كتاب «دستور تاريخي مختصر زبان فارسي» خلاصهاي است از كتاب «دستور تاريخي زبان فارسي» اثر دكتر محسن ابوالقاسمي. كتاب در سه بخش «قواعد دستوري ايراني باستان»، «قواعد دستوري ايراني ميانه غربي» و «قواعد دستوري فارسي دري» تدوين شده، در هر بخش به توصيف آواها، اسم، صفت، عدد، ضمير، فعل، قيد، حرف اضافه و ربط، اصوات و واژهسازي پرداخته شده است. منظور از «ايراني باستان» در اين كتاب، زباني است كه اوستايي و فارسي باستان از آن منشعب شدهاند. قواعد مربوط به اين بخش، آنهايي هستند كه ميان اوستايي و فارسي باستان مشتركند. منظور از «ايراني ميانه غربي»، پهلوي اشكاني و فارسي ميانه است و قواعد اين بخش به اشتراكات اين دو گونه زباني مربوط است. فهرست :
پيشگفتار شرح نشانههاي الفبايي بخش اول: قواعد دستوري ايراني باستان آواشناسي ايراني باستان اسم در ايرانی باستان صفت در ايراني باستان عدد در ايراني باستان ضمير در ايراني باستان فعل در ايراني باستان قيد در ايراني باستان حرف اضافه در ايراني باستان حرف ربط در ايراني باستان اصوات در ايراني باستان واژهسازي در ايراني باستان بخش دوم: قواعد دستوري ايراني ميانه غربي آواشناسي ايراني ميانه غربي اسم در ايراني ميانه غربي صفت در ايراني ميانه غربي عدد در ايراني ميانه غربي ضمير در ايراني ميانه غربي فعل در ايراني ميانه غربي قيد در ايراني ميانه غربي حرف اضافه در ايراني ميانه غربي حرف ربط در ايراني ميانه غربي اصوات در ايراني ميانه غربي واژهسازي در ايراني ميانه غربي بخش سوم: قواعد دستوري فارسي دري آواشناسي فارسي دري اسم در فارسي دري صفت در فارسي دري عدد در فارسي دري ضمير در فارسي دري فعل در فارسي دري قيد در فارسي دري حرف اضافه در فارسي دري حرف ربط در فارسي دري اصوات فارسي دري واژهسازي در فارسي دري نشانههاي اختصاري كتابنامه برابر انگليسي برخی از اصطلاحات واژهنامه اوستايي و فارسي باستان
کتاب برای دانشجویان کارشناسی زبان و ادبیات فارسی نوشته شدهاست، اما براي من که دانشجوی ارشد زبانهای باستانیام هم دچار مشکل است. کتاب سخت نیست یا اشکال ندارد، بهنظرم خوب پرداخته نشده و در ارتباط با مخاطب مشکل دارد. متأسفانه خيلي هم طول کشيد تا تمامش کنم! به هر حال، میتوان آن را يک کتاب نسبتاً کوتاه براي ورود به اين مبحث و پيشخواني کتاب ديگر نويسنده، دستور تاريخي دانست. بخش فارسي دري اين کتاب از باستان و ميانه بهتر است.
با سلام کتاب خوبی است در جهت آشنایی کلی مخاطب با زبان ایرانی باستان ،فارسی میانه و فارسی دری. در این کتاب اطلاعات صرفی و نحوی و آواشناسی این سه زبان وجود دارد و تفاوتها و شباهت ها گاها ذکر شده است.