شکل، کلمه، رنگ

by Ferit Edgü, بهروز عوض‌پور (مترجم)

آن روز که مقابل آن تابلوی نقاشی که پیشتر گفته بودم چه قدر دوستش دارم، از من پرسیدی: «‌‌‌این تو چیه که انقدر تو رو درگیر خودش کرده؟» سرپایی و شاید سهل‌انگارانه پاسخی به تو دادم که اکنون پس از روزها تفکر و تامل و تعمق احساس می‌کنم که آن تنها پاسخ ممکن به آن پرسش بنیادین تو بوده است. آری، به نظر من یک تابلوی نقاشی یک تابلوی نقاشی است و بس. و در آن تابلوی نقاشی هم یک نقاشی بود و بس. آری، در آن تابلوی نقاشی یک نقاشی بود که مرا آن قدر درگیر خودش کرده بود.
یادم هست تا من آن پاسخ سرپایی و شاید سهل‌‌‌‌‌انگارانه را دادم تو در حال گفتی: «می‌تونی بیشتر توضیح بدی؟‌» و من نتوانستم. در واقع خواستم، اما، کلماتی در خور نیافتم. چنان که امروز هم به خود نمی‌توانم، اما، امروز، از همین راه انبوهی از کلمات از نویسندگان و شاعران و ناقدان و خود نقاشان گرد آورده‌ام تا بلکه پاسخی در خور برای پرسش اخیر تو سامان دهم. لیک، نمی‌دانم که به رغم این اکنون می‌توانم بیشتر توضیح دهم یا نه! شاید با هم این «‌‌‌توضیح بیشتر‌‌» یا دقیق‌تر از آن «‌‌‌تفهیم بیشتر‌‌‌» را سامان دهیم، یا شاید هم «‌‌‌‌فهم بیشتر‌‌‌» را، نمی‌دانم.
شاید اینجا با یک نقاشی جدید مواجه شوی که پیش از این ندیده بودی‌اش و همین خوشحالت کند. شاید هم آن نقاشی را که پیش از این بارها دیده بودی‌اش امروز به نحو دیگری ببینی و این خوشحالت کند. آشکارا بگویم که هدف این نوشتار هم همین است. من از عهده‌ی «توضیح بیشتر» برنمی‌آیم، قصد «‌‌تفهیم بیشتر‌» را هم ندارم که از عهده‌ی این نیز برنمی‌آیم، اما، شاید بتوان بزنگاه‌های درخور مسیر موجود و حتی شناخته شده را قدری دقیق‌تر مطمح‌نظر قرار داد که این جای خود کم‌کاری نیست. شاید هم بتوان تمهیدی چید که چشم‌های مخاطب را در این بزنگاه‌ها یا شاید بهتر است بگویم ایستگاه‌ها قدری استراحت داده، مقیم کرده و یا حتی برای همیشه سکونت داد.

250 pages, Paperback

First published January 1, 2008

About the author

1936’da İstanbul’da doğdu. İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi Resim Bölümü’nde başladığı öğrenimini Paris’te sürdürdü. 1976-1990 yılları arasında, kurucusu olduğu Ada Yayınları’nda, çağdaş Türk ve dünya yazarlarının, şairlerinin yapıtlarını yayınladı. Edebiyatın çeşitli alanlarında onlarca ürün verdi. "Bir Gemide" adlı kitabıyla 1979 Sait Faik Armağanı, "Ders Notları" ile 1979 Türk Dil Kurumu Ödülü, "Eylülün Gölgesinde Bir Yazdı" ile 1988 Sedat Simavi Edebiyat Ödülü’nü aldı. Abidin Dino, Yüksel Arslan, Bedri Rahmi, Eren Eyüboğlu, Füreya, Aliye Berger, Ergin İnan gibi sanatçılar üzerine yayınlanmış kitapları vardır.

Reviews

[Kutşın Sancaklı · Rating 5 out of 5]

Ferit Edgü, ressamlar arasında dolanmak isteyenler için duraklar işaretliyor. Yanına ressamların, yazarların, şairlerin sözcüklerini de katarak o duraklarda konaklamayı daha da keyifli kılıyor.

"Chagall, resmederken anlatır. Bir öyküyü. Bir masalı. Bir düşü. Kısaca yaşamı. Yöntemine gelince... Buna betimleme diyemeyiz. Renklerle, biçimlerle bir atmosfer yaratır o.
...
'Beni fantastik diye nitelemeyin! Tam tersine, gerçekçiyim ben. Yeryüzünü seviyorum.'
...
O, Chagall, Gogol'un ülkesinden gelmiyor mu?"

[betül · Rating 4 out of 5]

bu ferit edgü bir şeyler yazmanın KRALİÇESİ. evet Kraliçe. önümüzden yürüsün

[Fact100 · Rating 4 out of 5]

"Bakan göz, düşüne düşüne görmeyi öğrenir." (s.148)

[Hande Kılıçoğlu · Rating 4 out of 5]

Resim ve Heykel sanatıyla ilgili pek de bilgisi olmayan benim gibi biri için zor bir okumaydı. Her bölümün başında sözü edilen sanatçılar ve eserleri ile ilgili araştırma yapmak zorunda kaldım. Kitap iki ana bölümden oluşuyor. İlk bölüm, yazarın kim olduğunu bilmediğimiz bir kişiye seslenerek ve onunla tek taraflı kurduğu diyalog yoluyla yazdığı, sanatçılardan ve eserlerinden bahsettiği, döneminin şairleri ile ressamlarının arasındaki ilişkiyi anlattığı bir bölüm. İkinci bölüm ise daha akademik ve daha rahat okunan bir bölümdü. Eğer Resim sanatına ve 20. yüzyıl sanat periyoduna meraklı iseniz sizi tatmin edebilir kitap, özellikle de ressamlar, heykeltraşlar ve eserleri hakkında bilgi sahibi iseniz. Aksi takdirde, kitaba hakkını verebilmek için elinizde telefon veya karşınızda bilgisayarla, sanatçıların hayatı ve eserleri, sanattaki akımlar ve dönemin sanat anlayışını kavramaya, kitaba verdiğinizden daha çok zaman ve enerji harcayacaksınız( tıpkı benim gibi).

[Parisa Hoseini · Rating 1 out of 5]

من دو تا کتاب رو دیر می خونم
یکی کتابی که خیلی دوست دارم،
یکی کتابی که دوست ندارم.
این کتاب از دسته دوم بود، حجمی نداشت اما اصلا جذاب نبود. در واقع چیزی که باعث شد این کتاب رو بخرم سوالی بود که در مقدمه پرسیده بود و گفته بود چه چیز باعث میشه درگیر یک نقاشی بشی؟ قرار بود کتاب جوابی به این سوال باشه ، اما یک گفت و گوی دو نفره ٔ کسل کننده در رابطه با نقاشان و آثارشان بود که دو طرف نظراتشون رو بدون دلیل بیان می‌کردند. مثل یک بحثی که در کافه یا گالری در می‌گیره و اصولا چیزی برای یاد گرفتن توش نیست.

[Suheyla · Rating 4 out of 5]

tablolarıyla ölümsüzleşmiş ressamları ne güzel anlatmış. Resim yapamayan şairlerin anlatılarıyla da destekleyerek bir sanat eleştirmeninin göremeyeceği şeylerle dolu. "Bu tabloların konuşmalarını gözlerle dinlemek, bu ressamları anlatan şairlerin kelimelerini kulakla seyretmek" cümlesi ne hoş değil mi. Bir ressamı ancak onun gibi bir sanatçı anlayabilir. mesela bir şair. Keşke ben de o şiirsel cümlelerle yazabilseydim. Neyse ki alıntılarla açıklanıyor mevzu.

[Ghazaal · Rating 3 out of 5]

دوست دارم این کتاب رو به زبان اصلی بخونم تا ببینم نویسنده هم واقعا انقدر هزیون‌وار نوشته یا این جمله‌های گیج‌کننده و بعضا بی سر و ته ضعف مترجمه، اگر کسی تاب بیاره این بهم ریختگی جمله‌ها رو میتونه اطلاعات خوب و جالبی درباره هنرمندها کسب کنه، البته به نظرم یکم متن کتاب از بخش دوم بهتر میشه

[Burak · Rating 3 out of 5]

Açıkçası kitaba başlayıp epey bir ilerleyene kadar Ferit Edgü'nün güzel sanatlar akademisi geçmişi olduğunu bilmiyordum. Benim hatam. Biraz da bu sebeple kitaba işi edebiyat olan bir yazarın sanatla ilgili amatör görüşlerini şık bir üslup çerçevesinde aktardığı bir metin okuma beklentisiyle başladım. (Enis Batur'un kimi kitapalrında olduğu gibi, meselenin özüyle uğraşmaktan çok edebiyat yapan, savruk ve aceleye getirilmiş izlenimi veren metinler) Ancak öyle çıkmadı. İyi ki de öyle çıkmadı. İlham verici, tanıtı, anlatıcı bir kitap.