Wat is toeval? Bestaat het? Hoe moeten we toeval interpreteren? Is alles logisch te verklaren, of is er meer tussen hemel en aarde? In dit boek kijken we naar toevallige ontmoetingen, ongelukken, de vermeende sleutel tot de ware identiteit van Shakespeare, de perfecte afstemming van de kosmos die leven mogelijk maakt, de grondslagen van de kwantummechanica en de richting van de tijd, Darwins evolutietheorie, de filosofie van de vrije wil, en ten slotte de vraag of Jezus een toevallige verschijning of een noodzakelijk fenomeen was. In zijn nieuwste boek geeft mathematisch fysicus Klaas Landsman zowel een verhelderende inleiding als een ferme visie op al deze onderwerpen, die iedereen met belangstelling voor wetenschap en levensbeschouwing zal raken en op nieuwe gedachten zal brengen.
Klaas Landsman (1963) is hoogleraar mathematische fysica aan de Radboud Universiteit Nijmegen en was eerder verbonden aan de universiteiten van Amsterdam, Cambridge en Hamburg.
Over Requiem voor Newton (2005):
'Een groots drama der denkbeelden, dat mij vanaf bladzijde 1 aan de haren naar bladzijde 340 heeft meegesleept zonder een moment los te laten.'F.A. MULLER, NRC HANDELSBLAD
Landsmans boek over de aard van toevalligheden in de natuur en de religie leest heerlijk snel weg zonder al teveel te beknibbelen op de filosofische nuance die noodzakelijk is om de urgentie van deze debatten in stand te houden. Doorspekt met actuele en originele, en met name verfrissend, Nederlandse voorbeelden. Het hoofdstuk over finetuning en het antropisch principe is vernieuwend (landsman is zelf ook expert op dit gebied) en zeer het lezen waard. Het hoofdstuk over vrije wil vind ik echter enigszins van de hak op de tak gaan en de precieze concepten die ter discussie staan kan ik me moeilijk in vinden. Wanneer de evolutietheorie wordt aangesneden brengt Landsman de spanning tussen het 'deterministische' aanpassen aan de omgeving en de mutaties (onafhankelijk van selectie) sterk naar voren, ook een enorme aanrader - zoals het boek in het algemeen.
Een te ingewikkeld boek met interessante stellingen. Daarom niet meer dan 3 sterren.
Toeval of coincidenties: “een verrassende samenloop van omstandigheden, opgevat als zinvol verbonden, ogenschijnlijk zonder causale samenhang.” Daar gaat dit boek over. Maar niet op een erg toegankelijke wijze. Had ik niet al verscheidene boeken gelezen over quantum mechanica en evolutie, dan waren met name hoofdstuk 3 en 4 over toeval in de natuurkunde en evolutiebiologie veel te moeilijk voor mij.
Er staan wel een aantal interessante gedachten in dit boek: “Het Antropische Principe verklaart niet de finetuning. Het is andersom! Het leven heeft zich gericht naar een gegeven heelal. Finetuning is niet van de natuur op de mens maar van de mens op de natuur!” Dat zet de mens op zijn plaats! “Het universum was niet in afwachting van het leven, en de biosfeer niet van de mens.”
De hoofdstukken over toeval en de vrije wil en toeval en religie zijn puur filosofisch. Hier werkt Landsman naar de conclusie van de epiloog: Er is geen “zin” in de kosmos en het leven. Er is geen “reden” voor ons bestaan: “De wetenschap heeft ons geleid tot de wiskunde en de duisternis van een zinloze kosmos, waarin de mens een even nietig als toevallig detail is.”
De drie sterren zijn eigenlijk alleen voor de 2de helft van het boek. de eerste helft vind ik warrig, onduidelijk. Dat geldt in principe altijd wel een beetje voor uitleg van kwantummechanica aan leken, maar in dit geval is het echt zo. De tweede helft is een stuk aardiger: over de evolutie en over het bestaan (of niet) van god. Maar er is weinig nieuws bij. Het niveau valt tegen.
Best een interessant boek, tot het laatste hoofdstuk over religie. Dat toont voor mij vooral aan dat de schrijver religieus is in de wetenschap. Verder is het een mooie geschiedenis van het begrip toeval en hoe we dat kunnen interpreteren en toepassen.