Έρως - Ήρως

by Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Το διήγημα 'Έρως-Ήρως' του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη κινείται μεταξύ ερωτικού ίμερου & ερωτικού προσδιορισμού, μεταξύ απευθύνσεων & συναισθηματικών μετατοπίσεων.. Ο Γιωργής του Παπαδιαμαντικού διηγήματος διαβεί στο περιβάλλον του 'διαβρωτικού', της φυγής, της εναγώνιας αναμονής πίσω και πέρα από την λέξη.. Ο Σκιαθίτης συγγραφέας, προσδιορίζει μία ιστορία συν-ακροάσεων με κύριο πρωταγωνιστή τον Γιωργή, τον νεαρό ναυτικό που είναι ερωτευμένος με την Αρχοντώ, κεκαλυμμένα και φανερά, ένας έρωτας που παλινδρομεί προς έναν ιδιαίτερο ερωτισμό, προς την αντικειμενοποίηση του παρόντος υπό το πρίσμα της σχέσης: ο Γιώργης προς την Αρχοντώ, και, ιδιαίτερα, προς το φάσμα, προς την αίσθηση της ερωτικής απουσίας.. Η ερωτική του επιθυμία 'συναντά' το αντεστραμμένο είδωλο της απουσίας.. Ο Παπαδιαμαντικός λόγος ωθεί προς την ένταση, συμπυκνώνει τον γειωμένο και εν-σώματο ερωτισμό την στιγμή της ονειροπόλησης του Γιωργή μέσα στη βάρκα (ο έρωτας και ως διαρκές καταφύγιο- 'ουτοπία'), 'επανεπινοεί' τον χώρο ως μεταίχμιο, αναπαράγει πρόσωπα με και δίχως τον φόβο του κανονικού, φέρει τις σημάνσεις ενός αφιερωματικού ερωτισμού, που, δεν οδεύει απλά, αλλά βιώνει το τέλος του: ο επικείμενος γάμος της Αρχόντως φέρει τον Γιώργη ενώπιον, όχι απλά του 'ηρωισμού', αλλά της εικόνας και της 'θυσίας' της, του μεσσιανικού της απόληξης, της εμπροσθοβαρούς φυγής.. Στο 'Έρως-Ήρως' ο Παπαδιαμαντικός λόγος υπερβαίνει τα στενά όρια της ηθογραφίας, συγκροτεί ομιλιακά ενεργήματα 'ανταλλαγής', τις τομές του ερωτικού: 'παίγνιο' έμ-φορτης μνήμης, παραπομπής στον 'βεβιασμένο' χρόνο.. Στις Παπαδιαμαντικές απολήξεις ο έρωτας καθίσταται 'ανοίκειος' μέσα στην ανοικειότητα του ή και επώδυνα οικείος προ της λέξης και εντός της πράξης..

50 pages, Paperback

Published April 1, 2003

About the author

Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης (English: Alexandros Papadiamantis) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες λογοτέχνες, συγγραφέας διηγημάτων και μυθιστορημάτων που έχει αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα στην ελληνική λογοτεχνία. Γεννήθηκε στη Σκιάθο και καταγόταν από ιερατική οικογένεια, γεγονός που επηρέασε βαθιά τόσο την προσωπικότητά του όσο και το συγγραφικό του έργο, καθώς η θρησκευτική παιδεία και η στενή σύνδεση με την τοπική παράδοση διαπνέουν τα περισσότερα κείμενά του. Από νεαρή ηλικία έδειξε έντονο ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία και τη γλώσσα, ενώ η εκπαίδευσή του στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών προσέφερε στη γραφή του θεολογικές και φιλοσοφικές βάσεις που διαφαίνονται σε πολλά από τα έργα του, ιδιαίτερα στην εξερεύνηση της ανθρώπινης ψυχής και των ηθικών διλημμάτων των χαρακτήρων του. Παρά τη φιλοδοξία του να αφοσιωθεί στη λογοτεχνία, η ζωή του χαρακτηρίστηκε από φτώχεια και μοναξιά, με περιορισμένες οικονομικές δυνατότητες, γεγονός που τον κράτησε απομονωμένο από την αθηναϊκή κοινωνική και πολιτιστική ζωή, ενώ ταυτόχρονα τον βοήθησε να παρατηρεί με λεπτομέρεια και στοχασμό τη ζωή του τόπου του και τις κοινωνικές ανισότητες. Η πρώτη του εμφάνιση στη λογοτεχνία έγινε το 1879 με το διήγημα "Η Χειρονομία", και από τότε συνεργάστηκε με πολλά έντυπα, δημοσιεύοντας πλήθος διηγημάτων, άρθρων και κριτικών κειμένων. Η γραφή του Παπαδιαμάντη ξεχωρίζει για τη χρήση του δημοτικού λόγου σε συνδυασμό με καθαρεύουσα, δημιουργώντας έναν ιδιότυπο λογοτεχνικό ύφος που αποτυπώνει με ζωντάνια και λυρικότητα τις εικόνες της ελληνικής επαρχίας, των παραδόσεων, των ανθρώπων και της φύσης. Στο σύνολο του έργου του, η θρησκευτικότητα και ο ηθικός προβληματισμός συνυφαίνονται με κοινωνική κριτική και παρατήρηση της καθημερινότητας, δίνοντας βάθος στους χαρακτήρες του και δημιουργώντας έναν κόσμο γεμάτο ψυχική ένταση και ατμόσφαιρα. Το πιο γνωστό μυθιστόρημά του, "Η Φόνισσα", θεωρείται κορυφαίο δείγμα της ελληνικής λογοτεχνίας, καθώς μέσα από την ιστορία μιας γυναίκας που καταφεύγει στη φρίκη και την κοινωνική απομόνωση, ο Παπαδιαμάντης εξερευνά θέματα όπως η αδικία, η καταπίεση των γυναικών και η κοινωνική ανισότητα. Άλλα έργα του, όπως το "Γυφτοπούλα", "Αι Αδελφαί", "Η Κυρία Δήμα", "Ο Χριστός" και δεκάδες ακόμη διηγήματα, παρουσιάζουν ποικιλία θεμάτων, από την καθημερινή ζωή των Σκιαθιτών και των κατοίκων των νησιών, μέχρι την εξερεύνηση ψυχολογικών και ηθικών ζητημάτων, αποδεικνύοντας την ευρύτητα της σκέψης και της παρατήρησης του συγγραφέα. Παρά την αναγνώριση που απέκτησε μετά τον θάνατό του, κατά τη διάρκεια της ζωής του παρέμεινε σε μεγάλο βαθμό απομονωμένος και δεν απολάμβανε οικονομικής άνεσης. Η αφοσίωση του στην τέχνη της γραφής ήταν τέτοια που αφιέρωσε όλη του τη ζωή σε αυτή, αποτυπώνοντας την ψυχή και τα ήθη της ελληνικής κοινωνίας του 19ου αιώνα με μοναδική λεπτομέρεια. Ο Παπαδιαμάντης πέθανε το 1911, αφήνοντας πίσω του μια ανεκτίμητη λογοτεχνική κληρονομιά που συνεχίζει να μελετάται και να αγαπιέται σε όλο τον ελληνόφωνο κόσμο, ενώ η επιρροή του παραμένει ορατή σε γενιές συγγραφέων και αναγνωστών που αναζητούν την αυθεντική εικόνα της ελληνικής ζωής και κουλτούρας μέσα από τη λογοτεχνία. Οι αναλυτές του έργου του επισημαίνουν την ικανότητά του να συνδυάζει την ακριβή περιγραφή της φύσης, την παρατήρηση της καθημερινότητας και την εξερεύνηση ηθικών ζητημάτων, δημιουργώντας ένα σύμπαν που παραμένει ζωντανό και διαχρονικό, με επίκεντρο την ανθρώπινη ψυχή και την ελληνική παράδοση, ενώ ταυτόχρονα η προσωπική του βιογραφία και οι περιορισμοί της ζωής του προσδίδουν στην αφήγηση μια βαθιά αίσθηση αυθεντικότητας και αφοσίωσης στην τέχνη.

Reviews

[Ian D · Rating 3 out of 5]

Αχ αυτή η Παπαδιαμαντική γλώσσα... Εξυψώνει τον έρωτα του πρωταγωνιστή από ένα απλό ανθρώπινο πάθος σε κάτι σχεδόν μεταφυσικό, μυστηριακό, σαν τελετουργία ανάμεσα στον πόθο και την άρνηση.
Ο ήρωας του διηγήματος ο Γιωργής, ένας σεμνός, σχεδόν αστεία τραγικός νέος που δεν κυνηγά, δεν κατακτά, δεν ομολογεί. Υπομένει. Κι εκεί βρίσκεται όλη η ειρωνεία: ο έρωτας εδώ δεν είναι δράση. Eίναι μαρτύριο.
Και το αντικείμενο του πόθου; Μια νέα που υπάρχει περισσότερο ως ιδέα, ως εικόνα αγνότητας και ιδανικού παρά ως ύπαρξη με σάρκα και οστά. Θα ανταποκριθεί στις προσδοκίες του; Θα τον εξανθρωπίσει ή θα του δώσει φτερά;
Ένα διήγημα μικρό αλλά βαρύ σαν εξομολόγηση. Κι όπως κάθε καλή εξομολόγηση, σε αφήνει λίγο πιο σιωπηλό από πριν.

[Vaios · Rating 2 out of 5]

Αδιάφορο

[max]

"Κατέστειλε το πάθος, επραΰνθη, κατενύγη, έκλαυσε κ' εφάνη ήρως εις τον έρωτά του - έρωτα χριστιανικόν, αγνόν, ανοχής και φιλανθρωπίας".

[ΜΒΒ · Rating 4 out of 5]

Αν και δεν μου άρεσε το τέλος, μπορώ να το αποδεχθώ δεδομένου της βαθιάς πίστης του Παπαδιαμάντη στην ορθοδοξία.

Μου άρεσε το πόσο πολύ κλιμάκωνε την αγωνία του αναγνώστη!