Vladimir Nabokov (Russian: Владимир Набоков) was a writer defined by a life of forced movement and extraordinary linguistic transformation. Born into a wealthy, liberal aristocratic family in St. Petersburg, Russia, he grew up trilingual, speaking Russian, English, and French in a household that nurtured his intellectual curiosities, including a lifelong passion for butterflies. This seemingly idyllic, privileged existence was abruptly shattered by the Bolshevik Revolution, which forced the family into permanent exile in 1919. This early, profound experience of displacement and the loss of a homeland became a central, enduring theme in his subsequent work, fueling his exploration of memory, nostalgia, and the irretrievable past. The first phase of his literary life began in Europe, primarily in Berlin, where he established himself as a leading voice among the Russian émigré community under the pseudonym "Vladimir Sirin". During this prolific period, he penned nine novels in his native tongue, showcasing a precocious talent for intricate plotting and character study. Works like The Defense explored obsession through the extended metaphor of chess, while Invitation to a Beheading served as a potent, surreal critique of totalitarian absurdity. In 1925, he married Véra Slonim, an intellectual force in her own right, who would become his indispensable partner, editor, translator, and lifelong anchor. The escalating shadow of Nazism necessitated another, urgent relocation in 1940, this time to the United States. It was here that Nabokov undertook an extraordinary linguistic metamorphosis, making the challenging yet resolute shift from Russian to English as his primary language of expression. He became a U.S. citizen in 1945, solidifying his new life in North America. To support his family, he took on academic positions, first founding the Russian department at Wellesley College, and later serving as a highly regarded professor of Russian and European literature at Cornell University from 1948 to 1959. During this academic tenure, he also dedicated significant time to his other great passion: lepidoptery. He worked as an unpaid curator of butterflies at Harvard University's Museum of Comparative Zoology. His scientific work was far from amateurish; he developed novel taxonomic methods and a groundbreaking, highly debated theory on the migration patterns and phylogeny of the Polyommatus blue butterflies, a hypothesis that modern DNA analysis confirmed decades later. Nabokov achieved widespread international fame and financial independence with the publication of Lolita in 1955, a novel that was initially met with controversy and censorship battles due to its provocative subject matter concerning a middle-aged literature professor and his obsession with a twelve-year-old girl. The novel's critical and commercial success finally allowed him to leave teaching and academia behind. In 1959, he and Véra moved permanently to the quiet luxury of the Montreux Palace Hotel in Switzerland, where he focused solely on writing, translating his earlier Russian works into meticulous English, and studying local butterflies. His later English novels, such as Pale Fire (1962), a complex, postmodern narrative structured around a 999-line poem and its delusional commentator, cemented his reputation as a master stylist and a technical genius. His literary style is characterized by intricate wordplay, a profound use of allusion, structural complexity, and an insistence on the artist's total, almost tyrannical, control over their created world. Nabokov often expressed disdain for what he termed "topical trash" and the simplistic interpretations of Freudian psychoanalysis, preferring instead to focus on the power of individual consciousness, the mechanics of memory, and the intricate, often deceptive, interplay between art and perceived "reality". His unique body of work, straddling multiple cultures and languages, continues to
این ناباکوف پدرسوخته... داستانهای کوتاه ناباکوف، بیشتر شبیه این است که جایی شبیه یک موزه، در حال تماشای بقایای آدمها باشی. یک نامه، یک چتر، یک تور برای به دام انداختن پروانهها، یک شمشیر و بسیاری چیزهای دیگری که هرکدام تنها نشانهای از بخش کوچک یا بزرگی از زندگی آدمهاست. باقی را خودت باید حدس بزنی. مسئله وقتی عجیبتر میشود که به این فکر کنی که چنین آدمهایی هرگز وجود نداشتهاند تا ناباکوف بقایای داستانهایشان را در کتابش جمعآوری کند. این آدمها از تخیل زاده شدهاند و هزاران آدم مثل من، با تخیلاتشان نخ داستانهایی را که ناباکوف در کتابش نشان داده است، گرفته و در ذهنشان هزاران زندگی متفاوت خیال کردهاند: حجم عظیمی از آدمهای خیالی زاده شدهاند...
در عین حال، داستانهای ناباکوف، توانایی زیادی در مایوس کردن آدم دارند. گاهی وقتها تصور میکنم که بعضی داستانها را فقط برای به رخ کشیدن هنر نویسندگیاش نوشته و لاغیر: تعلیق، هیجان و دست آخر هیچ! به آن چیزی که از این داستانها دلتان میخواهد نخواهید رسید. داستان "دایره" برای من نقطهعطف داستانهای کتاب است. داستانی که درست در لحظه پایانش، پس از خواندن آخرین کلمه، ناباکوف را به یک فحش رکیک مهمان کردم و درست در آن لحظه ضربان قلبم از شدت هیجان و تحسین، بالا رفته بود. مثل وقتی که یک مسئله سخت ریاضی را بعد از چند روز کلنجار رفتن حل میکنی و آنوقت تازه به نظرت میآید که: "کل مسئله عجب ساده، اما زیرکانه بود!"
اما، برای من زمان برد تا با سبک داستانهای ناباکوف خو بگیرم. تقریبا تا اواسط کتاب، داستانها را صرفا در ساعات مجبوری میخواندم. ساعاتی که قادر به انجام کار دیگری نبودم، بجز خواندن داستان کوتاه، از نوع ناباکوفی! گفتم که داستانها آن چیزی را که از آنها میخواهید، به شما نمیدهند. اما تقریبا از نیمه کتاب، به این حالت داستانها عادت کردم. اصلا با این سبک حال میکردم و آگاهانه در هر داستان به دنبال برگ برندهای بودم که ناباکوف قرار است رو کند: ترفند خاصی برای به پایان رساندن داستان، جوری که حالت را بگیرد و انتظارش را نداشته باشی و حتی نیمهتمام و با پایان باز، جوری که به اصغر فرهادی و اجدادش رحمت بفرستی. :)) برای اولین بار، با خواندن داستان دایره، طعم لذت بردن از فرم را نه بصورت زائدهای بر محتوا، که بصورت مستقل احساس کردم. البته اگر هنوز این داستان را نخواندهاید، دیگر هرگز قادر نخواهید بود، به اندازه من از آن لذت ببرید، چون انتظارش را دارید! (لبخند شیطانی)
ترجمه کتاب، آنقدرها که باید خوب نبود. گاهی در میانه توصیفها، جملههای بلند و تو در تو، روانی داستان را دچار اخلال میکرد. یا مجبوری برگردی و با دقت زیاد، جمله را از اول بخوانی تا معنیاش را بفهمی، یا اینکه کلا از خیر فهمیدن معنای برخی توصیفات و جملهها بگذری، بویژه آنهایی که اثر تعیینکنندهای بر روند داستان ندارند. اما به هر حال، نخواندنشان تصویرسازی آدم از داستان را خراب میکند. جملههایی که احساس میکردی ترجمه تحتالفظی از زبان انگلیسی است. البته این مسئله آنقدر پررنگ نیست که روی اعصاب باشد، یا لذتِ خواندنِ داستانها را به طرز چشمگیری مخدوش کند. در عین حال، میزان روی اعصاب بودن یا نبودنش، به آرامش اعصاب و صبر و تحمل خودتان هم بستگی دارد. بالاخره آدمها با هم فرق دارند. :)) فارغ از ترجمه، خود ناباکوف هم مثل بسیاری از نویسندگان زمانه خودش، از آنهایی است که بعضا به جای انتقال حال و هوا، دست به توصیف تکتک عناصر با جزئیات بسیار میزنند: "دیوار و سطل زنگزده پای آن و دستشویی در طرف راست و دری که روی پاشنهاش لق میزند و سمت چپ آفتابهای با فرورفتگی کوچکی در حاشیه قسمت بالا، نزدیک به دستهاش، که معلوم نیست چند نفر دستان خود را هنگام رفتن به دستشویی به آن آغشتهاند." البته که اینها را از خودم درآوردم و توصیفات ناباکوف نیست! اما باور کنید ذکر این نکته که دستشویی در طرف راست یا چپ حیاط قرار دارد، کمک زیادی به تخیل من نمیکند: "بالاخره آن لعنتی یک طرفی هست دیگر، بقیه داستان را بگو!" البته این مدل توصیفات هم آنقدر زیاد نیست که روی اعصاب برود، میخواهم بگویم به بهانه این چیزها از خیر خواندن این کتاب نگذرید. سعی کنید بهانههای دیگری جور کنید. :))