What do you think?
Rate this book
Een knipperend ogenblik: Portret van Remco Campert
‘Eigenlijk wil ik gewoon elke morgen wakker worden en niks weten en gaan schrijven.’
Dat zegt Remco Campert, de virtuoos terloopse dichter die altijd zijn vinger aan de pols van de tijd heeft gehouden. Het verhaal van zijn leven loopt van de naoorlogse avant-garde via feestende jongeren rond het Vondelpark en toenemende publieke zichtbaarheid naar de stilte van een werkkamer. Er was de afwezige vader, er kwamen en gingen grote liefdes, maar altijd bleef het schrijven, dicht op de eigen huid.
Mirjam van Hengel, die eerder het succesvolle Hoe mooi alles (2014) publiceerde over de liefde tussen Leo en Tineke Vroman, sprak wekelijks met Campert en kreeg inzage in al zijn papieren. Ze schreef een portret over de man die al meer dan een halve eeuw het Nederlandse literaire landschap kleurt, die even graag alleen is als in gezelschap, even lui als productief, even opgeruimd als melancholiek, even betrokken bij de wereld als onverstoorbaar zichzelf.
Dat zegt Remco Campert, de virtuoos terloopse dichter die altijd zijn vinger aan de pols van de tijd heeft gehouden. Het verhaal van zijn leven loopt van de naoorlogse avant-garde via feestende jongeren rond het Vondelpark en toenemende publieke zichtbaarheid naar de stilte van een werkkamer. Er was de afwezige vader, er kwamen en gingen grote liefdes, maar altijd bleef het schrijven, dicht op de eigen huid.
Mirjam van Hengel, die eerder het succesvolle Hoe mooi alles (2014) publiceerde over de liefde tussen Leo en Tineke Vroman, sprak wekelijks met Campert en kreeg inzage in al zijn papieren. Ze schreef een portret over de man die al meer dan een halve eeuw het Nederlandse literaire landschap kleurt, die even graag alleen is als in gezelschap, even lui als productief, even opgeruimd als melancholiek, even betrokken bij de wereld als onverstoorbaar zichzelf.
583 pages, Hardcover
Published September 1, 2018
2 people are currently reading
81 people want to read
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 - 17 of 17 reviews
September 24, 2025
Ik heb Campert altijd graag gelezen, veel ook en opnieuw. Dit boek over zijn leven, wat onstuimig gewoon was, moet ik dan ook en zonder schroom de volle vijf sterren toekennen. Het is met zwier geschreven. Eerlijk ook, de wat mindere kantjes van de schrijver worden niet ontzien. Wat verborgen moet blijven blijft verborgen, we hebben geen recht op alles maar het vat mooi samen wat het was om zo´n mens en vooral zo´n schrijver te zijn.
Het boek verscheen in 2018, Remco Campert liet ons alleen achter in 2022.
´Het geheim van zijn schrijverschap is de ongrijpbaarheid van zijn talent´. Een knipperend ogenblik Portret van Remco Campert pagina 539.
Het boek verscheen in 2018, Remco Campert liet ons alleen achter in 2022.
´Het geheim van zijn schrijverschap is de ongrijpbaarheid van zijn talent´. Een knipperend ogenblik Portret van Remco Campert pagina 539.
August 8, 2023
Een tikkeltje hagiografisch, maar heel fijn om eens een biografie te lezen die een heel andere aanpak heeft dan de Nederlandse biografische traditie.
March 21, 2019
Mirjam van Hengel-Een knipperend ogenblik. Portret van Remco Campert
Recensie door Roosje
Remco Campert
Twee jaar lang bezocht Mirjam van Hengel Remco Campert en zijn vriendin Deborah in hun huis in de Jan Luijkenstraat in Amsterdam. Nooit langer dan een uur of anderhalf, Van Hengel vraagt en Remco antwoordt, een soort van. Van Hengel is niet geïnteresseerd in de vragen en antwoorden die al in de vele interviews zijn gesteld en beantwoord.
‘Zoals bij iedereen is zijn geheugen een degelijk door de tijd geordende kast geworden waarin alles wat vaak herhaald werd vooraan voor het grijpen ligt terwijl de rest allang als een slordige sokkenprop naar achteren is gerold.’
Sommige ontboezemingen hebben het boek niet gehaald, dat wilde Campert niet. Daar gaat Van Hengel verder niet op in, ze accepteert dat tout court. Maar interessant is dat wel. Zou ze die zaken ook niet opgenomen hebben als Campert niet meer geleefd had? - ik gun hem nog vele jaren! En welke dingen zijn dat dan? In het boek staat ergens dat Campert niet geïnterviewd wilde worden door Ischa Meijer, suggererend dat de laatste de geïnterviewde te veel wilde laten zeggen, ‘bekennen’ (mijn woorden, rdv). Dat blijkt toch wel een beetje uit deze biografie: er zijn zaken waarover Campert niet veel wil zeggen, over zijn eigen vader, die hij gemist heeft en over zijn eigen vaderschap bijvoorbeeld. Er is ongetwijfeld meer. Of dat heel erg is? Een beetje.
Daar staat tegenover dat Van Hengel een geweldig portret van Campert en zijn leven tot nu toe heeft kunnen schetsen juist omdat ze hem zo persoonlijk heeft kunnen spreken en omdat ze onbekommerd door zijn spullen heeft kunnen gaan, je zou kunnen zeggen: zijn ‘levende’ spullen. Misschien heeft Van Hengel hierdoor een portret kunnen schrijven over Campert zoals hij aan het eind van leven is en zoals hij zich zijn leven herinnert op dit moment. Dat is niet helemaal wat verstaan wordt onder een biografie, denk ik, maar het heeft meerwaarde.
Ik vond persoonlijk de laatste hoofdstukken, die gaan over Campert zoals hij nu is, erg aantrekkelijk. Ouderdom heeft blijkbaar ook zijn bonuspunten, voordelen. Ouderdom maakt dat je het leven kunt beschouwen op een meer onthechte wijze; dan kun je tot nieuwe inzichten komen; dan kunnen de dingen een andere vorm en beleving krijgen dan toen je jong was.
Maar of dit boek over Campert nu een biografie is zoals we dat genre gewoonlijk opvatten - toch een zweem van objectiviteit en niet de hoofdpersoon die zegt: nou, doe dit maar niet -, is wel een beetje de vraag, maar anderzijds heel erg is het niet.
Volgens Campert zelf hoort de biografie tot ‘het nobele genre van de fictie’. En Van Hengel herinnert ons eraan dat hij met deze uitspraak Virginia Woolf aanhaalt. Volgens Woolf is het genre van de biografie in diepste wezen ‘hybride’: ‘...het in kaart brengen van geschiedenis vraagt om feiten, maar om iemands essentie te raken is fictie nodig.’
Van Hengel hoopt dat dit boek ‘een verhaal vertelt. Een encyclopedisch boek waar alles in staat is het niet en een boek dat alleen op feiten gebouwd is wilde ik niet maken.’
Het is niet mijn bedoeling dit verhaal van Van Hengel nog eens dunnetjes over te doen. Ik zou zeggen: ga vooral zelf lezen.
Nog een paar dingen wil ik onder de aandacht brengen. Wat doet het met iemand die al vroeg zijn vader verliest en als die vader ook nog eens een nationale oorlogsheld is en wiens leven dan later ook weer in the picture staat? En als je moeder eigenlijk ook heel vaak weg is en je door je oma wordt grootgebracht; en je geen broers en zussen hebt? En dan die eeuwige oorlog, die het leven van zo velen verpest heeft?
Een beetje schokkend vind ik wel het hartstochtelijk en genotzuchtig innemen van alcohol en sigaretten, en dat nog steeds, maar ook bewondering, grote bewondering dat je daar dan ook nog zo oud mee kan worden. Dat zou mij nooit lukken; daar voel ik wel iets van afgunst, haha.
Niet bijzonder interessant was zijn leven met Fritzi ten Harmsen van der Beek, met wie Campert een tijdje getrouwd is geweest. Beiden waren waarschijnlijk totaal ongeschikt voor een geregeld leven. Te veel drank, te veel mensen om hen heen, te veel ruzie. Over Fritzi ten Harmsen van der Beek is er onlangs een dikke biografie verschenen door Maaike Meijer. Die ga ik beslist ook lezen.
Interessant is Camperts vriendschap met Lucebert, van wie ik onlangs een biografie las, van de hand van Wim Hazeu en die ik eigenlijk saai vond en langdradig. Campert nam het Lucebert niet kwalijk dat hij in de oorlog uit vrije wil in Duitsland gewerkt had. Campert komt uit dit boek tevoorschijn als een redelijk aimabel mens, een beetje een loner toch, maar niet altijd inschikkelijk en geneigd tot ruzie in dronken buien.
Ik had me niet zo gerealiseerd dat Campert in wezen niet zo’n vrolijk iemand is; hij komt uit dit boek een stuk somberder - ik denk wel aan zijn Somberman’s - dan ik wist.
Dit boek van Van Hengel leest heerlijk, in tegenstelling tot dat van Hazeu over Lucebert, maar dat kan heel goed een persoonlijke kwestie zijn - ik ben overigens bijzonder dol op Lucebert, daar ligt het niet aan -.
Gelukkig heeft zij veel uit Camperts werk geciteerd, veel uit zijn gedichten, die ik zalig vind, misschien fijner dan zijn proza. Waar het lezen van de biografie van Wolkers me aanzette tot gulzig herlezen van zijn werk, doet deze biografie dat minder. Toch las ik onlangs Het dagboek van een poes, columns van Campert over Poef, de poes van hem en Deborah.
Niet zo lang is deze bespreking geworden maar ik sluit af met de aansporing tot het lezen van deze biografie en met de wens dat Campert nog een zalig leven heeft.
Wellicht dat na zijn dood nog een biografie verschijnt of is dat toch dubbelop?
Van Hengel presenteert een gedicht van Campert dat hij schreef toen hij twintig was; het lijkt erop, schrijft zij, dat Campert nooit zomaar jong is geweest of dat hij misschien wel nooit oud wordt.
‘Oude dichter
Licht is dichtgeknoopt in een
neteldoek
mijn bril waar is mijn bril ligt
op de schoorsteen
naast de werken verzameld en
prijsgegeven
naast de foto van de vrouw
verlaten
en mijn kinderen ik versta hun
roepen niet meer
en mijn pen mijn vingers de
verveloze schutting van mijn
hart
heb ik de hemel ooit bezeten
de aarde ooit herkend
het laatste wapen droom
geslagen uit mijn hand
sta ik ontredderd in de
sprakeloze duisternis
laat nu de dood maar komen
langs de versleten treden van
mijn verzen’
Remco Campert 2015 Feest der Letteren
Over de auteur
Mirjam van Hengel (1967), is schrijfster, redacteur en programmamaker.
Van Hengel studeerde Nederlandse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. Ze werkte vervolgens als literair journalist voor onder andere de KRO en Vrij Nederland en was literair criticus bij Het Financieele Dagblad (1996-2001) en redacteur van Tirade (1998-2007). Als (poëzie)redacteur verbond ze zich aan Uitgeverij Van Oorschot (2001-2007) en Querido (sinds 2008). Van Hengel werd in 2011 poëzieprogrammeur bij De Nieuwe Liefde.
In 2014 verscheen het boek Hoe mooi alles. Leo en Tineke Vroman, een liefde in oorlogstijd (Querido). Met behulp van brieven, dagboeken en gesprekken met het tweetal, reconstrueerde Van Hengel de liefdesgeschiedenis tussen dichter Leo Vroman en antropologe Tineke Sanders. Het boek werd goed ontvangen en door regisseur Léon van der Sanden bewerkt tot een theaterstuk, dat in 2015 in première ging met in de hoofdrollen Kees Hulst en Esther Scheldwacht. Op 4 september 2018 is haar biografie van Remco Campert: Een knipperend ogenblik (De Bezige Bij) verschenen. (Wikipeda)
Titel: Een knipperend ogenblik. Portret van Remco Campert
Auteur: Mirjam van Hengel
Uitgever: De Bezige Bij
Verschijningsdatum: november 2018
Druk: 1e druk
Aantal pagina's: 512 pagina's
ISBN13: 9789403122908
Categorieën: Literaire non-fictie; biografieën
Recensie door Roosje
Remco Campert
Twee jaar lang bezocht Mirjam van Hengel Remco Campert en zijn vriendin Deborah in hun huis in de Jan Luijkenstraat in Amsterdam. Nooit langer dan een uur of anderhalf, Van Hengel vraagt en Remco antwoordt, een soort van. Van Hengel is niet geïnteresseerd in de vragen en antwoorden die al in de vele interviews zijn gesteld en beantwoord.
‘Zoals bij iedereen is zijn geheugen een degelijk door de tijd geordende kast geworden waarin alles wat vaak herhaald werd vooraan voor het grijpen ligt terwijl de rest allang als een slordige sokkenprop naar achteren is gerold.’
Sommige ontboezemingen hebben het boek niet gehaald, dat wilde Campert niet. Daar gaat Van Hengel verder niet op in, ze accepteert dat tout court. Maar interessant is dat wel. Zou ze die zaken ook niet opgenomen hebben als Campert niet meer geleefd had? - ik gun hem nog vele jaren! En welke dingen zijn dat dan? In het boek staat ergens dat Campert niet geïnterviewd wilde worden door Ischa Meijer, suggererend dat de laatste de geïnterviewde te veel wilde laten zeggen, ‘bekennen’ (mijn woorden, rdv). Dat blijkt toch wel een beetje uit deze biografie: er zijn zaken waarover Campert niet veel wil zeggen, over zijn eigen vader, die hij gemist heeft en over zijn eigen vaderschap bijvoorbeeld. Er is ongetwijfeld meer. Of dat heel erg is? Een beetje.
Daar staat tegenover dat Van Hengel een geweldig portret van Campert en zijn leven tot nu toe heeft kunnen schetsen juist omdat ze hem zo persoonlijk heeft kunnen spreken en omdat ze onbekommerd door zijn spullen heeft kunnen gaan, je zou kunnen zeggen: zijn ‘levende’ spullen. Misschien heeft Van Hengel hierdoor een portret kunnen schrijven over Campert zoals hij aan het eind van leven is en zoals hij zich zijn leven herinnert op dit moment. Dat is niet helemaal wat verstaan wordt onder een biografie, denk ik, maar het heeft meerwaarde.
Ik vond persoonlijk de laatste hoofdstukken, die gaan over Campert zoals hij nu is, erg aantrekkelijk. Ouderdom heeft blijkbaar ook zijn bonuspunten, voordelen. Ouderdom maakt dat je het leven kunt beschouwen op een meer onthechte wijze; dan kun je tot nieuwe inzichten komen; dan kunnen de dingen een andere vorm en beleving krijgen dan toen je jong was.
Maar of dit boek over Campert nu een biografie is zoals we dat genre gewoonlijk opvatten - toch een zweem van objectiviteit en niet de hoofdpersoon die zegt: nou, doe dit maar niet -, is wel een beetje de vraag, maar anderzijds heel erg is het niet.
Volgens Campert zelf hoort de biografie tot ‘het nobele genre van de fictie’. En Van Hengel herinnert ons eraan dat hij met deze uitspraak Virginia Woolf aanhaalt. Volgens Woolf is het genre van de biografie in diepste wezen ‘hybride’: ‘...het in kaart brengen van geschiedenis vraagt om feiten, maar om iemands essentie te raken is fictie nodig.’
Van Hengel hoopt dat dit boek ‘een verhaal vertelt. Een encyclopedisch boek waar alles in staat is het niet en een boek dat alleen op feiten gebouwd is wilde ik niet maken.’
Het is niet mijn bedoeling dit verhaal van Van Hengel nog eens dunnetjes over te doen. Ik zou zeggen: ga vooral zelf lezen.
Nog een paar dingen wil ik onder de aandacht brengen. Wat doet het met iemand die al vroeg zijn vader verliest en als die vader ook nog eens een nationale oorlogsheld is en wiens leven dan later ook weer in the picture staat? En als je moeder eigenlijk ook heel vaak weg is en je door je oma wordt grootgebracht; en je geen broers en zussen hebt? En dan die eeuwige oorlog, die het leven van zo velen verpest heeft?
Een beetje schokkend vind ik wel het hartstochtelijk en genotzuchtig innemen van alcohol en sigaretten, en dat nog steeds, maar ook bewondering, grote bewondering dat je daar dan ook nog zo oud mee kan worden. Dat zou mij nooit lukken; daar voel ik wel iets van afgunst, haha.
Niet bijzonder interessant was zijn leven met Fritzi ten Harmsen van der Beek, met wie Campert een tijdje getrouwd is geweest. Beiden waren waarschijnlijk totaal ongeschikt voor een geregeld leven. Te veel drank, te veel mensen om hen heen, te veel ruzie. Over Fritzi ten Harmsen van der Beek is er onlangs een dikke biografie verschenen door Maaike Meijer. Die ga ik beslist ook lezen.
Interessant is Camperts vriendschap met Lucebert, van wie ik onlangs een biografie las, van de hand van Wim Hazeu en die ik eigenlijk saai vond en langdradig. Campert nam het Lucebert niet kwalijk dat hij in de oorlog uit vrije wil in Duitsland gewerkt had. Campert komt uit dit boek tevoorschijn als een redelijk aimabel mens, een beetje een loner toch, maar niet altijd inschikkelijk en geneigd tot ruzie in dronken buien.
Ik had me niet zo gerealiseerd dat Campert in wezen niet zo’n vrolijk iemand is; hij komt uit dit boek een stuk somberder - ik denk wel aan zijn Somberman’s - dan ik wist.
Dit boek van Van Hengel leest heerlijk, in tegenstelling tot dat van Hazeu over Lucebert, maar dat kan heel goed een persoonlijke kwestie zijn - ik ben overigens bijzonder dol op Lucebert, daar ligt het niet aan -.
Gelukkig heeft zij veel uit Camperts werk geciteerd, veel uit zijn gedichten, die ik zalig vind, misschien fijner dan zijn proza. Waar het lezen van de biografie van Wolkers me aanzette tot gulzig herlezen van zijn werk, doet deze biografie dat minder. Toch las ik onlangs Het dagboek van een poes, columns van Campert over Poef, de poes van hem en Deborah.
Niet zo lang is deze bespreking geworden maar ik sluit af met de aansporing tot het lezen van deze biografie en met de wens dat Campert nog een zalig leven heeft.
Wellicht dat na zijn dood nog een biografie verschijnt of is dat toch dubbelop?
Van Hengel presenteert een gedicht van Campert dat hij schreef toen hij twintig was; het lijkt erop, schrijft zij, dat Campert nooit zomaar jong is geweest of dat hij misschien wel nooit oud wordt.
‘Oude dichter
Licht is dichtgeknoopt in een
neteldoek
mijn bril waar is mijn bril ligt
op de schoorsteen
naast de werken verzameld en
prijsgegeven
naast de foto van de vrouw
verlaten
en mijn kinderen ik versta hun
roepen niet meer
en mijn pen mijn vingers de
verveloze schutting van mijn
hart
heb ik de hemel ooit bezeten
de aarde ooit herkend
het laatste wapen droom
geslagen uit mijn hand
sta ik ontredderd in de
sprakeloze duisternis
laat nu de dood maar komen
langs de versleten treden van
mijn verzen’
Remco Campert 2015 Feest der Letteren
Over de auteur
Mirjam van Hengel (1967), is schrijfster, redacteur en programmamaker.
Van Hengel studeerde Nederlandse letterkunde aan de Universiteit Utrecht. Ze werkte vervolgens als literair journalist voor onder andere de KRO en Vrij Nederland en was literair criticus bij Het Financieele Dagblad (1996-2001) en redacteur van Tirade (1998-2007). Als (poëzie)redacteur verbond ze zich aan Uitgeverij Van Oorschot (2001-2007) en Querido (sinds 2008). Van Hengel werd in 2011 poëzieprogrammeur bij De Nieuwe Liefde.
In 2014 verscheen het boek Hoe mooi alles. Leo en Tineke Vroman, een liefde in oorlogstijd (Querido). Met behulp van brieven, dagboeken en gesprekken met het tweetal, reconstrueerde Van Hengel de liefdesgeschiedenis tussen dichter Leo Vroman en antropologe Tineke Sanders. Het boek werd goed ontvangen en door regisseur Léon van der Sanden bewerkt tot een theaterstuk, dat in 2015 in première ging met in de hoofdrollen Kees Hulst en Esther Scheldwacht. Op 4 september 2018 is haar biografie van Remco Campert: Een knipperend ogenblik (De Bezige Bij) verschenen. (Wikipeda)
Titel: Een knipperend ogenblik. Portret van Remco Campert
Auteur: Mirjam van Hengel
Uitgever: De Bezige Bij
Verschijningsdatum: november 2018
Druk: 1e druk
Aantal pagina's: 512 pagina's
ISBN13: 9789403122908
Categorieën: Literaire non-fictie; biografieën
November 18, 2022
Gelezen en herlezen...helemaal ondergedoken in het leven van de grootste dichter in het Nederlandse taalgebied. Deze biografie, in een prachtige taal geschreven, leest als een spannende, verrassende roman. Een intiem maar ook ontluisterend portret dat ervoor zorgt dat je nog meer van Remco Campert houdt.
April 20, 2023
Liefdevol geschreven portret van Remco Campert die bijna zeventig jaar actief was als schrijver en dichter. Zo lang ik me kan heugen is hij aanwezig in de Nederlandse literatuur.
November 14, 2019
In "Een knipperend ogenblik. Portret van Remco Campert" loodst Mirjam van Hengel de lezer langs het leven en werk van de intussen 90-jarige dichter, columnist en schrijver Remco Campert, het zondagskind van de Nederlandse letteren. Ze probeert daarbij ook de lades open te trekken die Campert zelf misschien liever gesloten had gelaten.
Twee jaar lang ging auteur Mirjam van Hengel quasi elke vrijdag langs bij Remco Campert voor een gesprek. Uit die urenlange gesprekken met Campert filterde ze het bijna 600 pagina's dikke biografische portret "Een knipperend ogenblik". Geen klassieke wetenschappelijke biografie met een exhaustieve feitenopsomming, maar eerder een verhaal dat de lezer meevoert door het leven en werk van Campert, die intussen een van de laatste overlevers van een generatie is geworden.
Een biografie over een nog levende schrijver is eerder ongewoon en Mirjam van Hengel kreeg hier en daar kritiek op haar aanpak. Die zou door de wekelijkse bezoekjes aan Campert onvoldoende afstandelijk zijn. Volgens de Nederlandse auteur Maarten 't Hart is Van Hengel daarom hier en daar "te lievig" en "hagiografisch" over Campert. Van Hengel bezondigt zich volgens hem ook soms aan "mooischrijverij". Ook recensent Dirk Leyman van De Morgen vindt de stijl hier en daar "te lyrisch".
Toch is het volgens Maarten 't Hart een "geslaagde biografie". Dat komt vooral omdat van Hengel verder wil gaan dan het herkauwen van de tientallen, honderden interviews die Campert de afgelopen decennia heeft gegeven.
Zo kijkt van Hengel bewust verder dan het bekende beeld van de schuchtere, blozende dichter en atypische Vijftiger met zijn bekende cocktail van herkenbaarheid, weemoed en ironie.
Natuurlijk passeren er tal van anekdotes over liederlijke avonturen die Campert had met onder meer Bert Schierbeek, Rudy Kousbroek, Gerrit Kouwenaar, Lucebert en Hugo Claus. En ook de vier huwelijken en tal van andere bedgenoten passeren de revue. Op dit punt kruisen twee BookSpot-genomineerden elkaar. Zo heeft van Hengel het natuurlijk ruim over het huwelijk tussen Campert en Frederike ('Fritzi') ten Harmsen van Beek en hun woelige periode op Jagtlust. Een periode die ook aan bod komt in de biografie van Maaike Meijer over F. Harmsen van Beek ("Hemelse mevrouw Frederike").
Maar het is vooral wanneer van Hengel lades opentrekt die Remco misschien liever zelf gesloten had gelaten, dat het boek echt interessant wordt. Zo zijn er de passages over de relatie met zijn vroeg afwezige vader Jan Campert, de auteur en verzetsstrijder die in 1943 omkwam in het concentratiekamp Neuengamme. Die passages tonen hoe de afwezigheid en het verlies van die vaderfiguur bij Campert hebben gezorgd voor een diepgewortelde verweesdheid.
Ook opvallend zijn de passages over de verhouding tussen Campert en zijn eigen kinderen en stiefkinderen. De getuigenissen van die (stief)kinderen schetsen een beeld van Campert als een wegkijkende, afwezige en onverantwoordelijke vader. "Een pijnlijk verhaal van onvermogen en verwaarlozing", noemt van Hengel het. Hoewel uit het portret duidelijk is dat Campert het daar achteraf zelf moeilijk mee had, zei hij afgelopen zomer in een interview in Humo dat hij zich nergens voor schaamt of spijt van heeft. "Waar zou je je voor schamen? Wat je gedaan hebt, is toch achter de rug. Ik schaam me voor weinig. Als je je moet schamen voor je eigen leven, dat lijkt me niet verstandig", aldus Campert.
Twee jaar lang ging auteur Mirjam van Hengel quasi elke vrijdag langs bij Remco Campert voor een gesprek. Uit die urenlange gesprekken met Campert filterde ze het bijna 600 pagina's dikke biografische portret "Een knipperend ogenblik". Geen klassieke wetenschappelijke biografie met een exhaustieve feitenopsomming, maar eerder een verhaal dat de lezer meevoert door het leven en werk van Campert, die intussen een van de laatste overlevers van een generatie is geworden.
Een biografie over een nog levende schrijver is eerder ongewoon en Mirjam van Hengel kreeg hier en daar kritiek op haar aanpak. Die zou door de wekelijkse bezoekjes aan Campert onvoldoende afstandelijk zijn. Volgens de Nederlandse auteur Maarten 't Hart is Van Hengel daarom hier en daar "te lievig" en "hagiografisch" over Campert. Van Hengel bezondigt zich volgens hem ook soms aan "mooischrijverij". Ook recensent Dirk Leyman van De Morgen vindt de stijl hier en daar "te lyrisch".
Toch is het volgens Maarten 't Hart een "geslaagde biografie". Dat komt vooral omdat van Hengel verder wil gaan dan het herkauwen van de tientallen, honderden interviews die Campert de afgelopen decennia heeft gegeven.
Zo kijkt van Hengel bewust verder dan het bekende beeld van de schuchtere, blozende dichter en atypische Vijftiger met zijn bekende cocktail van herkenbaarheid, weemoed en ironie.
Natuurlijk passeren er tal van anekdotes over liederlijke avonturen die Campert had met onder meer Bert Schierbeek, Rudy Kousbroek, Gerrit Kouwenaar, Lucebert en Hugo Claus. En ook de vier huwelijken en tal van andere bedgenoten passeren de revue. Op dit punt kruisen twee BookSpot-genomineerden elkaar. Zo heeft van Hengel het natuurlijk ruim over het huwelijk tussen Campert en Frederike ('Fritzi') ten Harmsen van Beek en hun woelige periode op Jagtlust. Een periode die ook aan bod komt in de biografie van Maaike Meijer over F. Harmsen van Beek ("Hemelse mevrouw Frederike").
Maar het is vooral wanneer van Hengel lades opentrekt die Remco misschien liever zelf gesloten had gelaten, dat het boek echt interessant wordt. Zo zijn er de passages over de relatie met zijn vroeg afwezige vader Jan Campert, de auteur en verzetsstrijder die in 1943 omkwam in het concentratiekamp Neuengamme. Die passages tonen hoe de afwezigheid en het verlies van die vaderfiguur bij Campert hebben gezorgd voor een diepgewortelde verweesdheid.
Ook opvallend zijn de passages over de verhouding tussen Campert en zijn eigen kinderen en stiefkinderen. De getuigenissen van die (stief)kinderen schetsen een beeld van Campert als een wegkijkende, afwezige en onverantwoordelijke vader. "Een pijnlijk verhaal van onvermogen en verwaarlozing", noemt van Hengel het. Hoewel uit het portret duidelijk is dat Campert het daar achteraf zelf moeilijk mee had, zei hij afgelopen zomer in een interview in Humo dat hij zich nergens voor schaamt of spijt van heeft. "Waar zou je je voor schamen? Wat je gedaan hebt, is toch achter de rug. Ik schaam me voor weinig. Als je je moet schamen voor je eigen leven, dat lijkt me niet verstandig", aldus Campert.
August 23, 2019
Je krijgt een indruk van hoe lang een schrijversleven kan duren met al die verschillende decennia die verstrijken waartoe iemand zich moet verhouden. Campert leeft vele levens, leert ongelooflijk veel - bekende - mensen kennen en heeft altijd tijd om te drinken. Heel veel te drinken. Hengel rapporteert dit en nog veel meer, maar nooit om te oordelen. Dat vind ik knap gedaan. Er zouden ook heel andere biografieen over Campert geschreven kunnen worden. Uit alles lijkt er wederzijds vertrouwen, openheid en de ruimte om je werk te doen, zonder ruzies tussen biograaf en beschreven personen.
January 17, 2022
P r a c h t i g e biografie!
Maakte mij in het bijzonder benieuwd naar verhalen van Campert die niet zo wijd verspreid zijn die door Mirjam Van Hengel opgediept werden om te duiden waarom Campert ze schreef. Een van de passages die me bijblijft is de passage over hoe hij als jonge snaak een verhaal schrijft over hoe hij zijn vader achterlaat, waar in vele gezinnen net vaak het omgekeerde is.
De biografie was een directe inspiratiebron voor mij en een kennismaking met de schrijver die Campert is. Het heeft mij nog meer inzicht gegeven in de rijkdom van zijn werk.
Maakte mij in het bijzonder benieuwd naar verhalen van Campert die niet zo wijd verspreid zijn die door Mirjam Van Hengel opgediept werden om te duiden waarom Campert ze schreef. Een van de passages die me bijblijft is de passage over hoe hij als jonge snaak een verhaal schrijft over hoe hij zijn vader achterlaat, waar in vele gezinnen net vaak het omgekeerde is.
De biografie was een directe inspiratiebron voor mij en een kennismaking met de schrijver die Campert is. Het heeft mij nog meer inzicht gegeven in de rijkdom van zijn werk.
September 7, 2018
In een ‘geboortecahier’ over Remco staat bij wijze van grap: ‘Gedoopt door Buzian’ (p. 31) – waarschijnlijk stond er 'Buziau’. Een gelijksoortige verlezing in een geciteerde brief van Vera Nabokov (p. 202), waarin zij een roman van haar man noemt: Dead Sinister. Zij zal ongetwijfeld de juiste titel geschreven hebben: Bend Sinister. En in een Jiskefetsketch zat niet Herman Koch in een trainingspak tegenover Campert (p. 507) maar zat Kees Prins daar. Verder louter lof!
July 12, 2020
Ik zou nog wel drie biografieën van Remco kunnen lezen. Deze is goed en fijn geschreven en gaat veel over het werkende leven van Campert. Interessant zeker, maar ik zou ook nog eens een boek willen lezen die nog meer over zijn relaties met familie, vrouwen en vrienden gaat. Maar die komt er vast, ooit. Altijd als ik iets van of over Remco lees denk ik 'ach gut, misschien valt hij morgen wel dood neer' en ben ik alvast betreurd. Tot nu toe gebeurt het godzijdank niet.
July 24, 2022
Een beter boek dan ik dacht, al hangt er wel iets hagiografisch omheen. Van Hengel zou een beter boek kunnen schrijven dan dit; maar ze kiest helaas voor de mens, en niet voor de letteren. Dit is nu eens echt een sympathiek boek; alleen vraag ik me af of je altijd maar sympathieke boeken moet schrijven...
December 11, 2018
Een schitterend portret van Remco Campert. Ik heb het met genoegen gelezen. Ook fijn dat hij gewoon nog leeft en dat het niet na zijn dood geschreven is. De schrijfster heeft zo'n twee jaar iedere vrijdagmiddag bij het echtpaar Campert doorgebracht en dat levert toch wel een bijzonder portret op.
September 29, 2018
Eén van de mooiste biografieëen die ik ooit gelezen heb. Hoewel meer een portret, geschreven in de taal en het idioom van Remco Campert zelf.
December 31, 2020
Een jaar zonder Campert is geen jaar.
January 20, 2021
Zeer goede biografie!
November 28, 2022
Speciale man, ik begrijp dat hij van katten hield met zijn eigen 9 levens.
September 26, 2023
Een liefdevolle en poetische waarheidsvinding van een deels raadselachtige man met een geromantiseerd imago
Displaying 1 - 17 of 17 reviews