What do you think?
Rate this book
Paul: A Man of Two Worlds
The apostle Paul is a controversial figure, both admired and reviled. His letters have influenced creeds and dogmatic statements, but he is also accused of turning the "simple" gospel that Jesus preached into a complex dogmatic system. Furthermore, on the authority of Paul, women have been given second place in church and society for many centuries. The "apostle to the Gentiles" has sometimes been a source of inspiration, but he has more often than not been a stumbling block when Jews and Christians meet. This book tackles all of these and other issues surrounding Paul and presents him for the widest possible audience. With his enviable gift for clear and popular writing, C. J. den Heyer here takes on a particularly difficult task and shows great mastery in offering a detailed portrait of one of the most controversial figures in the ancient world. C. J. den Heyer is Professor of New Testament at the Theological University of the Reformed Churches in the Netherlands.
320 pages, Paperback
First published January 1, 1998
Ratings & Reviews
Friends & Following
Create a free account to discover what your friends think of this book!
Community Reviews
Displaying 1 of 1 review
May 13, 2025
Cees den Heyers studie over de apostel Paulus is, ondanks zijn leeftijd van ruim 25 jaar, nog steeds een indrukwekkend en relevant werk. Hoewel recente wetenschappelijke inzichten ontbreken, geldt Paulus: Man van twee werelden (1998) als een bijzonder gedegen inleiding tot leven en denken van deze ‘apostel der heidenen’.
Den Heyer kiest in dit boek voor een historisch-biografische insteek van de apostel Paulus. In het openingshoofdstuk, waarin hij benadrukt dat het beeld dat hij schetst, zijn interpretatie is, bespreekt hij zijn methodologische uitgangspunten en bronkeuze. Hij kiest daarbij voor een beperking tot de zeven authentieke Paulusbrieven. Deze brieven worden in latere hoofdstukken (6–13) chronologisch behandeld, met een aparte bespreking van de Filippenzenbrief, die hij opdeelt in twee delen. Voordat Den Heyer daartoe overgaat, reconstrueert hij in hoofdstukken 2 tot en met 5 het leven van Paulus tot het begin van zijn briefschrijven.
In hoofdstuk 2 – Het leven van Paulus. Biografische notities – waarschuwt de auteur voor “theologische hoogmoed” bij pogingen Paulus’ denken te reconstrueren op basis van beperkt materiaal. Toch slaagt hij erin een overtuigend portret te schetsen van Paulus’ afkomst in de Joodse diaspora en zijn opleiding in Jeruzalem. Den Heyer schrijft: “Paulus was een man van twee werelden. Hij groeide op in een stad die beheerst werd door de grieks-hellenistische cultuur. Tegelijkertijd speelde zijn joodse identiteit van jongsaf aan een niet minder belangrijke rol in zijn leven” (p. 51). Belangrijk is ook zijn bespreking van Paulus als ‘ijveraar’, waarbij hij de vergelijking maakt met de ijver van Pinechas (Num. 25). Den Heyer vermoedt dat Paulus zijn leraar Gamaliël onvermeld laat omdat diens gematigde positie hem later niet meer aansprak.
Hoofdstuk 3 – Van vervolger tot verkondiger – behandelt Paulus’ omslagpunt: het apocalyptische visioen dat hem transformeerde van vervolger van de kerk tot verkondiger van het evangelie. Den Heyer wijst erop dat Paulus zelf nooit spreekt over ‘bekering’, maar over ‘openbaring’: Gods Zoon werd in hem geopenbaard (Gal. 1:16). Hij situeert dit visioen binnen de joodse apocalyptische traditie: “Het lijdt geen twijfel: Paulus was apocalypticus voordat hij onderweg naar Damascus het visioen kreeg; hij is ook daarna apocalypticus gebleven” (p. 79). Het visioen bood hem een blik in de hemel en gaf zijn leven een nieuwe wending.
In hoofdstuk 4 – Tussen Damascus en Antiochië – legt Den Heyer de tegenstrijdigheden bloot tussen de weergaven in Handelingen en de Galatenbrief. Terwijl Handelingen suggereert dat Paulus direct na zijn visioen naar Jeruzalem ging, schrijft Paulus zelf dat hij eerst naar Arabië trok en pas drie jaar later Jeruzalem bezocht (Gal. 1:15-18). Den Heyer verklaart deze discrepantie vanuit de verschillende belangen: Paulus wilde zijn onafhankelijkheid van de apostelen benadrukken, terwijl Lukas in Handelingen de eenheid wilde onderstrepen. Die onafhankelijkheid weet Den Heyer op heldere wijze te duiden: “Paulus beklemtoonde zijn onafhankelijkheid van de apostelen, maar hij wist zich tegelijkertijd afhankelijk van de vroeg-christelijke traditie” (p. 88).
Hoofdstuk 5 – Het begon in Antiochië – beschrijft de vroeg-christelijke gemeente aldaar als een soort “proefpolder” (p. 106). Vanuit deze gemeente ontstonden de eerste missies naar de heidenen, maar ook spanningen. In Gal. 2:11–14 haalt Paulus een conflict met Petrus aan in Antiochië. Vragen over de geboden van de Thora bleken actueel in de gemeente der Galaten, maar ze speelden al eerder een rol in Antiochië” (p. 108). De bespreking van het compromis tijdens de vergadering te Jeruzalem (Hand. 15) is verhelderend: hoewel Paulus hierin participeerde, blijkt uit de Galatenbrief dat hij het in Jeruzalem gesloten compromis achter zich heeft gelaten (p. 118).
De hoofdstukken 6 tot en met 13 behandelen de zeven authentieke Paulusbrieven in chronologische volgorde, beginnend bij 1 Thessalonicenzen en eindigend bij de Romeinenbrief. Elke brief wordt ingeleid met context over Paulus’ situatie en die van de betreffende gemeente. Vervolgens bespreekt Den Heyer kernpassages, vaak voorzien van een korte exegese. De biografische insteek blijft steeds aanwezig. Door de chronologie worden verschuivingen in Paulus’ denken zichtbaar, zoals bij de Filippenzenbrief, waar Den Heyer opmerkt: “Evenals in 2 Korintiërs is de blikrichting van de apocalypticus die Paulus ooit was, van de nabije toekomst naar de hemel verschoven” (p. 238). Vooral hoofdstuk 12 over de Galatenbrief is indrukwekkend. Deze boeiende en zeer complexe wordt helder uitgelegd door de auteur van het boek. De visie op de Thora en de Abrahamitische belofte heb ik niet eerder zo helder uitgelegd gezien.
In het slothoofdstuk (14) blikt Den Heyer terug. Zijn hoofdthese blijft overeind: Paulus was een man van twee werelden. Daarbij hoorden ook innerlijke tegenstellingen: “Twee zielen” woonden in hem “die soms met elkaar in conflict raakten” (p. 308). Paulus wordt door Den Heyer naast als apocalypticus ook getypeerd als een contextueel theoloog: “Hij reageerde op vragen en theoretiseerde weinig of niet” (p. 310). Den Heyer distantieert zich van de stelling dat Paulus de stichter van het christendom zou zijn. Wel benadrukt hij de historische afstand tussen Paulus en onze tijd. “Hij schreef niet voor mensen die bijna tweeduizend jaar later leven. We moeten daarom erkennen dat veel van wat hij in zijn brieven schreef voor ons geen actuele betekenis meer kan hebben” (p. 310). Tegelijk sluit hij af met de erkenning dat Paulus’ denken en handelen “de moeite van het overwegen waard” blijven (p. 311).
Deze Paulusstudie heb ik met grote interesse gelezen. Ik ontdekte Den Heyer via zijn theologisch zelfportret in Ruim Geloven (2000), waar hij zich toont als een kritische, maar diep bijbelbetrokken theoloog. Paulus: Man van twee werelden heeft deze eerste indruk alleen maar versterkt. De structuur van het boek is doordacht: Paulus’ leven, denken en schrijven worden uitgewerkt vanuit een historisch-biografisch perspectief. De titel dekt de lading, maar de inhoud is breder: Den Heyer belicht niet alleen Paulus’ culturele achtergrond, maar ook diens persoonlijkheid, theologische stijl en sociale opstelling. Het resultaat is een rijk en gelaagd portret van een figuur zonder wie het christendom – en de wereld – er anders zou hebben uitgezien.
De terugblik (hoofdstuk 14) vat de hoofdthema’s helder samen, al was ik enigszins teleurgesteld door Den Heyers slotopmerking dat veel van Paulus’ brieven voor ons geen actuele betekenis meer zouden hebben. Het is waar dat onderwerpen als offervlees of tempelprostitutie vandaag niet meer actueel zijn, maar juist daarin ligt de uitdaging: Paulus’ contextuele theologie vraagt om een nieuwe contextualisering voor onze tijd. De onderliggende Paulijnse theologie blijft van betekenis, hoewel de toepassing heden ten dage anders zal zijn. In plaats van "geen actuele betekenis" meer te zien, zie ik hier juist een uitdaging.
Den Heyer kiest in dit boek voor een historisch-biografische insteek van de apostel Paulus. In het openingshoofdstuk, waarin hij benadrukt dat het beeld dat hij schetst, zijn interpretatie is, bespreekt hij zijn methodologische uitgangspunten en bronkeuze. Hij kiest daarbij voor een beperking tot de zeven authentieke Paulusbrieven. Deze brieven worden in latere hoofdstukken (6–13) chronologisch behandeld, met een aparte bespreking van de Filippenzenbrief, die hij opdeelt in twee delen. Voordat Den Heyer daartoe overgaat, reconstrueert hij in hoofdstukken 2 tot en met 5 het leven van Paulus tot het begin van zijn briefschrijven.
In hoofdstuk 2 – Het leven van Paulus. Biografische notities – waarschuwt de auteur voor “theologische hoogmoed” bij pogingen Paulus’ denken te reconstrueren op basis van beperkt materiaal. Toch slaagt hij erin een overtuigend portret te schetsen van Paulus’ afkomst in de Joodse diaspora en zijn opleiding in Jeruzalem. Den Heyer schrijft: “Paulus was een man van twee werelden. Hij groeide op in een stad die beheerst werd door de grieks-hellenistische cultuur. Tegelijkertijd speelde zijn joodse identiteit van jongsaf aan een niet minder belangrijke rol in zijn leven” (p. 51). Belangrijk is ook zijn bespreking van Paulus als ‘ijveraar’, waarbij hij de vergelijking maakt met de ijver van Pinechas (Num. 25). Den Heyer vermoedt dat Paulus zijn leraar Gamaliël onvermeld laat omdat diens gematigde positie hem later niet meer aansprak.
Hoofdstuk 3 – Van vervolger tot verkondiger – behandelt Paulus’ omslagpunt: het apocalyptische visioen dat hem transformeerde van vervolger van de kerk tot verkondiger van het evangelie. Den Heyer wijst erop dat Paulus zelf nooit spreekt over ‘bekering’, maar over ‘openbaring’: Gods Zoon werd in hem geopenbaard (Gal. 1:16). Hij situeert dit visioen binnen de joodse apocalyptische traditie: “Het lijdt geen twijfel: Paulus was apocalypticus voordat hij onderweg naar Damascus het visioen kreeg; hij is ook daarna apocalypticus gebleven” (p. 79). Het visioen bood hem een blik in de hemel en gaf zijn leven een nieuwe wending.
In hoofdstuk 4 – Tussen Damascus en Antiochië – legt Den Heyer de tegenstrijdigheden bloot tussen de weergaven in Handelingen en de Galatenbrief. Terwijl Handelingen suggereert dat Paulus direct na zijn visioen naar Jeruzalem ging, schrijft Paulus zelf dat hij eerst naar Arabië trok en pas drie jaar later Jeruzalem bezocht (Gal. 1:15-18). Den Heyer verklaart deze discrepantie vanuit de verschillende belangen: Paulus wilde zijn onafhankelijkheid van de apostelen benadrukken, terwijl Lukas in Handelingen de eenheid wilde onderstrepen. Die onafhankelijkheid weet Den Heyer op heldere wijze te duiden: “Paulus beklemtoonde zijn onafhankelijkheid van de apostelen, maar hij wist zich tegelijkertijd afhankelijk van de vroeg-christelijke traditie” (p. 88).
Hoofdstuk 5 – Het begon in Antiochië – beschrijft de vroeg-christelijke gemeente aldaar als een soort “proefpolder” (p. 106). Vanuit deze gemeente ontstonden de eerste missies naar de heidenen, maar ook spanningen. In Gal. 2:11–14 haalt Paulus een conflict met Petrus aan in Antiochië. Vragen over de geboden van de Thora bleken actueel in de gemeente der Galaten, maar ze speelden al eerder een rol in Antiochië” (p. 108). De bespreking van het compromis tijdens de vergadering te Jeruzalem (Hand. 15) is verhelderend: hoewel Paulus hierin participeerde, blijkt uit de Galatenbrief dat hij het in Jeruzalem gesloten compromis achter zich heeft gelaten (p. 118).
De hoofdstukken 6 tot en met 13 behandelen de zeven authentieke Paulusbrieven in chronologische volgorde, beginnend bij 1 Thessalonicenzen en eindigend bij de Romeinenbrief. Elke brief wordt ingeleid met context over Paulus’ situatie en die van de betreffende gemeente. Vervolgens bespreekt Den Heyer kernpassages, vaak voorzien van een korte exegese. De biografische insteek blijft steeds aanwezig. Door de chronologie worden verschuivingen in Paulus’ denken zichtbaar, zoals bij de Filippenzenbrief, waar Den Heyer opmerkt: “Evenals in 2 Korintiërs is de blikrichting van de apocalypticus die Paulus ooit was, van de nabije toekomst naar de hemel verschoven” (p. 238). Vooral hoofdstuk 12 over de Galatenbrief is indrukwekkend. Deze boeiende en zeer complexe wordt helder uitgelegd door de auteur van het boek. De visie op de Thora en de Abrahamitische belofte heb ik niet eerder zo helder uitgelegd gezien.
In het slothoofdstuk (14) blikt Den Heyer terug. Zijn hoofdthese blijft overeind: Paulus was een man van twee werelden. Daarbij hoorden ook innerlijke tegenstellingen: “Twee zielen” woonden in hem “die soms met elkaar in conflict raakten” (p. 308). Paulus wordt door Den Heyer naast als apocalypticus ook getypeerd als een contextueel theoloog: “Hij reageerde op vragen en theoretiseerde weinig of niet” (p. 310). Den Heyer distantieert zich van de stelling dat Paulus de stichter van het christendom zou zijn. Wel benadrukt hij de historische afstand tussen Paulus en onze tijd. “Hij schreef niet voor mensen die bijna tweeduizend jaar later leven. We moeten daarom erkennen dat veel van wat hij in zijn brieven schreef voor ons geen actuele betekenis meer kan hebben” (p. 310). Tegelijk sluit hij af met de erkenning dat Paulus’ denken en handelen “de moeite van het overwegen waard” blijven (p. 311).
Deze Paulusstudie heb ik met grote interesse gelezen. Ik ontdekte Den Heyer via zijn theologisch zelfportret in Ruim Geloven (2000), waar hij zich toont als een kritische, maar diep bijbelbetrokken theoloog. Paulus: Man van twee werelden heeft deze eerste indruk alleen maar versterkt. De structuur van het boek is doordacht: Paulus’ leven, denken en schrijven worden uitgewerkt vanuit een historisch-biografisch perspectief. De titel dekt de lading, maar de inhoud is breder: Den Heyer belicht niet alleen Paulus’ culturele achtergrond, maar ook diens persoonlijkheid, theologische stijl en sociale opstelling. Het resultaat is een rijk en gelaagd portret van een figuur zonder wie het christendom – en de wereld – er anders zou hebben uitgezien.
De terugblik (hoofdstuk 14) vat de hoofdthema’s helder samen, al was ik enigszins teleurgesteld door Den Heyers slotopmerking dat veel van Paulus’ brieven voor ons geen actuele betekenis meer zouden hebben. Het is waar dat onderwerpen als offervlees of tempelprostitutie vandaag niet meer actueel zijn, maar juist daarin ligt de uitdaging: Paulus’ contextuele theologie vraagt om een nieuwe contextualisering voor onze tijd. De onderliggende Paulijnse theologie blijft van betekenis, hoewel de toepassing heden ten dage anders zal zijn. In plaats van "geen actuele betekenis" meer te zien, zie ik hier juist een uitdaging.
Displaying 1 of 1 review