Hz. Ali Dönemi ve Ehli Beyt

by Adnan Demircan

Sahip olduğu dinî, siyasî, kültürel ve sosyal kimlik, Hz. Ali'yi etkisi günümüze kadar devam eden önemli simalardan biri haline getirmektedir. Bu sebeple Hz. Ali'nin farklı kimliklere ve kişilere sahip biri olarak tasvir edilmesi, farklı dinî ve siyasî akımların birbiriyle çelişen Aliler tahayyül etmelerini garipsememek gerekir. Hz. Ali'nin bazen bir sufî, bazen bir cengâver, bazen bir mitoloji kahramanı olarak tasavvur edildiğini, hatta bazen ilahlaştırılabildiğini görebiliyoruz. Bu kitapta ele alınan konular, Hz. Ali'nin tarihi kişiliği dikkate alınarak incelenecek ve ehl-i beyt ( ehlu'l-beyt ) tamlamasının siyasal tartışmalarda bir meşruiyet dayanağı olarak yer alması ve bu anlayış üzerine Arap geleneğinin etkisi irdelenecektir. Çalışmada, Şîa'nın itikadî mezhep haline geldiği dönemdeki gelişmeler değil, büyük ölçüde bir siyasi hareket olarak ehl-i beyt taraftarlığı anlamında varlığını sürdürdüğü dönem dikkate alınacaktır.

264 pages, Paperback

Published January 1, 2000

Reviews

[Özlem]

Yazar iyi bir akademisyenden bekleneceği gibi nedenleri araştırırken olayların ve insanların çok boyutlu yapısını her defasında göz önünde bulunduran, ön yargılardan ve peşin hükümlerden uzak, objektif ve saygılı bir yol izliyor. Zaten İslam tarihinin en karmaşık, en yoğun dönemlerinden birinde her şeyin o kadar siyah ve beyaz olmadığı da bilinen bir şeydir.

Kitapta Ehli Beyt kavramı, Hz. Ali’nin ilk üç halifenin seçilmesi karşısındaki tutumu, Hz. Ali’nin halifelik dönemi, Cemel ve Sıffin savaşları, Hariciler ve Tahkim Olayı, Hz. Ali’nin Muaviye ile ilişkisi, İslam’da Hz. Ali dönemi referans alınarak başkaldıranlara karşı tavrın nasıl belirlendiği gibi birçok konu ele alınmış. Beğendiğim bir başka nokta da Ehli Sünnet’in yanında Şii ve Harici tarih okumalarına da yer verilmiş olmasıydı, bu önemli bir yaklaşım çünkü alışık olduğumuz düşünce kalıplarından çıkarak da olaylara bakmaya çalışmak oldukça kıymetli. Başka bir açıdan bakınca o açıyı savunuyor ya da benimsiyor olmuyorsun, sadece o tarafın nasıl baktığını öğrenerek bilgi edinmiş oluyorsun ki bu da mümkün olduğu kadar empati veya uzlaşmaya kapı aralayacak en iyi yoldur herhalde.
Yalnız ikinci makalede kullanılan Nehcü'l Belağa’nın çevirisini çok beğenmedim, yazarın kendi çevirisiymiş sanırım. Yani bazı yerlerde Hz. Ali’nin ne demek istediğini anlamak için cümleleri tekrar tekrar okumak zorunda kaldım. Hala doğru anladığımdan emin değilim.
Neticede kitap tam olarak akademik bir bakıştan bekleneni sunuyordu. Bu hocadan okuduğum ikinci eserdi ve ikisinden de oldukça memnun kaldım.