Εγκληματικότητα Ανηλίκων: Αιτιολογικές προσεγγίσεις και κοινωνικός έλεγχος

by Α. Χάιδου

Περιγραφή

Το παρόν έργο έχει ως αντικείμενο την εγκληματικότητα των ανηλίκων. Η ανάπτυξη των βασικών εγκληματολογικών θεωριών οι οποίες προσεγγίζουν την εγκληματικότητα των ανηλίκων και η ανάλυση των παραγόντων εκείνων, οι οποίοι στη σημερινή κοινωνία επηρεάζουν την εξελικτική πορεία ενός ανήλικου ατόμου και σχετίζονται άμεσα με την οικογένεια, το σχολείο, τις ομάδες συνομηλίκων και τις λοιπές κοινωνικές επιρροές που δέχεται στην καθημερινή του ζωή αποτελούν τον πρώτο βασικό κορμό μελέτης της συμπεριφοράς των ανηλίκων. Στο πλαίσιο αυτό αναλύονται κλασικές ατομοκεντρικές εγκληματολογικές θεωρίες, οι οποίες εστιάζουν σε βιολογικά, ψυχοπαθολογικά και ψυχικά αίτια, καθώς και εκείνες, οι οποίες επικεντρώνονται κυρίως σε θέματα κοινωνικοποίησης, κοινωνικής δομής και διαστρωμάτωσης καθώς και στον στιγματισμό.

Στη συνέχεια εξετάζονται οι άτυπες μορφές κοινωνικού ελέγχου, δεδομένου ότι είναι καθοριστικές για την υιοθέτηση ενός κομφορμιστικού ή παραβατικού μοντέλου δράσης για τον ανήλικο. Ο ανεπίσημος αυτός κοινωνικός έλεγχος έχει σημασία τόσο για την πρόληψη της εγκληματικότητας των ανηλίκων, όσο και για την «καταστολή» της «σκοτεινής» εγκληματικότητας, εκείνης δηλαδή, η οποία δεν γίνεται αντιληπτή από τα όργανα του επίσημου κοινωνικού ελέγχου, δεν παύει όμως να αποτελεί για τον ανήλικο την υιοθέτηση ενός τρόπου συμπεριφοράς ο οποίος κάποια στιγμή ενδεχομένως θα τον οδηγήσει στο επίσημο σύστημα.

Τέλος, γίνεται εκτενής κριτική αναφορά στον επίσημο κοινωνικό έλεγχο, έτσι όπως υλοποιείται σήμερα από την ελληνική πολιτεία, ο οποίος στρέφεται κατά των ανηλίκων οι οποίοι καταγράφονται ως ύποπτοι τέλεσης μιας εγκληματικής πράξης καθώς και εκείνων οι οποίοι διαβιούν σε εγκληματογόνο περιβάλλον και στοχεύει, μέσα από τη φιλοσοφία που τον διέπει, να επανεντάξει τους ανηλίκους, στο πλαίσιο κυρίως του ποινικού συστήματος. Τα όργανα που επιλαμβάνονται των εγκληματιών ανηλίκων, καθώς και το θεσμικό πλαίσιο αντίδρασης, επιτελούν μια διαδικασία επιλογής, ενός «φιλτραρίσματος» ατόμων και πράξεων, η οποία ουσιαστικά δεν διαφέρει από την αντίστοιχη των ενήλικων δραστών. Η διαδικασία αυτή εκτείνεται από το στάδιο της προδικασίας μέχρι και το στάδιο του σωφρονισμού, κατά το οποίο, μέσω είτε ιδρυματικής είτε εξωιδρυματικής μεταχείρισης, ολοκληρώνεται η αντίδραση της πολιτείας απέναντι στον ανήλικο εγκληματία, στο πλαίσιο μιας πολιτικής που εξακολουθεί να στοχεύει στην ατομική μεταχείριση του ανηλίκου.

Το έργο συμπληρώνεται με παράρτημα νομοθεσίας και πλούσια βιβλιογραφία (ελληνική και ξενόγλωσση).

Περιεχόμενα

1. Εισαγωγικες παρατηρησεις και αντικειμενο μελετης Σελ. 1
Ο ανήλικος παραβάτης - εγκληματίας Σελ. 3
2. ΑιτιολογικΕς προσεγγΙσεις της εγκληματογΕνεσης των ανηλΙκων Σελ. 5
Α. Βιολογικοί και ψυχοπαθολογικοί παράγοντες Σελ. 8
Β. Ψυχολογικές θεωρίες Σελ. 12
Γ. Κοινωνιολογικές προσεγγίσεις Σελ. 15
3. ΚΟΙΝΩΝΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ Σελ. 35
Α. Ανεπίσημος κοινωνικός έλεγχος Σελ. 38
1. Ο ρόλος της οικογένειας Σελ. 47
2. Σχέση σχολείου και εγκληματικότητας Σελ. 53
3. Ο ρόλος των peer groups και των συμμοριών Σελ. 55
Β. Επίσημος κοινωνικός έλεγχος Σελ. 57
1. Η κοινωνική αντίδραση απέναντι στον εγκληματία Σελ. 57
2. Η αντιμετώπιση του ανήλικου εγκληματία στην Ελλάδα Σελ. 62
3. Όργανα άσκησης επίσημου κοινωνικού ελέγχου Σελ. 63
4. Κυρώσεις - Ιστορική αναδρομή Σελ. 68
5. Ισχύον νομοθετικό πλαίσιο Σελ. 72
α. Αναμορφωτικά μέτρα Σελ. 75
β. Θεραπευτικά μέτρα Σελ. 84
γ. Περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων Σελ. 87
δ. Νέες δικονομικές ρυθμίσεις Σελ. 90
4. ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΗΛΙΚΩΝ Σελ. 93
Α. Ο ανήλικος ως «αντικείμενο μεταχείρισης» Σελ. 96
Β. Σωφρονισμός σε ελεύθερο περιβάλλον Σελ. 99
1. Εξωιδρυματικά μέτρα Σελ. 99
2. Αναστολή εκτέλεσης της ποινής Σελ. 100
3. Απόλυση υπό όρους Σελ. 105
4. Μετασωφρονιστική αρωγή Σελ. 109
Γ. Σωφρονισμός σε κλειστό περιβάλλον Σελ. 113
1. Εγκλεισμός σε ίδρυμα αγωγής Σελ. 113
2. Εγκλεισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων Σελ. 116
α. Συνέπειες της στέρησης της ελευθερίας Σελ. 117
β. Επικοινωνία των εγκλείστων ανηλίκων Σελ. 119
γ. Η εργασία των κρατουμένων Σελ. 122
δ. Δικαιώματα των κρατουμένων Σελ. 123
ε. Πειθαρχικό καθεστώς Σελ. 124
3. Προσωρινή κράτηση Σελ. 125
5. ΓΕΝΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ Σελ. 127
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Σελ. 131
[1] Σύνταγμα της Ελλάδας Σελ. 133
[2] Ποινικός Κώδικας Σελ. 138
[3] Κώδικας Ποινικής Δικονομίας Σελ. 145
[4] Κώδικας οργανισμού δικαστηρίων και κατάσταση δικαστικών λειτουργών Σελ. 157
[5] Σωφρονιστικός Κώδικας Σελ. 159
[6] Π.Δ. 342/2000 Αύξηση του ανωτάτου ορίου του ευεργετικού υπολογισμού ημερών ποινής καταδίκων και υποδίκων λόγω εργασίας Σελ. 183
[7] Π.Δ. 107/2001 «Ευεργετικός υπολογισμός ημερών ποινής καταδίκων και υποδίκων για εργασία ή απασχόληση σε προγράμματα ή σπουδές» Σελ. 184
[8] Π.Δ. 378/2001 Τροποποίηση του Π.Δ. 342/2000 (ΦΕΚ 296 Α') «Αύξηση του ανωτάτου ορίου του ευεργετικού υπολογισμού ημερών ποινής καταδίκων και υποδίκων λόγω εργασίας» και του Π.Δ. 107/2001 (ΦΕΚ 97 Α') «Ευεργετικός υπολογισμός ημερών ποινής καταδίκων και υποδίκων για ερ...

208 pages

Published January 1, 2013