Η χαμένη τέχνη του ταξιδιού: Από τον ταξιδιώτη στον τουρίστα

by Στέλιος Βαρβαρέσος

Στα τέλη του 19ου αιώνα τα ταξίδια του Γάλλου ιμπρεσιονιστή ζωγράφου Πολ Γκογκέν από το Παρίσι στη Γαλλική Πολυνησία αποσκοπούσαν στην αναζήτηση του επίγειου παράδεισου και αυτό απεικονίστηκε με αριστουργηματικό τρόπο στους ονειρικούς πίνακές του.
Σήμερα, το ταξίδι αποτελεί την «πρώτη ύλη» της σημαντικότερης βιομηχανίας του πλανήτη, του τουρισμού. Στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, ο τουρισμός, η σύγχρονη έκφραση του ταξιδιού, αναπτύχθηκε ταχύτατα μέσα σ’ ένα διαρκώς διευρυνόμενο έλλειμμα ανθρωποκεντρισμού. Ο ταξιδιώτης έχει αντικατασταθεί από τον τουρίστα-καταναλωτή, το ταξίδι ταυτίζεται περισσότερο με τη μεταφορά, ενώ ο πραγματικός ταξιδιώτης, ο κατεξοχήν κάτοχος της τέχνης του ταξιδιού, αντιπροσωπεύει πλέον έναν κόσμο υπό εξαφάνιση. Τι είναι άραγε το ταξίδι; Τι περιλαμβάνει; Ποιος είναι ο ταξιδιώτης; Τι αναζητά; Τι αντιπροσωπεύει ο τουρίστας; Τι εκπροσωπεί ο σύγχρονος τουρισμός;
Στόχος του βιβλίου δεν είναι μόνο η προσέγγιση του ταξιδιού ως μια μορφή τέχνης και η διείσδυση στον μύθο που το περιβάλλει. Επιδίωξή του επίσης είναι να «ξεγυμνώσει» τους πρωταγωνιστές του, τον ταξιδιώτη και τον τουρίστα, να θέσει αλλά και να απαντήσει σε μια σειρά από ερωτήματα που θέτει από τη φύση του το ίδιο το ταξίδι, έχοντας ως πυξίδα την ταξιδιωτική εμπειρία του συγγραφέα σε τέσσερις ηπείρους. Για την επιτυχή έκβαση αυτής της απόπειρας ο συγγραφέας δίνει τον «λόγο» σε μεγάλους ταξιδιώτες και ταξιδιωτικούς συγγραφείς, σε λογοτέχνες, φιλόσοφους κ.λπ. για να αναφερθούν και να απαντήσουν μέσα από τις εξιστορήσεις τους ή τις τοποθετήσεις τους, άλλοτε με γλαφυρό και άλλοτε με φιλοσοφικό τρόπο, στα μικρά ή στα μεγάλα «ατυχήματα» του ταξιδιού, στα παράδοξά του, στον τελικό απολογισμό, με επίκεντρο πάντα τον άνθρωπο, τον συνειδητό ταξιδιώτη.
Το βιβλίο επιχειρεί να προβληματίσει αλλά και να καλύψει, έστω και ελάχιστα, το τεράστιο κενό που υπάρχει στην ελληνική βιβλιογραφία σχετικά με τη μελέτη του ταξιδιού, του ταξιδιώτη και του τουρίστα. Πρωτίστως όμως απευθύνεται σε αυτούς που βλέπουν το ταξίδι ως μια διαδικασία καταπολέμησης της άγνοιας και οικειοποίησης του περιβάλλοντος κόσμου.

Genres: Travel

604 pages, Paperback

First published June 1, 2017

Reviews

[Anastasia Tuple · Rating 1 out of 5]

Βαρετό βιβλίο. Είναι σαν να διαβάζω ένα μεγάλο και επαναλαμβανόμενο ημερολόγιο, όπου κάποιος έχει καταγράψει τις ιδιωτικές σκέψεις του πάνω στις εμπειρίες που απέκτησε από τα ταξίδια του σε διάφορα μέρη της γης, αλλά και σκέψεις άλλων ατόμων πάνω στα δικά τους ταξίδια. Και όλα αυτά τα καταγράφει με άκρατο ρομαντισμό και πομπώδη λόγο, κάτι που καταντάει γραφικό τελικά. Να σχολιάσω, επίσης, ότι μου έκανε πολύ αρνητική εντύπωση η αναφορά στις πόλεις "Λούγκμπορουθ" [δηλαδή: Λάφμπρο/Λάφμπροου/Loughborough] και "Λέιτσεστερ" [δηλαδή: Λέστερ/Leicester] στη σελ. 383. Υποτίθεται ότι ο συγγραφέας είναι κοσμογυρισμένος και ένας γνήσιος ταξιδιώτης (προσοχή, όχι ένας απλός και ποταπός "τουρίστας"!). Τι ειρωνικό που αγνοεί το πώς προφέρονται αυτές οι αρκετά γνωστές πόλεις της Αγγλίας...

Ιδιαίτερα κουραστικό μού φάνηκε το ότι σχεδόν κάθε παράγραφος αναφέρει κάποιον ταξιδιώτη/ταξιδιώτισσα/"ταξιδευτή" αναπαράγοντας τα λόγια του/της από τα βιβλία που έχει γράψει και που αφορούν τα ταξίδια του/της σε μέρη μακρινά κι εξωτικά... Και σημειωτέον, τα άτομα αυτά επαναλαμβάνονται, δηλαδή είναι τα ίδια 10-15 άτομα, για των οποίων τα ταξίδια και τις "περιπέτειες" διαβάζουμε συνέχεια σε κάθε κεφάλαιο (π.χ. θα παρατηρήσετε πολύ γρήγορα ότι σχεδόν σε κάθε κεφάλαιο αναφέρεται το ταξίδι στο Θιβέτ της Αλεξάνδρα Νταβίντ-Νελ)!!!

Τέλος, το βιβλίο δεν έχει κάποια συγκεκριμένη δομή πρακτικά: ναι μεν είναι χωρισμένο σε κεφάλαια και σε παραγράφους, αλλά όλα τα κεφάλαια και οι παράγραφοι μιλάνε για το ίδιο πράγμα, δηλαδή για τη γνώμη του συγγραφέα για το πόσο ανυψωτικά, μορφωτικά, υπέροχα, μοναδικά, θεϊκά κλπ. είναι τα "γνήσια" ταξίδια (πνευματικής/προσωπικής ανακάλυψης ή ανακάλυψης νέων χωρών/πολιτισμών), σε αντιδιαστολή με τον "κακό" σύγχρονο τουρισμό.