παρελθόν συνομιλεί με όσα προοικονομεί το παρόν· το πώς οι προσωπικές ή οι συλλογικές αναμνήσεις αναδύονται αναπάντεχα από τη σκιασμένη πλευρά της πραγματικότητας, προτού βουτήξουν ξανά στα ρηχά νερά της.
"Δεν έχει σημασία όμως τι θα θυμόταν και τι όχι, άλλωστε τα χρόνια κυλούν σαν νερό και η μνήμη δεν είναι παρά ένα αστείρευτο πηγάδι ψέματα".
Με φόντο ένα γεγονός που διαχώρισε ανεπιστρεπτί το πριν από το μετά, η καθημερινότητα των ανυποψίαστων κατοίκων της πόλης-δορυφόρου του Τσερνόμπιλ μετατρέπεται σε σημείο καμπής. Προσωπικές ιστορίες και ετερόφωτες αφηγήσεις μπλέκονται, ακριβώς όπως το παρελθόν μπλέκεται με το παρόν και το μέλλον των πρωταγωνιστών. Η ροή του χρόνου όμως δεν ανακόπτεται· κάποια ερωτήματα απαντώνται και κάποια μένουν μετέωρα, κάποιες μνήμες ξεθωριάζουν και κάποιες μένουν ακλόνητες, κάποιες χειρονομίες μένουν στη μέση και κάποιες βρίσκουν βίαιη απόκριση.
Από την αρχή ως το τέλος αυτού του σπονδυλωτού μυθιστορήματος κυριαρχεί το ζήτημα της μνήμης: το πώς το βιωμένο παρελθόν συνομιλεί με όσα προοικονομεί το παρόν· το πώς οι προσωπικές ή οι συλλογικές αναμνήσεις αναδύονται αναπάντεχα από τη σκιασμένη πλευρά της πραγματικότητας, προτού βουτήξουν ξανά στα ρηχά νερά της.
"Δεν έχει σημασία όμως τι θα θυμόταν και τι όχι, άλλωστε τα χρόνια κυλούν σαν νερό και η μνήμη δεν είναι παρά ένα αστείρευτο πηγάδι ψέματα".
168 pages, Paperback
First published February 1, 2019
2 people are currently reading
65 people want to read
About the author
Άκης Παπαντώνης
10 books43 followersΟ Άκης Παπαντώνης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1978. Σπούδασε Βιολογία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και είναι Καθηγητής Επιγενετικής στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου του Γκέτινγκεν. Έχει εκδώσει τη νουβέλα "Καρυότυπος" (Κίχλη 2014), για την οποία τιμήθηκε με το Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Πεζογράφου του ηλεκτρονικού περιοδικού Αναγνώστης, το μυθιστόρημα "Ρηχό νερό, σκιές" (Κίχλη 2019) και την ποιητική συλλογή "bildungsroman" (Κίχλη 2021). Έχει επίσης μεταφράσει στα ελληνικά τα πεζά του Μιροσλάβ Πένκοφ (από τις εκδ. Αντίποδες) και μία ανθολογία ποιημάτων του Ρέυμοντ Κάρβερ (από τις εκδ. Κίχλη).
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 16 of 16 reviews
October 11, 2021
Τα ρηχά νερά των ποταμών που συγκρατούν ιστορίες, μνήμες, σαν άλλες εγκεφαλικές αύλακες με εικόνες ριζωμένες "στην πρώτη γραμμή της μνήμης".
Τα οικοδομικά μπλοκ, με τα τετραγωνισμένα διαμερίσματα που φιλοξενούν ζωές και αναμνήσεις ανθρώπων. Ένας ζωντανός οργανισμός που πάλλεται στις δονήσεις των
βιωμάτων των ενοίκων τους. Σαν ένας εγκέφαλος, με φωτεινά και σκοτεινά παράθυρα, με αποθηκευμένες και ταξινομημένες μνήμες. Μνήμες που άλλοτε ανασύρονται αβίαστα, άλλοτε ξεθωριάζουν και μας στοιχειώνουν σαν σκιές, άλλοτε περνούν στη λήθη.
Παραστάσεις, αναμνήσεις που διαμορφώνουν την προσωπικότητα μας, βιώματα δικά μας, μνήμες κληροδοτημένες. Πώς ξεχωρίζουμε το πραγματικό από το φανταστικό;
Ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα με χρονικό ορόσημο την 26η Απριλίου 1986, ημέρα του πυρηνικού δυστυχήματος του Τσερνόμπιλ. Ένα χρονικό φάσμα που ξεκινά από τον Β'ΠΠ, γενιές ανθρώπων που ζουν στον απόηχο του και αντιμετωπίζουν ένα διαφορετικό είδος καταστροφής.
Τόπος, η πόλη Πρίπιατ, μια από τις εννέα πόλεις που δημιουργήθηκαν για να καλύψουν τις ανάγκες στέγασης και διαβίωσης των εργαζομένων στον πυρηνικό σταθμό.
Η αφήγηση εστιάζει στις εμπειρίες, στις επιλογές και στις μνήμες ανθρώπων που καθόρισαν την πορεία της ζωής τους και των απογόνων τους, σε ιστορικά γεγονότα που οι επιπτώσεις τους διαμορφώνουν το περιβάλλον δημιουργίας ατομικής και συλλογικής μνήμης και συνείδησης.
Ολοκληρώνοντας τις σκέψεις μου καταλήγω στο ερώτημα, σε τι ποσοστό είμαστε τα βιώματα μας, το γονιδίωμα μας, οι προσλαμβάνουσες μας;
" Δεν έχει σημασία όμως τί θα θυμόταν και τί όχι, άλλωστε τα χρόνια κυλούν σαν νερό και η μνήμη δεν είναι παρά ένα αστείρευτο πηγάδι ψέματα' ποιός ξέρει αν όσα θυμάται κανείς τα έζησε, αν τα ονειρεύτηκε, αν τα διάβασε σε κάποιο βιβλίο, αν τα κρυφάκουσε στον αυτιστικό μονόλογο κάποιου που κάθισε τυχαία δίπλα του στην ελεκτρίτσκα ή αν τα επινόησε όσο λαγοκοιμόταν στην καρέκλα της χημειοθεραπείας προκειμένου να ξεχάσει κάτι αλλο;"
Τα οικοδομικά μπλοκ, με τα τετραγωνισμένα διαμερίσματα που φιλοξενούν ζωές και αναμνήσεις ανθρώπων. Ένας ζωντανός οργανισμός που πάλλεται στις δονήσεις των
βιωμάτων των ενοίκων τους. Σαν ένας εγκέφαλος, με φωτεινά και σκοτεινά παράθυρα, με αποθηκευμένες και ταξινομημένες μνήμες. Μνήμες που άλλοτε ανασύρονται αβίαστα, άλλοτε ξεθωριάζουν και μας στοιχειώνουν σαν σκιές, άλλοτε περνούν στη λήθη.
Παραστάσεις, αναμνήσεις που διαμορφώνουν την προσωπικότητα μας, βιώματα δικά μας, μνήμες κληροδοτημένες. Πώς ξεχωρίζουμε το πραγματικό από το φανταστικό;
Ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα με χρονικό ορόσημο την 26η Απριλίου 1986, ημέρα του πυρηνικού δυστυχήματος του Τσερνόμπιλ. Ένα χρονικό φάσμα που ξεκινά από τον Β'ΠΠ, γενιές ανθρώπων που ζουν στον απόηχο του και αντιμετωπίζουν ένα διαφορετικό είδος καταστροφής.
Τόπος, η πόλη Πρίπιατ, μια από τις εννέα πόλεις που δημιουργήθηκαν για να καλύψουν τις ανάγκες στέγασης και διαβίωσης των εργαζομένων στον πυρηνικό σταθμό.
Η αφήγηση εστιάζει στις εμπειρίες, στις επιλογές και στις μνήμες ανθρώπων που καθόρισαν την πορεία της ζωής τους και των απογόνων τους, σε ιστορικά γεγονότα που οι επιπτώσεις τους διαμορφώνουν το περιβάλλον δημιουργίας ατομικής και συλλογικής μνήμης και συνείδησης.
Ολοκληρώνοντας τις σκέψεις μου καταλήγω στο ερώτημα, σε τι ποσοστό είμαστε τα βιώματα μας, το γονιδίωμα μας, οι προσλαμβάνουσες μας;
" Δεν έχει σημασία όμως τί θα θυμόταν και τί όχι, άλλωστε τα χρόνια κυλούν σαν νερό και η μνήμη δεν είναι παρά ένα αστείρευτο πηγάδι ψέματα' ποιός ξέρει αν όσα θυμάται κανείς τα έζησε, αν τα ονειρεύτηκε, αν τα διάβασε σε κάποιο βιβλίο, αν τα κρυφάκουσε στον αυτιστικό μονόλογο κάποιου που κάθισε τυχαία δίπλα του στην ελεκτρίτσκα ή αν τα επινόησε όσο λαγοκοιμόταν στην καρέκλα της χημειοθεραπείας προκειμένου να ξεχάσει κάτι αλλο;"
April 11, 2019
Δεν ξέρω -ακόμα- πώς είναι ο Καρυότυπος για τον οποίο έχω ακούσει σχεδόν διθυραμβικά σχόλια, όμως αυτό το δεύτερο βιβλίο του Παπαντώνη είναι πολύ, μα πολύ, ενδιαφέρον.
Δεν κρύβω ότι δυσκολεύτηκα στην αρχή να μπω στο ρυθμό του, καθώς οι σπονδυλωτές ιστορίες απαιτούν ενεργούς αναγνώστες, έτοιμους να βυθιστούν στα (σκοτεινά;) νερά της μνήμης. Όμως, οι επόμενες, λίγες σελίδες με αποζημίωσαν και με το παραπάνω. Με φόντο την έκρηξη στον τέταρτο αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού Β. Ι. Λένιν (πόσο ωραίο όνομα!) οσυγγραφέας χρησιμοποιεί σαν πρωτογενές υλικό τρεις γενιές ανθρώπων που κινούνται στο χώρο και τον χρόνο. Περίεργο πράγμα ένα τόσο ηχηρό γεγονός να αφήνει πίσω του μια περίεργη σιωπή.
Έχω την αίσθηση ότι θα το όνομα του Παπαντώνη θα μας απασχολήσει αρκετά μελλοντικά (ή, τουλάχιστον, έτσι ελπίζω).
Δεν κρύβω ότι δυσκολεύτηκα στην αρχή να μπω στο ρυθμό του, καθώς οι σπονδυλωτές ιστορίες απαιτούν ενεργούς αναγνώστες, έτοιμους να βυθιστούν στα (σκοτεινά;) νερά της μνήμης. Όμως, οι επόμενες, λίγες σελίδες με αποζημίωσαν και με το παραπάνω. Με φόντο την έκρηξη στον τέταρτο αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού Β. Ι. Λένιν (πόσο ωραίο όνομα!) οσυγγραφέας χρησιμοποιεί σαν πρωτογενές υλικό τρεις γενιές ανθρώπων που κινούνται στο χώρο και τον χρόνο. Περίεργο πράγμα ένα τόσο ηχηρό γεγονός να αφήνει πίσω του μια περίεργη σιωπή.
Έχω την αίσθηση ότι θα το όνομα του Παπαντώνη θα μας απασχολήσει αρκετά μελλοντικά (ή, τουλάχιστον, έτσι ελπίζω).
November 17, 2020
Βρισκόμαστε στο Πριπιάτ της Ουκρανίας, τον Απρίλιο του 1986. Η ιστορία εκτυλίσσεται σε τέσσερις μέρες: Τη μέρα που εκρήγνυται ο αντιδραστήρας Νο.4 του πυρηνικού σταθμού παραγωγής ενέργειας «Β. Ι. Λένιν», την παραμονή, και τις δύο επόμενες μέρες που ακολουθούν την έκρηξη.
Μόνο που όλα αυτά δεν παίζουν ιδιαίτερο ρόλο στην ιστορία - αν κάποιος επιλέξει τη συγκεκριμένη νουβέλα προσμένοντας να διαβάσει για το Τσερνόμπιλ και την καταστρεπτική έκρηξη του αντιδραστήρα, θα απογοητευτεί. Το σκηνικό της έκρηξης τοποθετείται στο φόντο της αφήγησης και μόνο˙ δεν δίνονται λεπτομέρειες της καταστροφής ούτε διαβάζουμε για το πώς επηρεάστηκαν άμεσα οι κάτοικοι του Πριπιάτ.
Αντίθετα, πρόκειται στην ουσία για μια σπονδυλωτή υπαρξιακή νουβέλα, εστιασμένη στον άνθρωπο, στην ατομική και συλλογική μνήμη, και στην ακόπαστη ροή του χρόνου που μας διαπερνά. Ο συγγραφέας εστιάζει στην καθημερινότητα των ανθρώπων, στις σκέψεις τους, στις μνήμες που σέρνουν ξοπίσω τους. Αποπειράται να ζυγίσει το βάρος των επιλογών στις πλάτες τους, το οποίο τους αναγκάζει να προχωρούν σκεβροί προς το μέλλον. Ίσως γι’ αυτό αδυνατούν να δουν τον τρόπο με τον οποίο τα νήματα των ζωών τους συμπλέκονται, δημιουργώντας πότε βελούδινους και πότε γόρδιους δεσμούς. Ίσως αυτό να είναι που τους αποτρέπει από το να παρατηρήσουν πώς αντικατοπτρίζονται οι ομογενοποιημένες, αλλόκοτες σκιές τους στο ρηχό νερό της ζωής.
Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον, πρισματικό βιβλίο (ήταν υποψήφιο στην κατηγορία καλύτερου μυθιστορήματος για το 2019 του Αναγνώστη), το οποίο, παρά την κατά τόπους αχρείαστα δαιδαλώδη πρόζα του, προσφέρει δυνατές λογοτεχνικές στιγμές.
Κλείνοντας, θεωρώ αξιομνημόνευτο (και κατά τη γνώμη μου θετικό) το γεγονός πως αυτό είναι το δεύτερο ελληνικό βιβλίο του 2019 που διαβάζω (μετά τη «Μοναξιά της βαρύτητας», του Γιώργου Χωματηνού, εκδ. Κέδρος), του οποίου η ιστορία δεν εκτυλίσσεται στην Ελλάδα, αλλά σε χώρα του πάλαι ποτέ Ανατολικού Μπλοκ τη δεκαετία του '80. Αυτό να αποτελεί άραγε κάποιο είδος συλλογικού συγγραφικού ενστίκτου; Προάγγελμα ότι ένας νέος Ψυχρός Πόλεμος βρίσκεται προ των πυλών; Το μέλλον θα μας πει.
Μόνο που όλα αυτά δεν παίζουν ιδιαίτερο ρόλο στην ιστορία - αν κάποιος επιλέξει τη συγκεκριμένη νουβέλα προσμένοντας να διαβάσει για το Τσερνόμπιλ και την καταστρεπτική έκρηξη του αντιδραστήρα, θα απογοητευτεί. Το σκηνικό της έκρηξης τοποθετείται στο φόντο της αφήγησης και μόνο˙ δεν δίνονται λεπτομέρειες της καταστροφής ούτε διαβάζουμε για το πώς επηρεάστηκαν άμεσα οι κάτοικοι του Πριπιάτ.
Αντίθετα, πρόκειται στην ουσία για μια σπονδυλωτή υπαρξιακή νουβέλα, εστιασμένη στον άνθρωπο, στην ατομική και συλλογική μνήμη, και στην ακόπαστη ροή του χρόνου που μας διαπερνά. Ο συγγραφέας εστιάζει στην καθημερινότητα των ανθρώπων, στις σκέψεις τους, στις μνήμες που σέρνουν ξοπίσω τους. Αποπειράται να ζυγίσει το βάρος των επιλογών στις πλάτες τους, το οποίο τους αναγκάζει να προχωρούν σκεβροί προς το μέλλον. Ίσως γι’ αυτό αδυνατούν να δουν τον τρόπο με τον οποίο τα νήματα των ζωών τους συμπλέκονται, δημιουργώντας πότε βελούδινους και πότε γόρδιους δεσμούς. Ίσως αυτό να είναι που τους αποτρέπει από το να παρατηρήσουν πώς αντικατοπτρίζονται οι ομογενοποιημένες, αλλόκοτες σκιές τους στο ρηχό νερό της ζωής.
Πρόκειται για ένα ενδιαφέρον, πρισματικό βιβλίο (ήταν υποψήφιο στην κατηγορία καλύτερου μυθιστορήματος για το 2019 του Αναγνώστη), το οποίο, παρά την κατά τόπους αχρείαστα δαιδαλώδη πρόζα του, προσφέρει δυνατές λογοτεχνικές στιγμές.
Κλείνοντας, θεωρώ αξιομνημόνευτο (και κατά τη γνώμη μου θετικό) το γεγονός πως αυτό είναι το δεύτερο ελληνικό βιβλίο του 2019 που διαβάζω (μετά τη «Μοναξιά της βαρύτητας», του Γιώργου Χωματηνού, εκδ. Κέδρος), του οποίου η ιστορία δεν εκτυλίσσεται στην Ελλάδα, αλλά σε χώρα του πάλαι ποτέ Ανατολικού Μπλοκ τη δεκαετία του '80. Αυτό να αποτελεί άραγε κάποιο είδος συλλογικού συγγραφικού ενστίκτου; Προάγγελμα ότι ένας νέος Ψυχρός Πόλεμος βρίσκεται προ των πυλών; Το μέλλον θα μας πει.
June 24, 2019
Την άποψή μου μπορείτε να βρείτε και στον Βιβλιολόγο εδώ.
Βαθμολογία: 3,5/5
«Το νερό, ακόμα και το πιο ρηχό, πάντα βρίσκει τον δρόμο προς τη θάλασσα.»
Πρώτη μου επαφή με το έργο του Άκη Παπαντώνη, καθώς δεν είχα ακόμη την ευκαιρία να διαβάσω τον «Καρυότυπο», την πρώτη του νουβέλα με την οποία έγινε αρκετά γνωστός πριν πέντε χρόνια. Το «Ρηχό νερό, σκιές», παρότι μικρό σε έκταση, είναι ένα απαιτητικό βιβλίο. Η ιδιαίτερη, σπονδυλωτή δομή του, σε συνδυασμό με την περίτεχνη, ρεαλιστική και σφιχτή γλώσσα, με έκανε συχνά να γυρίσω πίσω τις σελίδες, να επιστρέψω και να τις ξαναδιαβάσω είτε αποσπασματικά, είτε ολόκληρες.
Χαρακτήρες που μας παρουσιάζονται σταδιακά, άλλοι εγκλωβισμένοι στο παρόν να αναπολούν και να παλεύουν με τους δαίμονες του παρελθόντος, ανίκανοι να βγουν νικητές. Άλλοι που αναζητούν ένα καλύτερο μέλλον, τον έρωτα, τον εαυτό τους. Και φυσικά τα παιδιά, η νέα γενιά, το χάσμα γενεών, η αθωότητα. Αρχικά απόρησα: γιατί ο συγγραφέας επέλεξε το Πρίπιατ ως τοποθεσία; γιατί το 1986; γιατί τις ημέρες του πυρηνικού δυστυχήματος; Το γεγονός αυτό υπάρχει στο background, δεν έρχεται στο προσκήνιο παρά μόνο στο τέλος, και πάλι μονάχα αναφορικά. Συνειδητοποίησα, όμως, πως τελικά δίνει μια απίστευτη ατμόσφαιρα και ένταση στο βιβλίο και δένει αρμονικά με τη ψυχοσύνθεση των ηρώων.
Δε θα αποκαλούσα το «Ρηχό νερό, σκιές» ευχάριστο ανάγνωσμα, νομίζω η πιο εύστοχη λέξη είναι μελαγχολικό. Με μάγεψαν αρκετά σημεία του, ειδικά τα κεφάλαια του Ντμίτρι με την Ιρίνα, με αποκορύφωμα φυσικά το τέταρτο γράμμα. Είναι τα μοναδικά κομμάτια του βιβλίου που του προσδίδουν έναν πιο ρομαντικό χαρακτήρα, χωρίς αυτά θεωρώ πως θα φαινόταν πιο στεγνό συναισθηματικά. Άλλα σημεία, πάλι, κάπως με ξένισαν και η αφήγηση έπαιρνε τέτοιες τροπές που με πετούσε από τη ροή της.
Το βιβλίο κλείνει σε σύγχυση. Τα κεφάλαια όσο πάει γίνονται και πιο σύντομα . Άλλοι χαρακτήρες θα παραμείνουν στο Πρίπιατ, άλλοι θα επιβιβαστούν σε λεωφορεία που εκκενώνουν την πόλη. Οι ιστορίες τους θα μείνουν μετέωρες σαν το μέλλον τους.
Ενώ απόλαυσα το «Ρηχό νερό, σκιές», μου άφησε μια αίσθηση του ανικανοποίητου. Ίσως και να ήταν ο σκοπός του συγγραφέα. Το γεγονός είναι, όμως, ότι ο Άκης Παπαντώνης, έπαιξε με τη γλώσσα, πειραματίστηκε με τις ιδέες του και έγραψε μια πολύ καλή νουβέλα έξω από τα καθιερωμένα.
Βαθμολογία: 3,5/5
«Το νερό, ακόμα και το πιο ρηχό, πάντα βρίσκει τον δρόμο προς τη θάλασσα.»
Πρώτη μου επαφή με το έργο του Άκη Παπαντώνη, καθώς δεν είχα ακόμη την ευκαιρία να διαβάσω τον «Καρυότυπο», την πρώτη του νουβέλα με την οποία έγινε αρκετά γνωστός πριν πέντε χρόνια. Το «Ρηχό νερό, σκιές», παρότι μικρό σε έκταση, είναι ένα απαιτητικό βιβλίο. Η ιδιαίτερη, σπονδυλωτή δομή του, σε συνδυασμό με την περίτεχνη, ρεαλιστική και σφιχτή γλώσσα, με έκανε συχνά να γυρίσω πίσω τις σελίδες, να επιστρέψω και να τις ξαναδιαβάσω είτε αποσπασματικά, είτε ολόκληρες.
Χαρακτήρες που μας παρουσιάζονται σταδιακά, άλλοι εγκλωβισμένοι στο παρόν να αναπολούν και να παλεύουν με τους δαίμονες του παρελθόντος, ανίκανοι να βγουν νικητές. Άλλοι που αναζητούν ένα καλύτερο μέλλον, τον έρωτα, τον εαυτό τους. Και φυσικά τα παιδιά, η νέα γενιά, το χάσμα γενεών, η αθωότητα. Αρχικά απόρησα: γιατί ο συγγραφέας επέλεξε το Πρίπιατ ως τοποθεσία; γιατί το 1986; γιατί τις ημέρες του πυρηνικού δυστυχήματος; Το γεγονός αυτό υπάρχει στο background, δεν έρχεται στο προσκήνιο παρά μόνο στο τέλος, και πάλι μονάχα αναφορικά. Συνειδητοποίησα, όμως, πως τελικά δίνει μια απίστευτη ατμόσφαιρα και ένταση στο βιβλίο και δένει αρμονικά με τη ψυχοσύνθεση των ηρώων.
Δε θα αποκαλούσα το «Ρηχό νερό, σκιές» ευχάριστο ανάγνωσμα, νομίζω η πιο εύστοχη λέξη είναι μελαγχολικό. Με μάγεψαν αρκετά σημεία του, ειδικά τα κεφάλαια του Ντμίτρι με την Ιρίνα, με αποκορύφωμα φυσικά το τέταρτο γράμμα. Είναι τα μοναδικά κομμάτια του βιβλίου που του προσδίδουν έναν πιο ρομαντικό χαρακτήρα, χωρίς αυτά θεωρώ πως θα φαινόταν πιο στεγνό συναισθηματικά. Άλλα σημεία, πάλι, κάπως με ξένισαν και η αφήγηση έπαιρνε τέτοιες τροπές που με πετούσε από τη ροή της.
Το βιβλίο κλείνει σε σύγχυση. Τα κεφάλαια όσο πάει γίνονται και πιο σύντομα . Άλλοι χαρακτήρες θα παραμείνουν στο Πρίπιατ, άλλοι θα επιβιβαστούν σε λεωφορεία που εκκενώνουν την πόλη. Οι ιστορίες τους θα μείνουν μετέωρες σαν το μέλλον τους.
Ενώ απόλαυσα το «Ρηχό νερό, σκιές», μου άφησε μια αίσθηση του ανικανοποίητου. Ίσως και να ήταν ο σκοπός του συγγραφέα. Το γεγονός είναι, όμως, ότι ο Άκης Παπαντώνης, έπαιξε με τη γλώσσα, πειραματίστηκε με τις ιδέες του και έγραψε μια πολύ καλή νουβέλα έξω από τα καθιερωμένα.
April 13, 2024
Ένα μυθιστόρημα γραμμένο σα συλλογή διηγημάτων, γεγονότα του παρελθόντος που στοιχειώνουν το παρόν, αμαρτίες γονέων που παιδεύουν τέκνα, μπερδεμένες ιστορίες και άνθρωποι. Σκοτεινό, λακωνικό, μελαγχολικό.
Δεν ξέρω τι προσφέρει όμως η τοποθέτηση των ιστοριών στο Πρίπιατ, μια μέρα πριν έως και μια μέρα μετά την έκρηξη στον πυρηνικό αντιδραστήρα. Θα μπορούσαν να είναι τοποθετημένες οπουδήποτε, οποτεδήποτε και να μην αλλάζει το παραμικρό. Κι έρχομαι πάλι να ρωτήσω, γιατί οι νέοι Έλληνες λογοτέχνες δεν γράφουν για πράγματα που γνωρίζουν...
Δεν ξέρω τι προσφέρει όμως η τοποθέτηση των ιστοριών στο Πρίπιατ, μια μέρα πριν έως και μια μέρα μετά την έκρηξη στον πυρηνικό αντιδραστήρα. Θα μπορούσαν να είναι τοποθετημένες οπουδήποτε, οποτεδήποτε και να μην αλλάζει το παραμικρό. Κι έρχομαι πάλι να ρωτήσω, γιατί οι νέοι Έλληνες λογοτέχνες δεν γράφουν για πράγματα που γνωρίζουν...
March 27, 2019
https://diavazontas.blogspot.com/2019...
Είχα μια ανησυχία μετά τον Καρυότυπο, το εντυπωσιακό πρώτο βιβλίο του Άκη Παπαντώνη, πως δεν θα έγραφε δεύτερο, πως ένα τόσο ψυχρό και ταυτόχρονα συναισθηματικό πρώτο βήμα, μπορεί να σε αφήσει μετέωρο μετά. Ευτυχώς ο συγγραφέας με διέψευσε πανηγυρικά, και πριν από λίγες μέρες εκδόθηκε το δεύτερο βιβλίο του, «ρηχό νερό, σκιές», που μοιάζει με τον Καρυότυπο ως προς το στυλιζάρισμα και τον λόγο, αλλά έχει διαφορετικό τρόπο ως προς την πλοκή.
Με αφορμή την έκρηξη στον 4ο αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού «Β.Ι.Λένιν», ο Παπαντώνης μάς γνωρίζει τρεις γενιές ανθρώπων, παίζει με την ιστορία, τις σχέσεις μεταξύ τους, τον χρόνο και τον χώρο. Και τελικά, φτιάχνει ένα σπονδυλωτό αφήγημα, που στην αρχή δυσκολεύεσαι να παρακολουθήσεις τη ροή του, έπειτα όμως με κάποιο τρόπο σε ρουφάει και σε κερδίζει.
Δεν πρόκειται σίγουρα για μια γραμμική ιστορία, ούτε για ένα βιβλίο που μπορείς να το διαβάσεις ελαφρά αφηρημένος. Απαιτεί έναν ενεργητικό αναγνώστη, που θα μπορεί να μπαινοβγαίνει στις ιστορίες και τις ζωές. Μόνο έτσι θα συγκινηθείς από την ερωτική ιστορία του βιβλίου, μόνον έτσι θα νιώσεις λίγο από το κενό των ηρώων, πριν και μετά την έκρηξη. Γιατί η πυρηνική έκρηξη είναι μόνο η αφορμή, και τη φρίκη της τη νιώθουμε μόνο από τη σιωπή και το κενό. Κανείς δεν ουρλιάζει. Κανείς δεν μιλά καν για αυτή. Υπάρχει και δεν υπάρχει στο μυθιστόρημα.
Το "ρηχό νερό, σκιές" του Άκη Παπαντώνη, αν και μου άρεσε λιγότερο από τον Καρυότυπο, βάζει τις βάσεις, μας εξηγεί πώς θέλει εκείνος να παίξει το λογοτεχνικό παιχνίδι, μοιάζει κάπως σαν διακήρυξη προθέσεων. Ο συγγραφέας χειρίζεται καλά τη γλώσσα, έχει ιδέες έξω από τις καθιερωμένες, ξέρει να παίζει ανάμεσα στο προσωπικό και το συλλογικό. Πάνω από όλα φαίνεται διατεθειμένος να πειραματιστεί λογοτεχνικά- αδιάφορο αν θα πετύχει ή θα αποτύχει- να ρισκάρει και να δοκιμαστεί. Όλα αυτά θέτουν γερά θεμέλια για το μέλλον, γιατί αν το ένστικτό μου δεν με γελά, ο Παπαντώνης ήρθε στα λογοτεχνικά πράγματα για να μείνει.
Είχα μια ανησυχία μετά τον Καρυότυπο, το εντυπωσιακό πρώτο βιβλίο του Άκη Παπαντώνη, πως δεν θα έγραφε δεύτερο, πως ένα τόσο ψυχρό και ταυτόχρονα συναισθηματικό πρώτο βήμα, μπορεί να σε αφήσει μετέωρο μετά. Ευτυχώς ο συγγραφέας με διέψευσε πανηγυρικά, και πριν από λίγες μέρες εκδόθηκε το δεύτερο βιβλίο του, «ρηχό νερό, σκιές», που μοιάζει με τον Καρυότυπο ως προς το στυλιζάρισμα και τον λόγο, αλλά έχει διαφορετικό τρόπο ως προς την πλοκή.
Με αφορμή την έκρηξη στον 4ο αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού «Β.Ι.Λένιν», ο Παπαντώνης μάς γνωρίζει τρεις γενιές ανθρώπων, παίζει με την ιστορία, τις σχέσεις μεταξύ τους, τον χρόνο και τον χώρο. Και τελικά, φτιάχνει ένα σπονδυλωτό αφήγημα, που στην αρχή δυσκολεύεσαι να παρακολουθήσεις τη ροή του, έπειτα όμως με κάποιο τρόπο σε ρουφάει και σε κερδίζει.
Δεν πρόκειται σίγουρα για μια γραμμική ιστορία, ούτε για ένα βιβλίο που μπορείς να το διαβάσεις ελαφρά αφηρημένος. Απαιτεί έναν ενεργητικό αναγνώστη, που θα μπορεί να μπαινοβγαίνει στις ιστορίες και τις ζωές. Μόνο έτσι θα συγκινηθείς από την ερωτική ιστορία του βιβλίου, μόνον έτσι θα νιώσεις λίγο από το κενό των ηρώων, πριν και μετά την έκρηξη. Γιατί η πυρηνική έκρηξη είναι μόνο η αφορμή, και τη φρίκη της τη νιώθουμε μόνο από τη σιωπή και το κενό. Κανείς δεν ουρλιάζει. Κανείς δεν μιλά καν για αυτή. Υπάρχει και δεν υπάρχει στο μυθιστόρημα.
Το "ρηχό νερό, σκιές" του Άκη Παπαντώνη, αν και μου άρεσε λιγότερο από τον Καρυότυπο, βάζει τις βάσεις, μας εξηγεί πώς θέλει εκείνος να παίξει το λογοτεχνικό παιχνίδι, μοιάζει κάπως σαν διακήρυξη προθέσεων. Ο συγγραφέας χειρίζεται καλά τη γλώσσα, έχει ιδέες έξω από τις καθιερωμένες, ξέρει να παίζει ανάμεσα στο προσωπικό και το συλλογικό. Πάνω από όλα φαίνεται διατεθειμένος να πειραματιστεί λογοτεχνικά- αδιάφορο αν θα πετύχει ή θα αποτύχει- να ρισκάρει και να δοκιμαστεί. Όλα αυτά θέτουν γερά θεμέλια για το μέλλον, γιατί αν το ένστικτό μου δεν με γελά, ο Παπαντώνης ήρθε στα λογοτεχνικά πράγματα για να μείνει.
May 15, 2025
"Δεν έχει σημασία όμως τι θα θυμόταν και τι όχι, άλλωστε τα χρόνια κυλούν σαν νερό και η μνήμη δεν είναι παρά ένα αστείρευτο πηγάδι ψέματα".
Ένα γοητευτικό βιβλίο με δυνατή και στιβαρή γραφή, συχνά ποιητική, που διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον της αναγνώστριας και, πράγμα δύσκολο και καθόλου δεδομένο, δημιουργεί την επιθυμία για δεύτερη ανάγνωση, αφού όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο "κάποιες χειρονομίες μένουν στη μέση και κάποιες βρίσκουν βίαιη απόκριση".
Ένα γοητευτικό βιβλίο με δυνατή και στιβαρή γραφή, συχνά ποιητική, που διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον της αναγνώστριας και, πράγμα δύσκολο και καθόλου δεδομένο, δημιουργεί την επιθυμία για δεύτερη ανάγνωση, αφού όπως διαβάζουμε στο οπισθόφυλλο "κάποιες χειρονομίες μένουν στη μέση και κάποιες βρίσκουν βίαιη απόκριση".
September 3, 2019
Ουφ τελείωσε . Και τελείωσε επειδή είναι 161 σελίδες . Και δε φταίει το γεγονός ότι το διάβασα μετά την Maria Stepanova και την Svetlana Alexievitch. Βιβλίο στρυφνό , βαρετό, δυσκοίλιο. Το «εύρημα» με το Τσερνόμπιλ ίσως βοηθήσει στις πωλήσεις χάρη ΗΒΟ αλλά προσδίδει μόνο κάτι το κάλπικο . Πολλές αστοχίες . Βιβλίο που φαίνεται να έχει βγει με κόπο μέσα από «εργαστήριο» και πολλά πειράματα , καθόλου φυσικά και αυθεντικά , χωρίς την άνεση και την ευκολία που μόνο ένας πραγματικός γραφιάς έχει . Σχεδόν ποζεράς ο Παπαντώνης . Δε θα ξαναδιαβάσω κάτι δικό του .
August 20, 2019
Γοητευτική γραφή και πολύ μεστή αφήγηση σε ένα σπονδυλωτό μυθιστόρημα (που απαιτεί την προσοχή του αναγνώστη, αλλά το αξίζει), με φόντο το πυρηνικό δυστύχημα στο Τσερνόμπιλ και τη ζωή στην πόλη - δορυφόρο Πρίπιατ πριν και μετά. Οι άνθρωποι μοιάζουν όντως με σκιές και νιώθεις γύρω σου την υγρασία.
July 10, 2019
Πρέπει να διαβαστεί! Μελαγχολικό με πολύ δυνατές περιγραφές
January 31, 2024
Έχοντας συγκλονιστεί από τον "Καρυότυπο", βούτηξα με ανυπομονησία στο σκοτεινό και βρώμικα "ρηχό νερό" του συγγραφέα. Η αφήγηση είναι πιο σύνθετη, οι ιστορίες περισσότερες και μεταξύ τους περιπλεγμένες, αλλά η ατμόσφαιρα παραμένει αποπνικτική, ασφυκτική, μελαγχολική. Ο συγγραφέας εξακολουθεί να εξαντλεί ψυχικά και συναισθηματικά τους πρωταγωνιστές του, να τους φέρνει σταθερά αντιμέτωπους με τις μνήμες τους και το παρόν τους. Το τέλος τους δεν είναι σαφές, προδιαγράφεται εντούτοις εξίσου σκοτεινό. Το ανάγνωσμα είναι εντυπωσιακό, απαιτεί συγκέντρωση και αν μη τί άλλο απορροφά τον αναγώστη. Προσωπικά, ο "Καρυότυπος" με σημάδεψε περισσότερο.
July 29, 2019
Είναι η πρώτη φορά που διαβάζω κάτι του Άκη Παπαντώνη και το βιβλίο το έλαβα ως δώρο από πολύ καλή μου φίλη. Δεν ξέρω αν θα το είχα επιλέξει μόνη μου, αλλά δεν με απογοήτευσε. Αντιθέτως το βρήκα πολύ ενδιαφέρον.
Θα ξεκινήσω πως στην αρχή δυσκολεύτηκα λίγο να το ακολουθήσω. Είναι γενικό μου πρόβλημα με τα σπονδυλωτά μυθιστορήματα, και επειδή το ξέρω, έκανα υπομονή στα πρώτα κεφάλαια. Και ναι άξιζε η υπομονή, διότι σιγά σιγά βυθιζόμουν στα ρηχά νερά των ιστοριών των διαφόρων ηρώων που παρακολουθούμε. Είναι όλοι τους διαφορετικοί, τόσο σε ηλικία, όσο και σε προσωπικότητα. Και όμως συνδέονται καθώς ζουν όλοι τους πολύ κοντά στον τέταρτο αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού Β. Ι. Λένιν μια ημέρα πριν από την έκρηξη που όλοι γνωρίζουμε ως Τσερνομπίλ.
Παρακολουθούμε τις σκιές των ανθρώπων που ζούσαν στην πόλη Πριπιάτ, η οποία έγινε πόλη φάντασμα μετά την έκρηξη. Και ένα τόσο ηχηρό γεγονός ακολουθείται από μια απέραντη σιωπή.
Ένα δυνατό βιβλίο και αρκετά σκοτεινό. Άλλωστε μιλάμε για σκιές!
Θα ξεκινήσω πως στην αρχή δυσκολεύτηκα λίγο να το ακολουθήσω. Είναι γενικό μου πρόβλημα με τα σπονδυλωτά μυθιστορήματα, και επειδή το ξέρω, έκανα υπομονή στα πρώτα κεφάλαια. Και ναι άξιζε η υπομονή, διότι σιγά σιγά βυθιζόμουν στα ρηχά νερά των ιστοριών των διαφόρων ηρώων που παρακολουθούμε. Είναι όλοι τους διαφορετικοί, τόσο σε ηλικία, όσο και σε προσωπικότητα. Και όμως συνδέονται καθώς ζουν όλοι τους πολύ κοντά στον τέταρτο αντιδραστήρα του πυρηνικού σταθμού Β. Ι. Λένιν μια ημέρα πριν από την έκρηξη που όλοι γνωρίζουμε ως Τσερνομπίλ.
Παρακολουθούμε τις σκιές των ανθρώπων που ζούσαν στην πόλη Πριπιάτ, η οποία έγινε πόλη φάντασμα μετά την έκρηξη. Και ένα τόσο ηχηρό γεγονός ακολουθείται από μια απέραντη σιωπή.
Ένα δυνατό βιβλίο και αρκετά σκοτεινό. Άλλωστε μιλάμε για σκιές!
February 25, 2022
"Ήταν η μνήμη,δύναμη ενισχυτική της βαρύτητας,που την είχε ακινητοποιήσει εκει"
May 18, 2025
Δεν ήταν για μένα. Είχα διαφορετικές προσδοκίες από το συγκεκριμένο διήγημα, που μάλλον αποτελεί μια κατά τα άλλα απλή συρραφή ιστοριών.
Displaying 1 - 16 of 16 reviews