Μαρξισμός και εθνικισμός

by Chris Harman, John Rees (Editor), Πέτρος Τσάγκαρης (Translator)

Η συζήτηση για τον εθνικισμό έχει επιστρέψει στην ημερήσια διάταξη παγκόσμια. Τα πρόσφατα δημοψηφίσματα για ανεξαρτησία σε Καταλονία, ιρακινό Κουρδιστάν και Σκωτία, ήρθαν να μας θυμίσουν ξανά μια σειρά ζητήματα για το έθνος, τις εθνικές μειονότητες, τη γλώσσα, το ρόλο των αρχουσών τάξεων, τη θέση της Αριστεράς. Το ίδιο και η λυσσαλέα δεξιά και ακροδεξιά επίθεση που φουντώνει την πατριδοκαπηλία στην Ελλάδα με αφορμή τη Συμφωνία για τη Μακεδονία.
Το ερώτημα τι στάση κρατάει η Αριστερά απέναντι στο 'δικό της' έθνος ήταν πάντα δεμένο με το τι στάση κρατάει απέναντι στη 'δική της' άρχουσα τάξη. Για να μπορέσει σήμερα να χαράξει μια διεθνιστική στρατηγική, πρέπει να απαντήσει ξεκάθαρα σε μια σειρά ζητήματα που βάζει η ίδια η θεωρητική συζήτηση για τον εθνικισμό:
Τι είναι έθνος; Υπάρχουν αντικειμενικά κριτήρια για να αποφασιστεί αν μια ομάδα ανθρώπων αποτελούν ξεχωριστό έθνος; Πώς χαράχτηκαν τα κρατικά σύνορα; Τι σημαίνει δικαίωμα στην αυτοδιάθεση και για ποιους ισχύει; Πώς μπορεί να σταματήσει η καταπίεση των εθνικών μειονοτήτων; Πρέπει η Αριστερά να υποστηρίζει την ξεχωριστή πολιτιστική κληρονομιά κάθε εθνότητας; Είναι παντοδύναμη η ταύτιση των ανθρώπων με το 'δικό τους' εθνικό κράτος ή είναι δυνατόν να ενωθούν οι εργάτες κι εργάτριες ξεπερνώντας τις εθνικές διαφορές;
Τα ερωτήματα που ανοίγει αυτή η κρίσιμη συζήτηση είναι πραγματικά καταιγιστικά. Ο Κρις Χάρμαν καταφέρνει να συγκεντρώσει τις απαντήσεις μέσα στις σελίδες αυτού του πυκνογραμμένου μικρού βιβλίου.


Περιεχόμενα:

Πρόλογος
Εισαγωγή
Ο καπιταλισμός και το έθνος
Τα πρώτα εθνικά κράτη
Η ώθηση για τη δημιουργία νέων εθνικών κρατών
Έθνος, γλώσσα και θρησκεία
Η ταξική βάση του εθνικισμού
Αντιδραστικά εθνικιστικά κινήματα
Αλληλοσυγκρουόμενοι εθνικισμοί και 'κομμουναλισμός'
Ο κλασικός Μαρξισμός και το εθνικό ζήτημα
Η Λούξεμπουργκ και ο Λένιν
Ο εθνικισμός μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο
Εθνικότητα και πολιτισμός σήμερα
Σύγχρονες θεωρίες της εθνικότητας και του εθνικισμού
Κοινωνικές κρίσεις και εθνικισμός σήμερα
Ο εθνικισμός μετά την κατάρρευση του σταλινισμού
Αριστερά και εθνικισμός

Genres: Politics

128 pages, Paperback

First published September 1, 1992

About the author

British journalist and political activist for the Socialist Workers Party.

Harmann was involved with activism against the Viet Nam war but became controversial for denouncing Ho Chi Minh for murdering the leader of the Vietnamese Trotskists.

Harman's work on May 1968 in France and other student and workers uprisings of the late 1960s, The Fire Last Time, was recommended by rock band Rage Against the Machine in their album sleeve notes for Evil Empire.

Reviews

[M · Rating 4 out of 5]

Brief, but comprehensive: good intro to the marxist approach to the national question (filter out the "state capitalist" parts)