Dagelijks lopen velen onder ons rond in een stad. Meestal blijven we nergens stilstaan, we moeten vlugvlug van A naar B want we zijn gehaast. Maar ondertussen passeren we van alles en nog wat: een monument, een park, een museum, een universiteitsgebouw, een gerestaureerde kerk of belfort. In dit boek dat een wandeling beschrijft doorheen het Gent van nu, staat het stilstaan centraal: wat is de betekenis van dat alles en nog wat dat we zo achteloos voorbijlopen?
Verdwaalde stad is een filosofische dwaaltocht doorheen een concrete stad maar meer nog een mentale verkennings- en ontdekkingsreis van een universum waar het gaat om het geheugen, natuur versus cultuur, het verzamelen en ordenen, het maken van kennis en het bewaren en herstellen van wat was. Het eindpunt is een verrassend nieuwe blik op een omgeving die men dacht te kennen
Jean Paul Van Bendegem is emeritus professor aan de Vrije Universiteit Brussel. Hij doceerde er de vakken logica en wetenschapsfilosofie en was als deeltijds gastprofessor ook verbonden aan de Universiteit Gent. Hij is de auteur van meerdere boeken, waaronder Verdwaalde stad (2017) en Geraas en geruis (2022). In 2024 bracht hij samen met Johan Braeckman en Don Vitalski De elementaire Sherlock uit.
Jean Paul Van Bendegem is a Flemish mathematician, philosopher and professor.
Jean Paul Van Bendegem zie ik af en toe in het De Smet De Naeyerpark een rondleiding geven. Ik heb me nog nooit voor zo’n wandeling ingeschreven, misschien moet ik dat wel eens doen. Alhoewel. Zijn boek is de uitgebreide versie van die wandeling. En wat is het smullen. Naast heel wat leuke weetjes over Gent of mijn buurt geeft hij vooral veel filosofische bespiegelingen over wat een monument is, waarom er parken zijn, wat de functie van een museum is en de vraag of een collectie ooit volledig kan zijn. Het fijne is dat ik de stem van Van Bendegem hoor terwijl ik de tekst lees. En hij schrijft waarschijnlijk ook zoals hij denkt. Ik heb meermaals gegniffeld en gelachen met zijn uitweidingen. Hij weet dat hij te vaak afdwaalt maar hij kan het niet laten. Het is hem ook vergeven want het maakt dit boek alleen maar rijker. En ik heb weer extra lectuur op mijn lijst staan want hij vermeldt heel wat boeiende suggesties.
Het onderwerp (filosofische omzwervingen in een stad) en de auteur (die ik kende van o.a. Klara's dooddoeners podcast) zetten me aan om het boek aan te schaffen. Jammer genoeg was het niet helemaal wat ik verwachtte: in plaats van een vriendelijke en grappige filosoof kreeg ik een belerende professor voorgeschoteld die constant afwijkt, post-scripts op post-scripts schrijft die voor hem maar niet voor elke lezer leuk zijn, en Latijnse uitdrukkingen naar mijn hoofd geslingerd die totaal waardeloos zijn om het verhaal vorm te geven. Ik kan me inbeelden dat erudiete lezers hier op kicken, maar ik ben daar niet eentje van, en ik vind het erg spijtig, want van Bendegem vormt samen met Ignaas Devisch een geweldig duo. Een plezier om naar te luisteren, maar blijkbaar niet om van hem iets te lezen. Devisch' schrijfstijl is veel toegankelijker en vriendelijker. Jammer, want er zitten ongetwijfeld zeer boeiende zaken in het boek.
Een filosofische tocht door Gent maar geschikt voor om het even welke stad. Van Bendegem laat ons af en toe stilstaan en filosoferen bij een monument, een park, een onderwijsinstelling, een kerkje... Waarom willen wij herdenken, gedenken, verzamelen, ontdekken, ordenen ? Een boek dat een frisse, geestige, verrassend visie geeft op onze omgeving waarvan we dachten dat we ze door en door kende.
Te veel herhaling van "ik ga hier niet over uitweiden" Illustraties zijn zo slecht afgedrukt dat ze eigenlijk zelden meerwaarde bieden; integendeel, vaak frustrerend werken omdat wat erover gezegd wordt niet zichtbaar is op de afbeelding...
This entire review has been hidden because of spoilers.
Verdwaalde stad, filosoferen langs straten en pleinen door Jean Paul Van Bendegem
Dit boek is een aanvulling/verduidelijking/neerslag van een concrete wandeling doorheen de binnenstad van Gent. Een drie uur durende wandeling die Van Bendegem regelmatig maakt met een groep geïnteresseerden. Het is geen gewone wandeling met gids, eerder een filosofische dwaaltoch zoals hij zelf zegt.
Kan je dit boek dan ook lezen als je de wandeling niet gemaakt hebt? Zeker. En dat komt voornamelijk doordat Jean Paul een geweldige verteller is, je waant je haast fysiek op pad met hem als je in dit boekt duikt. Hij schrijft zoals hij praat: heel aanstekelijk, verhalend en met veel uitwijdingen, toewijdingen en tussen haakjes. Dat klinkt vermoeiend maar het maakt dit boek juist boeiend en vlot leesbaar.
Jaren geleden studeerde ik in Gent en dit boek heeft me allerlei dingen laten zien waar ik het bestaan niet van af wist. En ik ben er zeker van dat dat ook geldt voor de inwoners van de stad Gent zelf.
Je blijft ook niet in Gent, je bezoekt ook Stonehenge, typische Britse tuinen, New York, Le Havre,… Van Bendegem neemt je mee op reis: in de wereld rondom ons maar ook in de wereld binnenin ons. Je kan het zo gek niet bedenken of het komt aan bod. Dit boek laat je nadenken, glimlachen, het bezorgt je massa’s weetjes én geeft je goesting om je stapschoenen aan te doen.
De cover is ook enorm mooi, vooral omdat de enige vereiste van Van Bendegem een gele cover was (waarom lees je in dit boek).
Wat vond ik het fantastisch dwalen in dit boek. Geen betere gids dan van Bendegem, omdat hij de lezer niet enkel door Gent gidst, maar vooral door zijn eigen gedachten. Ik heb genoten van zijn meanderende stijl. Soms kon je meedrijven op een trage, brede stroom, dan weer was het alle hens aan dek op een wild stuk rivier om vervolgens ook nog je aandacht te moeten vestigen op wat er op de oevers te zien was. Heerlijk. Mijn eigen associatief brein voelde zich helemaal thuis in het bezochte brein en laafde zich aan de vele anekdotes en terzijdes. Geen boek dat je meteen diepgang geeft, wel eentje dat je constant uitnodigt om je ergens helemaal in onder te dompelen.
Een ongewoon en origineel boek. Filosoferen langs straten pleinen (dixit de ondertitel), tijdens een wandeling door Gent. Van Bendegem schrijft vlot en wijdt graag uit. Die uitweidingen zijn in meer of mindere mate interessant - maar die appreciatie zal sowieso van lezer tot lezer verschillen. Een boek voor lezers die graag op sleeptouw genomen worden, waarbij men totaal ergens anders eindigt dan waar men begonnen is. Zoals de wandeling van de auteur door Gent trouwens. Persoonlijk had ik wel graag meer nadruk op Gent zelf gezien.