“หนุ่มนักเรียน” โดย พ. เนตรรังษี
“หนุ่มนักเรียน” เป็นวรรณกรรมเยาวชนภาคต่อของ “เด็กบ้านสวน” ที่ยังคงกลิ่นอายของความทรงจำในวัยเยาว์ ถ่ายทอดผ่านมุมมองของเด็กชายผู้เติบโตขึ้นในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของชีวิต
งานเขียนของ พ. เนตรรังษี ยังคงโดดเด่นด้วยการถ่ายทอดภาพชีวิตในช่วงปลายรัชกาลที่ 5 ถึงต้นรัชกาลที่ 6 ซึ่งเป็นห้วงเวลาแห่งการเปลี่ยนผ่านทั้งด้านสังคม วัฒนธรรม และระบบการศึกษา ภายใต้ฉากหลังของย่าน วัดบุปผาราม และ กะดีจีน — ชุมชนเก่าแก่ริมแม่น้ำเจ้าพระยา ที่เต็มไปด้วยความหลากหลายทางวัฒนธรรมและศาสนา
เนื้อเรื่องเน้นชีวิตในวัยที่ต้องเข้าโรงเรียน ตั้งแต่ชีวิตในรั้วโรงเรียน ความสัมพันธ์กับเพื่อนฝูง ความซุกซนในวัยเรียน ไปจนถึงบรรยากาศอบอุ่นในครอบครัวและชุมชน เรื่องราวดำเนินผ่านเหตุการณ์เรียบง่ายในชีวิตประจำวัน แต่เปี่ยมด้วยรายละเอียดที่ชวนให้ผู้อ่านนึกย้อนถึงชีวิตในอดีต — สังคมที่มีทั้งความเคร่งครัดและความเอื้ออาทร
“หนุ่มนักเรียน” ไม่เพียงแต่เป็นวรรณกรรมสำหรับเยาวชน หากยังเป็นบันทึกความทรงจำและภาพสะท้อนของวิถีชีวิตไทยในยุคสมัยหนึ่ง ที่ทรงคุณค่าทั้งในเชิงวรรณศิลป์และประวัติศาสตร์วัฒนธรรม