Hoe Hollands wil je het hebben?

by Bas Heijne

Hoe Hollands wil je het hebben? is de columnist Bas Heijne op z'n best. Niets en niemand ontsnapt aan zijn scherpe pen: de nationale driekleur in ons parlement, de merkwaardige aantrekkingskracht op politieke kneuzen op de rechterflank, de sprankelende leegheid van Jesse Klaver, het bloedeloze spruitjesnationalisme van Sybrand Buma, de bloedige ernst achter de "homeopathische verdunning' van Thierry Baudet. En: de onstuitbare opkomst van het nepnieuws, de klakkeloze verengelsing van de universiteiten, de neergang van het politieke haatcabaret van Wilders en de "grapjes' van Van der Gijp – steeds opnieuw legt Heijne de onderliggende motieven en maatschappelijke bewegingen bloot. Achter al het dagelijkse, vluchtige rumoer, zo laat hij haarfijn zien, is een strijd om de ziel van ons land gaande.

224 pages, Paperback

Published June 1, 2018

About the author

Bastiaan Johan (Bas) Heijne (Nijmegen, 9 januari 1960) is een Nederlandse schrijver, vertaler en interviewer.

Heijne groeide op in Zwanenburg en ging naar de middelbare school in Badhoevedorp. Hij studeerde Engelse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam.

In 1983 debuteerde hij als schrijver met de roman Laatste woorden. Hij schreef tussen 1984 en 1992 reisverhalen voor het tijdschrift De Tijd. Een deel van deze verhalen werd later gebundeld in Vreemde reis.

Zijn tweede roman, Suez, verscheen in 1992. Heijne is sinds 1991 als essayist verbonden aan NRC Handelsblad, voor welke krant hij sinds 2001 ook iedere week een column verzorgt. Zijn essaybundel De wijde wereld werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs.

Hij heeft werk vertaald van Evelyn Waugh, E.M. Forster en Joseph Conrad. In 2003 heeft hij het toneelstuk Van Gogh geschreven dat werd gespeeld door ZT Hollandia. In 2005 sprak Heijne de jaarlijkse Mosse-lezing uit en ontving hij de Henriette Roland Holst-prijs voor Hollandse toestanden, een verzameling columns die hij voor NRC Handelsblad schreef. In 2008 presenteerde Heijne het televisieprogramma Zomergasten van de VPRO.

In 2013 hield Heijne de Huizingalezing De betovering van de wereld over Louis Couperus. In datzelfde jaar verscheen ook een documentaire over Couperus naar een door Heijne geschreven scenario. Eerder had hij al het essay Het gezicht van Louis Couperus (1996) gepubliceerd. In 2014 werd zijn essay Angst en schoonheid. Louis Couperus, de mystiek der zichtbare dingen bekroond met de tweejaarlijkse J. Greshoff-prijs.

In december 2016 werd Heijne de P.C. Hooft-prijs 2017 toegekend, voor zijn beschouwend proza. De prijs is hem uitgereikt op 18 mei 2017. De jury roemt hem als een "een schrijver met een bijzondere positie als columnist en essayist, die over een enorme verscheidenheid aan actuele onderwerpen en kwesties schrijft. [...] Zijn werk geeft een vernieuwende impuls aan wat literatuur in maatschappelijke zin betekenen kan. [...] Vooral de vorm waarin hij dat doet is bijzonder: hij schrijft als een denker én denkt als een lezer."

Reviews

[Jos]

Bas Heijne is in een periode van zo'n twintig jaar uitgegroeid tot een van de belangrijkste columnisten en denkers over maatschappelijke en politieke ontwikkelingen. Dat dwingt respect af, vooral omdat hij aan het begin van deze eeuw -naar mijn mening -nog een vertegenwoordiger leek van een verlichte elite die zich geen raad wist met het opkomende populisme. Dat is echter verleden tijd; Heijne is als geen ander in staat iedereen, of het nu de politiek correcte babbelaars of populistische politici betreft, een spiegel voor te houden.
"Hoe Hollands wil je het hebben'' is een bundeling van Heijnes columns, verschenen in NRC-Handelsblad tussen 2016 en 2018. Daarin schuilt ook het probleem van dit boek: columns haken in op de actualiteit en raken daarmee snel gedateerd. Het vraagt van de lezer dan ook enig gewroet in het eigen geheugen om sommige teksten in de juiste context te plaatsen. Tijdloos zijn echter Heijnes observaties, gevat in een onberispelijke schrijfstijl, die mij met regelmaat ertoe brachten zinnen en soms hele delen tekst te markeren. Het levert een reeks citaten op die je het liefst uit je hoofd zou leren.
De enige kritiek die je Heijne zou willen meegeven is dat je je met regelmaat afvraagt waar hij de oplossing ziet voor alle zorgwekkende ontwikkelingen die hij signaleert. Waar staat hij nu eigenlijk zelf? Wie een meer fundamentele kijk wil op Heijnes filosofie over maatschappelijke en politieke ontwikkelen kan daarom het beste zijn essay 'Onbehagen' toch zich nemen. Dat boekje heeft meerdere drukken beleefd en is recent ook nog eens geactualiseerd.

[Francisco van Jole]

Actuele columns die tijdloos blijken, dan heb je het ver geschopt.

[Goan B.]

Hoe Hollands wil je het hebben? is een verzameling van columns van Bas Heijne geschreven tussen 2016 en 2018 die nu waarschijnlijk in menig boekwinkel in de kortingsbakken liggen (zo heb ik hem tenminste), want ja, columns moeten nu eenmaal tijdig zijn. Echter zijn sommige van deze columns tijdloos, ondanks dat ze 'vroegâh' over actuele onderwerpen zijn geschreven. Heerlijke luchtige tekstjes over mijn Nederland. Het Nederland van het bakkeleien over de waarde van onze cultuur, het polderen om een middenweg te vinden, het klagen over hypothetische situaties en natuurlijk het Nederland van de 12.000 euro kostende vlag die nu in de Tweede Kamer moet pronken. Zeker genieten, zeker niet iets wat heel lang blijft hangen.