مفاتیح الغیب

by Mulla Sadra, صدر الدين الشيرازي, ملاصدرا

کتاب حاضر، یکی از آثار ارزنده فلسفه اسلامی است. مفاتیح را صدر المتألهین، در موقعی که مبانی خویش را کاملاً محکم نموده بود، نوشته است، لذا مورد توجه اهل ذوق قرار گرفته و اهل فن آن را بر بسیاری از کتب دیگر صدر المتألهین ترجیح داده اند. بیشتر مسائل مربوط به معارف مبدأ و معاد، در این رساله، مندرج است. صدر المتألهین در این کتاب، در صدد بیان مبدأ و معاد ، اسرار و نکات عرفانی مستفاد از قرآن است که در نوع خود مفید می باشد.

کتاب، مشتمل بر یک خطبه و بیست مفتاح است که این مفاتیح، برخی، شامل چندین فاتحه و بعضی، دارای چندین مشهد و پاره ای، حاوی چندین فصل و دسته ای، واجد چندین باب و بعضی، مشتمل بر چندین لمعه و تعدادی، شامل چندین اشراق است. هدف صدر المتألهین در این کتاب، کشف و بیان معارف قرآن است به نحوی که مطابق عرفان و برهان باشد. وی، در مفاتیح به تطبیق فلسفه و عرفان و قرآن پرداخته و سعی دارد نظریه مهم انطباق قرآن و برهان و عرفان را نشان دهد. از مقدمه کتاب برمی آید که کتاب مذکور، نزد وی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است، چون آن را به فرمان یک سروش غیبی نگاشته است.

کتاب، مشتمل بر بیست مفتاح به شرح زیر است: ۱. مفتاح اول، در اسرار حکمیه متعلق به قرآن به طریقه اهل عرفان ( شامل دوازده فاتحه)؛ ۲. مفتاح دوم، در اشاره به اغراض رحمانی و مقاصد الهی که در این کتاب مبین مذکور است (شامل نه فاتحه)؛ ۳. مفتاح سوم، در ماهیت و مفهوم علم و بیان شرف و فضل آن (شامل هشت مشهد)؛ ۴. مفتاح چهارم، در مراتب کشف و مبادی آن (شامل هیجده مشهد)؛ ۵. مفتاح پنجم، در معرفت ربوبیت، اعم از اثبات وجود باری و نبوت جمالی و جلالی و اسماء و افعال (شامل سه مشهد)؛ ۶. مفتاح ششم، در ماهیت میزان که در قرآن است (شامل هفت مشهد)؛ ۷. مفتاح هفتم، در کشف از معرفت ذات حق و اسماء و صفات و آیات و آثار او به اسلوبی دیگر (شامل سه مشهد)؛ ۸. مفتاح هشتم، در معرفت افعال خدای تعالی و اقسام آن (شامل چهار فصل)؛ ۹. مفتاح نهم، در احوال ملائکه بر نمطی دیگر (شامل پنج فصل)؛ ۱۰. مفتاح دهم، در اشاره به اقسام اجسام و احوال آنها (شامل چهار فصل)؛ ۱۱. مفتاح یازدهم، در اثبات جواهر عقلیه ۱۲. مفتاح دوازدهم، در اثبات صورت عالم؛ ۱۳. مفتاح سیزدهم، در اثبات عالم روحانی (شامل هشت مشهد)؛ ۱۴. مفتاح چهاردهم، در سلوک عبد به سوی خدای تعالی (شامل شش مشهد)؛ ۱۵. مفتاح پانزدهم، در شرح ماهیت انسان (شامل سه باب و چهار اشراق و نه مشهد)؛ ۱۶. مفتاح شانزدهم، در اشاره به ملکوت آسمان (شامل پنج لمعه)؛ ۱۷. مفتاح هفدهم، در علم معاد و تحقیق حشر نفوس و کیفیت بازگشت آنها به خدا (شامل هشت اشراق)؛ ۱۸. مفتاح هجدهم، در اثبات حشر جسمانی و بعث بدن ها (شامل هفت مشهد)؛ ۱۹. مفتاح نوزدهم، در اشاره به اقسام معاد (شامل بیست مشهد)؛ ۲۰. مفتاح بیستم، در اشاره به ریاضت و تقسیم آن.

1099 pages, Hardcover

About the author

Ṣadr ad-Dīn Muḥammad Shīrāzī, also called Mulla Sadrā (Persian: ملا صدرا‎; also spelt Molla Sadra, Mollasadra or Sadr-ol-Mote'allehin; Arabic: صدرالمتألهین‎) (c. 1572–1635), was an Iranian Shia Islamic philosopher, theologian and ‘Ālim who led the Iranian cultural renaissance in the 17th century. According to Oliver Leaman, Mulla Sadra is arguably the single most important and influential philosopher in the Muslim world in the last four hundred years.

Though not its founder, he is considered the master of the Illuminationist (or, Ishraghi or Ishraqi) school of Philosophy, a seminal figure who synthesized the many tracts of the Islamic Golden Age philosophies into what he called the Transcendent Theosophy or al-hikmah al-muta’liyah.

Mulla Sadra brought "a new philosophical insight in dealing with the nature of reality" and created "a major transition from essentialism to existentialism" in Islamic philosophy, although his existentialism should not be too readily compared to Western existentialism. His was a question of existentialist cosmology as it pertained to Allah, and thus differs considerably from the individual, moral, and/or social, questions at the heart of Russian, French, German, or American Existentialism.

Mulla Sadra's philosophy ambitiously synthesized Avicennism, Shahab al-Din Suhrawardi's Illuminationist philosophy, Ibn Arabi's Sufi metaphysics, and the theology of the Ash'ari school and Twelvers.

his main work is The Transcendent theosophy in the Four Journeys of the intellect, or simply Four Journeys.