Kroniki beskidzkie i światowe

by Andrzej Stasiuk

Wybór felietonów i krótkich próz z „Tygodnika Powszechnego”. Zebrane w jednym tomie są przenikliwym spojrzeniem – z dystansu, z Beskidu albo stepu gdzieś w Azji – na teraźniejszość, na zmiany, jakie zachodzą w świecie. A zarazem próbą uchwycenia chwili, szczegółu, drobnego zdarzenia, zanim zniknie ono pod powodzią kolejnych.

„Coś tam czasem się zatliło z jednej albo drugiej, ale znikomo, jak błędny ognik. O północy byliśmy na miejscu, na zielonym rynku. Jechało się w kółko, wśród drzew, jak duktem. W gęstwinie jakieś złote światełka pełgały. I było zupełnie cicho, bo wszyscy poszli spać pewni, że już nic się nie wydarzy. Bo co miałoby się wydarzyć o północy na końcu kraju?”

Genres: Polish Literature

336 pages, Hardcover

First published April 18, 2018

About the author

Andrzej Stasiuk is one of the most successful and internationally acclaimed contemporary Polish writers, journalists and literary critics. He is best known for his travel literature and essays that describe the reality of Eastern Europe and its relationship with the West.

After being dismissed from secondary school, Stasiuk dropped out also from a vocational school and drifted aimlessly, became active in the Polish pacifist movement and spent one and a half years in prison for deserting the army - as legend has it, in a tank. His experiences in prison provided him with the material for the stories in his literary debut in 1992. Titled Mury Hebronu ("The Walls of Hebron"), it instantly established him as a premier literary talent. After a collection of poems Wiersze miłosne i nie, 1994 ("Love and non-love poems"), Stasiuk's bestselling first full-length novel Biały kruk (English translation as "White Raven" in 2000) appeared in 1995 and consolidated his position among the most successful authors in post-communist Poland.

Long before his literary breakthrough, in 1986, Stasiuk had left his native Warsaw and withdrew to the seclusion of the small hamlet of Czarne in the Beskids, a secluded part of the Carpathian mountain range in the south of Poland. Outside writing, he spends his time breeding sheep. Together with his wife, he also runs his own tiny but, by now, prestigious publishing business Wydawnictwo Czarne, named after its seat. Apart from his own books, Czarne also publishes other East European authors. Czarne also re-published works by the émigré Polish author Zygmunt Haupt, thus initiating Haupt's rediscovery in Poland.

While White Raven had a straight adventure plot, Stasiuk's subsequent writing has become increasingly impressionistic and concentrated on atmospheric descriptions of his adopted mental home, the provincial south-east of Poland and Europe, and the lives of its inhabitants. Opowieści Galicyjskie ("Tales of Galicia"), one of several works available in English (among the others are "White Raven", "Nine", "Dukla," "Fado," and "On the Road to Babadag") conveys a good impression of the specific style developed by Stasiuk. A similar text is Dukla (1997), named after a small town near his home. Dukla achieved Stasiuk's breakthrough in Germany and helped built him the most appreciative reader-base outside of Poland, although a number of Stasiuk's books have been translated into several other languages.

Reviews

[Michal · Rating 5 out of 5]

Nie ma czegoś takiego jak "za dużo Stasiuka w Stasiuku"! Zbiór krótkich tekstów napisanych lekko poetycką prozą, które zabierają czytelnika na wyprawy od wschodniej Polski gdzieś na kres jedwabnego szlaku.

Szczególnie zaciekawiły mnie te na temat polskiego pogaństwa, które w nas siedzi mimo stuleci chrześcijaństwa, oraz jak współczesna władza lubuje się w makabrze.

Wiele opisanych miejsc i wiosek dało mi pretekst, by zanurzyć się w Google Maps i obejrzeć sobie to wszystko z góry, a to, że poszczególne rozdziały są krótkie, pozwala na chwilę wskoczyć do książki w wolnej chwili.

[Ewa Wolek · Rating 5 out of 5]

Mistrz w formie!
Wieczność, nieskończoność, krowie placki.

[Kinga Pańczyszyn-Liśkiewicz · Rating 4 out of 5]

Polecam na zimowe wieczory, ale nie do metra, czy tramwaju. Chociaż, kroniki czytało mi się lżej od innych książek Stasiuka, które miałam w ręku, to napisane są w jego charakterystycznym gawędziarskim stylu, który wymaga skupienia na słowie, myśli i wyobrażonych obrazach.  Przelatując zbyt szybko przez krótkie felietony, można zgubić wydźwięk tych, które szczególnie nas poruszą. Szczerych, nikogo i niczego nie udających. Bo nie oszukujmy się – nie każdy trafi do każdego. Ja powoli przepłynęłam przez tę książkę. I utkwiło mi w głowie kilka chwytliwych obserwacji i poruszające zmysły opisy tego, do czego tęsknię zimną porą w mieście.

[Pietia · Rating 5 out of 5]

Wybornie smakuje Stasiuk w tych krótkich, felietonowych formach! Idealny przy pierwszej i upragnionej, porannej filiżance kawy. By się nieco zamyślić, rozgrzać wrażliwość, zanim wybiegnie się z boksu startowego na bieżnię kolejnego dnia. Tak go smakowałem, zwykle rano, kiedy- jak zwykle- jego zgrabne zdania łechtały umysł, a smolisty i aromatyczny napój kubki smakowe. Bo to jest proza do smakowania, nie do zachłannego napychania się, w jednym czy dwóch podejściach. Wchłaniając pospiesznie, można dużo stracić z tych podróżnych zapisków. Niezależnie od tego, czy Autor oddala się tylko kilkadziesiąt kilometrów od swojego Wołowca, czy też przemierza pustkowia Kazachstanu lub Mongolii, zawsze jest to podróż w głąb siebie. Wyjeżdża, by sycić własnego demona nostalgii. Wyjeżdża, by pojąć cokolwiek ze świata. Wyjeżdża w końcu, by z dystansu przyjrzeć się miejscu narodzin i życia, tak naprawdę go nie opuszczając, bo "na dnie źrenicy pulsuje przecież ten pierwszy, pierwotny obraz, poprzez który oglądamy najdalsze światy."
Wybywa, a jednak pozostaje na miejscu, zakorzeniony w Ojczyźnie. Mam wrażenie, że przemierzył te niezliczone kilometry, ubrał je w słowa i zdania, by później wejść w nietknięty stopami świat: świat moich uczuć,myśli, przeżyć, wspomnień, wzruszeń. Jak zawsze, doskonały przewodnik po tym co najważniejsze w życiu...

[Annaoj · Rating 4 out of 5]

Do porannej kawy albo na podwieczorek. Choc to troche bardziej jak kromka powszedniego chleba. Kazdy znajdzie cos dla siebie. Historie dalekie i te bliskie beskidzkim sercom. Niektore smutne a inne do smiechu. Nad kilkoma mozna podumac, przy kominku, na hamaku, z lapmka wina lub bez. Stasiuk w dobrej formie. Poleca sie.

[Tomek · Rating 4 out of 5]

Nazwisko autora w zupełności wystarcza za recenzje. Mądrze, trafnie i często filozoficznie.

[Ania · Rating 3 out of 5]

Stasiuk należy do moich absolutnie ulubionych polskich pisarzy. Felietony i opowiadania są moją ulubioną formą przekazu. Ale Kroniki są... nierówne. Nie oznacza to jednak, że niewarto ich przeczytać.
Niektóre teksty mają głębię, która zapada w pamięć i o której się myśli długo po przeczytaniu. Znalazłam również parę cytatów, które będę ze sobą niosła przez życie. I może to powinno wystarczyć?
Stasiuk w Kronikach porusza m.in. tematy wiary, śmierci, polityki. Zadaje pytania, które każdy człowiek powinien sobie zadać w jakimś momencie swojego życia. W tych felietonach się odnajduję. Podziwiam język Stasiuka, jego przenikliwość i fenomenalną zdolność obserwacji (obcych ludzi i detali).
Teksty, w których Stasiuk opisuje wspomnienia ludzi mu znanych (z wyjątkiem „Dla Romka Raczka”) do mnie niestety nie przemawiają. Jak ktoś już wcześniej napisał wydają się przegadane. Zbyt prywatne?
W „Miejsce schronienia” Stasiuk opisuje kwestię prywatyzacji sfery publicznej i społecznej. Bardzo aktualny i ważny problem współczesnego świata. Stasiuk nie skupia się na strukturach i ich konsekwencjach dla poszczególnych ludzi a właśnie na jednostkach. Brakuje mi w jego tekście empatii dla opisywanych przez niego ludzi. Jakby miłość do pejzażu i ciekawość krajobrazu nie wystaczyła mu już dla ludzi.

[cyprus · Rating 3 out of 5]

z początku nie przypadła mi do gustu. całość nieco chaotyczna, wątki niepowiązane a przez to mało rozwinięte. urzekała jednak co jakiś czas prostota, tajemniczość i namacalność opisów przyrody. ciekawe opisy podróży. cała dodatkowa gwiazdka za wspaniałe dialogi z owcami

[Lukasz · Rating 3 out of 5]

Mieszane uczucia - kilka super interesujących felietonów ale większość przeciętnie się czyta. Ale koniec końców zachęca do sięgnięcia po inne książki Stasiuka

[Tom Aves · Rating 4 out of 5]

Bliskie okolice i daleki świat z okien bieszczadzkiej wsi i różnych perspektyw. Spokojna i dobra lektura na jesienne wieczory.

[Łukasz O · Rating 5 out of 5]

Przyjemna, świeża, a choć to zbiór felietonów, to można rzec, że mają walor ponadczasowy. Dobrze się czyta :)

[Bartosz Olender · Rating 4 out of 5]

O ile forma (zbiór felietonów pisanych dla Tygodnika powszechnego) sprawia wrażenie nieuporządkowania, to już opowieść zamknięta w poszczególnych esejach jest fantastyczna i jakaś taka odwieczna.