Cổ tích cho ngày mới

by Lê Minh Hà

Cổ tích cho ngày mới tập hợp 11 truyện ngắn của tác giả Lê Minh Hà, khai thác những khía cạnh tâm lí từ những câu chuyện cổ tích, thần thoại mà ta dường như đã thuộc nằm lòng. Đó là nỗi lòng An Dương Vương dành cho người con gái bị chính mình chém đầu, của Châu Long khi đứng giữa hai người đàn ông và những trách nhiệm quá lớn lao đặt lên vai mình, của cô Tấm khi đã hồi cung nhưng tháng ngày bị dằn vặt vì cái chết của em do chính mình gây ra, của Thị Kính khi gánh quá nhiều nỗi oan trần thế; là những khắc khoải, băn khoăn của người chú hai anh em trong truyện Trầu cau, của bà mẹ Thánh Gióng cho đứa con còn quá ít tuổi đã phải gánh gánh nặng giang san; là dằn vặt của Tô lang khi phát hiện người vợ đầu gối tay ấp bao ngày lại là em gái; là những trống rỗng của Trương Chi sau ngày gặp Mỵ Nương... Qua góc nhìn thông minh và giọng văn giàu chất trữ tình của Lê Minh Hà, những câu chuyện cổ được soi sáng dưới một lăng kính hoàn toàn mới mẻ, đời hơn, trăn trở hơn và nhân văn hơn.
Nhà văn Nguyễn Việt Hà đã đồng cảm với góc nhìn của tác giả khi nhận xét “Cổ tích cho ngày mới vẫn nồng nàn một kiểu buốt nhói đương đại riêng có ở Lê Minh Hà. Điều đó có được là nhờ “một giọng điệu huyền hoặc phức tạp, ‘dĩ ngoa truyền ngoa’, chỉ riêng có ở những thị dân. Nó bất chấp những cái kết có hậu của sâu xa truyền thống”. Đó cũng là những lời đánh giá tuyệt vời của những nhà văn đồng lứa dành cho nhau.

162 pages, Paperback

Published January 1, 2017

Reviews

[Cofwithoutsug · Rating 4 out of 5]

4,25-4,5/5
~
Mình biết đến cuốn sách này nhờ một người chị, chưa nghe đến bao giờ nhưng khi tìm thấy thì bị ấn tượng, vì nhan đề, vì bìa... mình chả biết nhưng chắc chắn là một cảm giác ấn tượng? =))))))
~
Cuốn sách này là tập truyện ngắn, bao gồm những câu chuyện mà khởi nguồn của nó là những câu chuyện cổ tích, thần thoại, truyền thuyết... bao đời nay của dân tộc ta mà chắc hẳn ai cũng không ít lần nghe đến.

Những câu chuyện được tác giả nhắc đến đầy tính sáng tạo. Có những câu chuyện được kể lại với một chiều hướng hoàn toàn khác những gì mà ta thường hay nghe, không hề đơn giản như ông bà ta kể lại. Những câu chuyện ấy trở nên sâu sắc hơn, đi sâu tận đáy nội tâm của nhân vật, để ta thấu hiểu, thương cảm hay là xót xa... cho những hình tượng vốn rất quen thuộc. Có những câu chuyện cổ tích được viết tiếp, hay chính là phần hậu truyện mà tác giả đã viết thêm cho câu chuyện ấy. Cô Lê Minh Hà đã tìm kiếm những ngóc ngách mới, kiếm tìm những ẩn khuất, thấu hiểu cho nội tâm giằng xé của nhân vật... để viết nên tập truyện ngắn này. Trong từng mẩu chuyện, từng trang văn đều mang hơi thở phong cách của cô, vừa mang nét nồng nàn, sắc sảo, trau chuốt trong từng câu văn lại vừa có nét trần tục trong từng hình ảnh. Những câu chuyện dưới ngòi bút của cô trở nên chân thực hơn, cụ thể hơn, có phần ngoa dụ mà cũng thật sâu sắc hơn rất nhiều, bất chấp những lối mòn trước đó mà ông cha ta tạo nên, bất chấp cả những cái kết có hậu chỉ để thỏa mãn người nghe, người đọc.

Cuốn sách này mang đến cho mình một cảm giác mới lại, và cũng đầy ấn tượng với những drama kịch tính hay là những ẩn khuất đằng sau những câu chuyện cổ tích.

[Phạm Tân · Rating 4 out of 5]

Lê Minh Hà hóa người cho thánh, để họ được siêu thoát khỏi những ánh nhìn lơ đãng của người ngày nay, và nay mai. Một nỗ lực chưa vẹn toàn nhưng vẫn dội rửa được nhiều mảng rêu mơ hồ. Vài truyện hoàn hảo (tôi muốn gọi chúng là tuyệt tác) trộn với những truyện từ “không dở” đến trung bình.

Cảm nhận của tôi về từng truyện một:

1. Châu Long: Điều đầu tiên tôi công nhận ngay khi đọc trang đầu là tính đặc trưng của văn phong. Nó rất cá tính và đặc trưng. Điều này làm tôi khá hào hứng và cũng là lý do tôi chọn đọc hết tập truyện này. Nhưng càng đọc thì càng thấy truyện thiếu mạch lạc và quá cậy vào hiểu biết sẵn có của người đọc, thành thử khe hở giữa từng câu từng đoạn quá rộng, thành thử nó phồng lên vì bên trong rỗng, thành thử nó nhạt.

2. Ngày xưa, cô tấm: Tuyệt tác! đọc mà chới với bởi tính sáng tạo của ý tưởng và sự điêu luyện trong việc vung vẩy nó. Sắc bén như lưỡi dao cạo. Cắt ngọt vào cái kết “dị mà không dị bản” của truyện tấm cám, để lôi ra một cái nhìn mà không hiểu vì sao tôi chưa bao giờ thấy được.

3. An Dương Vương: Lại là tuyệt tác! Cùng một trải nghiệm với truyện ở trên, rất mới mẻ và hay đảo điên.

4. Tiếng trăng: Có những bài thơ rất hay và tạo được một bầu không khí sống động đến dễ hòa mình vào nó, tưởng như có thể thấy được cả đám cá đớp trăng nếu cúi xuống nhìn quá bàn cẳng chân đang xếp lên nhau. Nhưng truyện này phải hơn thế, phải sâu sắc hơn một câu chuyện đã quen thuộc quá rồi.

5. Ới ơi dâu bể: Truyện kém nhất trong tập. Tôi có thấy được điều mà tác giả đã nhìn thấy trong trí tưởng tượng của mình, chỉ là bà đã thất bại trong việc hiện thực hóa nó. Theo tôi là vậy. Văn phong ở đây bị đẩy quá đà về phía cá nhân, không biết tiết chế để tạo điều kiện thuận lợi cho nội dung được tỏ tường.

6. Sơn tinh Thủy tinh: Tác giả bắt cầu cho quá khứ và hiện tại chỉ bằng vài thay đổi nhỏ. Truyện ma mị đầy nhạy cảm, đầy lôi cuốn ở cả mặt hình ảnh và cảm xúc. Một cái nhìn rất sâu sắc (có thể nói là thông thái) về câu chuyện ai cũng biết này. Khá hoàn hảo.

7. Gióng: Truyện tôi thích nhất trong tập. Lê Minh Hà một lần nữa bắt cầu, nhưng cây cầu này sao mà gần gũi và bùi ngùi chết đi được. Tuyệt tác!!

8. Kính Tâm: Meh. Không có gì quá sâu sắc. Skip truyện này cũng được.

9. Một chút Tân Lang: Cái kết chọc thủng cái thân truyện căng đầy cảm xúc, làm nó tóp teo và rỗng tuếch. Đọc đoạn cuối xong chỉ biết hỏi “ủa? Vậy giành quá nhiều thời gian cho cái thân làm gì rồi bỏ hết ý nghĩa của nó, mà vạch ra một cái ý nghĩa mới không được xây dựng kỹ?” Một bước đi không mới nếu xét chính tập truyện này, nhưng vẫn là một nước đi sai. Nói thêm: tôi rất thích cách tác giả miêu tả thân thể phụ nữ, nhất là trong truyện này, nó không thi vị mà rất… thiệt, rất con người.

10. Vong: Đoạn cuối có thể sẽ có tác động lớn hơn nếu toàn truyện xây dựng trên cái nền này thay vì lại lan man ra những tầng nghĩa khác rồi lại bỏ dở, chưng hửng.

Nhìn chung, tập truyện vẫn rất đáng đọc. Văn của Lê Minh Hà có nhiều cái mới mà tôi chưa từng thấy ở đâu cả, đương nhiên là có nhiều câu hay nhức cái nách và những vết chấm cảm rất tinh tế. Đong đầy lòng cảm thông cho tất cả mọi người đã từng sinh sống trên mọi nẻo mọi neo trên đất Việt Nam, làm rõ tính uy linh của xương máu họ. Đã thờ thì phải thờ cho đúng. Cho đúng người, thế mới phải.





(Ngoài lề: TÔI VẪN TẨY CHAY NHÃ NAM!!! Suốt một năm qua rồi lại có tiến triển đáng tiếc như thế thì thôi tôi phủi đít đi luôn, không đụng tới bọn nham hiểm ấy nữa, đạo đức của tôi không cho phép. Nếu bạn không tìm được bản sách mình muốn đọc ngoài cái bản của Nhã Nam, thì hãy đợi đến khi công lý được thực thi hoặc đợi nhà xuất bản nào khác tái bản mà đọc, chứ đừng đóng tiền vô quỹ bao che quấy rối tình dục nữa, không đọc liền cũng không chết đâu… hãy lựa chọn sáng suốt giùm)

[Thy Nguyen · Rating 4 out of 5]

Quyển này bao gồm nhiều câu chuyện cổ tích quen thuộc của Việt Nam được tác giả kể lại dưới góc nhìn mới vì dòng văn tập trung vào tâm trạng nhân vật chuyển biến theo từng nhịp truyện.

Điểm ấn tượng lớn nhất mà mình quá mê là văn phong của cô Hà sao trang nào dòng nào cũng đẹp quá, trau chuốt mà dịu êm như khu vườn mùa hè tươi mát. Giá mình đọc cuốn này sớm hơn thì điểm môn văn lúc đi học chắc cũng được nâng lên chút ít.

Câu chuyện An Dương Vương trong cuốn sách có một đoạn nhà vua nghĩ về Trọng Thuỷ:

“Chính ta đã mù loà không muốn nhận ra một điều quá đỗi hiển nhiên. Không bao giờ một chàng trai có cái nhìn thẳng và nghiêm trang rất mực như thế lại để mình thành đất sét trong tay kẻ khác.”

Đoạn này làm mình nhớ đến Mao Tôn Cương khi bàn luận trong cuốn Tam Quốc diễn nghĩa cũng có nói đại ý sự mất nước ngày xưa là do nam nhân, nhưng sao lại đổ hết cho người đàn bà. Mao Tôn Cương còn nêu thêm ví dụ Trụ Vương mất nước là do bản thân Trụ Vương, nhưng người đời lại chỉ trích chỉ mỗi mình Đắc Kỷ.

Trong truyện Thánh Gióng, cô Hà đã kể về nhân vật dưới góc nhìn của người mẹ. Rằng trước khi là thánh, con cũng từng là người, con chỉ là đứa trẻ bé bỏng cần lắm đôi vòng tay mẹ hiền, mẹ ơi.

“Giặc giã tan rồi, ai cần nó nữa ngoài em hả bác!”

Có thể đất nước chỉ cần con một thời, còn mẹ một đời đau đáu nỗi niềm mong nhớ thương con.

[Thu Trang · Rating 4 out of 5]

Hic, đọc xong truyện Gióng mình khóc huhu. Tập truyện ngắn này hay lắm, sâu sắc. Cô Lê Minh Hà khai thác những truyền thuyết, những điển tích cổ xưa dưới góc nhìn khác: đau lòng hơn, hiện đại hơn - nghĩa là cá nhân hơn. An Dương Vương hiện ra không phải dáng hình một người vua mất nước, mà là hữu hiện với tư cách của một người cha, một người cha đau đớn và ám ảnh bởi cái chết của Mỵ Châu. Nàng Châu Long cũng không chỉ là một người phụ nữ giúp hai người đàn ông thể hiện tình bạn thủy chung vĩ đại cao đẹp của họ, mà nàng là một biểu tượng buồn. Ngày xưa, cô Tấm.. cũng vậy, cuộc sống hoàng cung không hồng, không đỏ, không vui, không yên. Mình thích nhất là truyện Gióng, bi kịch của người mẹ, sự hi sinh của cá nhân, gian nhà tranh làng quê làm sao chứa nổi thân hình vóc dáng - tư thế - to lớn của Gióng...
Rất rcm mn đọc nhé!

[Minh Hang · Rating 4 out of 5]

Một tập truyện rất ngắn lại dựa trên những tích truyện dân gian quen thuộc : Châu Long, Tấm Cám, Sơn tinh- Thủy tinh...nhưng vẫn làm khó người đọc. Bằng những kiến giải rất nữ tính và đầy cá tính của tác giả,những mẩu truyện được khai thác ở góc độ nhân văn hơn, con người hơn. Con người chính xác hơn là những người đàn ông trong truyện bị lột trần những tấm áo hư danh hão huyền, trả lại một bộ mặt dục vọng nguyên thủy đầy tham vọng, ham muốn chiếm hữu, sở hữu. Như một lẽ dĩ nhiên, người thiệt thòi trong mối quan hệ độc hại này luôn là phụ nữ. Họ hoặc bị lợi dụng, vắt kiệt tuổi thanh xuân, làm vật hiến tế cho mỗi nấc thang tiến bước của nam giới ( Châu Long), hoặc vật vã, đớn đau giữa ranh giới thánh thần ( Mỵ Nương), hoặc nghe theo tiếng gọi bản năng mà đi ngược dòng và nhận được kết cục không mong muốn ( Nương, Tiên Dung). Còn rất nhiều điều muốn hiểu, muốn nói từ những trang sách mà có lẽ sẽ rất lâu nữa mới đủ chiêm nghiệm và vốn sống đề hiểu. Đây sẽ là cuốn sách day dứt nhất,để lại nhiều dư vị khó tả nhất đối với độc giả.

[707 unknown · Rating 4 out of 5]

cô Hà dựa vào những câu chuyện cổ tích nổi tiếng rồi phóng tác thêm và đưa vào những suy nghĩ, trăn trở hay chiêm nghiệm của cô

hơi khó đọc với mình

[Thanh Duong · Rating 4 out of 5]

Khi hậu thế viết tiếp ngày xửa ngày xưa…
Thuở nhỏ, khi học sự tích Tấm Cám, mình chẳng thích Tấm vì suy cho cùng kẻ tàn độc nhất trong truyện chính là nàng. Và nếu cho rằng thông điệp câu chuyện cái thiện luôn thắng cái ác là hoàn toàn không đúng bởi nàng Tấm cuối cùng chẳng lấy đức phục nhân.
Và mình quyết định chọn đọc "Cổ tích cho ngày mới" vì tác giả Lê Minh Hà đã viết tiếp cho số phận của Tấm. Mình muốn một cái kết "đúng nghĩa" hơn cho nàng.
"Cổ tích cho ngày mới" tập hợp 10 truyện ngắn mượn từ chất liệu dân gian Việt Nam quen thuộc như Tấm Cám, Lưu Bình – Dương Lễ, Hòn Vọng Phu, sự tích Trầu Cau, v.v…
Những câu chuyện không hẳn được viết tiếp phần 2. Đối với "Cổ tích cho ngày mới", tác giả tập trung khai thác chiều sâu tâm lý từng nhân vật để thấu hiểu hơn về từng góc khuất mỗi người.
Chuyện nàng Tấm. Những tưởng sống trong cung vàng điện ngọc hạnh phúc mãi mãi. Nhưng không, đêm đêm, nỗi đau mặc cảm về tội lỗi đi theo nàng vào giấc ngủ. Nàng mơ, mơ thấy Cám, mơ "cái đầu Cám lắc lư". Nàng tỉnh, tỉnh trong điên loạn. Nàng cầu xin, xin Bụt ban phát một phép màu lần nữa. Nhưng muộn cả rồi, "điều kỳ diệu nhất bao giờ cũng là điều kỳ diệu cuối cùng".
Chuyện An Dương Vương – đấng quân vương được đời đời ca ngợi nhưng hạnh phúc chăng khi chính ông đã ra tay chém chết đứa con gái yêu của mình. Là bậc đế vương, trị tội kẻ quân thần bất trung là điều phải làm. Nhưng không chỉ là vua của một cõi, ngài như bao người, ngàl làm cha. Mình thích quan điểm của tác giả khi có cái nhìn cảm thông hơn đối với Mị Châu. Mình nghĩ rằng Mị Châu đáng thương hơn đáng trách, nàng cũng chỉ là nạn nhân của cuộc hôn nhân chính trị mà thôi.
Và đối với mẹ Gióng, Gióng không phải là thánh là thần, chỉ đơn thuần là một đứa trẻ bé bỏng của bà cùng câu hát à ơi. Gióng bay về trời, dân làng hàng năm đều mở lễ hội ca ngợi nhớ ơn Gióng. Nhưng với mẹ Gióng, đó là một nỗi nhớ khác. Khắc khoải hơn, đau đáu hơn, "mẹ chưa kịp dạy con gì, ngoài yêu thương".
Vì tác giả là giáo viên chuyên văn nên ngôn từ và hình ảnh hay khỏi chê. Đọc xong quyển này, mình đã góp nhặt một vốn từ kha khá. Quyển này mỏng lắm, đọc một ngày là xong. Cùng đọc những câu chuyện cổ theo một lối kể mới nhé.