Marx begrijpen

by Walter Weyns

Marx’ denken is uitermate actueel. Dat is misschien verrassend. Het kapitalisme is voorlopig nog niet door een fatale crisis aan haar eind gekomen. Revoluties braken her en der uit, maar niet daar waar Marx ze het meest verwachtte. Natuurlijk, er is veel ellende bij arbeiders, zeker in zogenaamde sweatshops in lageloonlanden en het revolutionair potentieel is niet helemaal weg. Toch blijft het een nuchter feit dat geen van Marx’ voorspellingen is uitgekomen, of toch niet zoals hij het zich had voorgesteld. En het is ook waar dat in zijn naam miljoenen mensen werden geknecht.

Maar als je Marx opvat als de sprankelende dialecticus die hij in de eerste plaats was, dan komt zijn theorie in een ander licht te staan. Zij is dan geen verzameling voorspellingen, maar wel een aanzet tot een erkenning van de mens als een naar vrijheid en rechtvaardigheid snakkend sociaal wezen, vechtend tegen al wat die vrijheid verhindert. In dat opzicht heeft Marx geen spatje aan relevantie ingeboet.

Dit boek doet Marx’ analyse van het kapitaal toegankelijk uit de doeken, het schetst in levendige bewoordingen de ontwikkeling van zijn denken en het maakt een kritische afweging van de actuele waarde van zijn ideeën.

Genres: Philosophy

Paperback

Reviews

[Marc Lamot · Rating 3 out of 5]

Very good introduction (in Dutch, though) to one of the most intriguing, challenging, influential and infamous thinkers ever. Weyns immediately summarizes the ambivalence of Marx's thinking: the enormous appeal of his swirling insights, the know-it-all arrogance that lies in his self-proclaimed scientificity, the aggressive nature of his writings and actions, and the horrible way in which others abused his messages after him. The author leaves no doubt that Marx himself is at least partly responsible for the derailment of marxism.

Apart from that nuanced and critical interpretation, this book clearly sketches the evolution of Marx's thinking, and also summarizes the essence of his writings. Weyns, for example, explicitly opts for a humanistic reading of "Das Kapital" (as opposed to a purely economic one) and for the first time I saw the enormous value of some of the insights in that hermetic book (of which as a teenager I once tried about 20 pages but got completely stuck). Weyns also convincingly rejects the Althusser-view of the gap between the young-humanistic Marx and the elder-scientific one.

Still, I feel that there is 1 small derailment towards the end of Weyns' book, when he, following Paul Mason (Post-capitalism, Postcapitalism: A Guide to Our Future), reads one fragment in the chaotic collection of ‘Grundrisse’ Grundrisse: Foundations of the Critique of Political Economy as an announcement of the worldwide web and the leisure society; it’s ridiculous to suggest Marx could have had prophetic talents on the basis of this text (as Weyns himself points out, when writing this, Marx perhaps was ailing of hunger). Nevertheless, this book is a just tribute, and a critical appreciation of Marx, in the year of the 200th anniversary of his birth.

[Jos dujardin · Rating 4 out of 5]

A thoroughly enjoyed reading this book, the author managed to introduce the person and his ideas in a concise, appealing, sometimes energetic way to the reader. As an economist who received education in the 80-ies of the last century, the foundation of Marx’s ideas was not part of the education plan. This book is therefore a good opening of a philosophical window. I enjoyed to discover the personality of Marx and how he worked himself through voracious reading to develop a worldview and a framework of economic understanding. His perspective on capital, wages, value and profit are well explained.
Marx is now part of a philosophical development that starts with Hegel and Feuerbach, two authors that I need to discover more of.
Marx conclusion that the inevitable end-game of capitalism is overproduction and that the value creation is nothing else than appropriation of labour are concepts that will be interesting to test in the age of AI and robotisation.

[Jan Vranken · Rating 3 out of 5]

Leuke mix van persoonlijke reflecties, een anekdotische ‘biografie’ van Marx en enkele hoofdlijnen van Het Kapitaal; soms wat te veel herhalingen. Hoe combineer je een voorkeur voor de ‘jonge’ Marx (de ‘humanist’ met het verwijt dat er een rechtstreekse en bijna causale band bestaat met de ‘reëel bestaande socialismen’?

[Inyas · Rating 4 out of 5]

Bijzonder toegankelijke introductie over een omstreden filosoof/wetenschapper/econoom.
'wat Marx hier ontdekt of liever bewijst, is dat een kenniseconomie geen kapitalistische economie kan zijn. Kennis is iets heel anders dan arbeid. Kennis vermenigvuldigt zich vanzelf ... Ten eerste krijg je de indruk dat Marx het hier niet over de 19e maar over de 21e eeuw en onze informatiemaatschappij heeft. Meer nog: hij beschrijft wat ons heel binnenkort te wachten staat als kennis en met name artificiële intelligentie nog belangrijker en verder geëvolueerd zullen zijn. En ten tweede laat Marx zien hoe de menselijke vrijheid in een technisch gesloten universum van zelfsturende machines opnieuw kansen krijgt, zoals nooit tevoren.'

[Sarah · Rating 3 out of 5]

"Dit zal uiteindelijk leiden tot een zeer klein aantal superrijke kapitalisten en een onaanzienlijke massa van werkloze arbeiders en lompenproletariërs. Het is dan alleen nog wachten op de ineenstorting van het kapitalistische systeem."

[Thijs Costers · Rating 2 out of 5]

womp womp