'Alles is goed zoals het uit de handen van de Schepper komt, alles raakt verdorven in de handen van de mens,' schreef Rousseau in zijn Emile, of Over de opvoeding uit 1762, waarschijnlijk het beroemdste boek over opvoeding ooit. Laat het kind vooral kind zijn, en bescherm het zo veel mogelijk tegen de grotemensenwereld, is zijn boodschap.
Probeer dat maar eens in onze tijd, schrijft filosofe Daan Roovers. Ook kinderen ontkomen niet aan de voortdurende informatiestroom. Dagelijks worden ze door sociale media en het Jeugdjournaal bijgepraat over oorlog, crisis en klimaat. In plaats van hen met hun rug naar de wereld groot te brengen of ze alleen maar toe te rusten met 'doelgerichte vaardigheden voor de arbeidsmarkt', moeten we ons toeleggen op 'algemene vorming, om ze voor te bereiden op een samenleving die er nog níét is en waarvan niemand weet hoe die zal zijn'.
Daan Roovers is docent publieksfilosofie aan de Universiteit van Amsterdam, programmamaker bij omroep Human, debatvoorzitter in De Rode Hoed, en trainer bij de Denkacademie. Ze is voormalig hoofdredacteur van Filosofie Magazine. Samen met René Gude schreef zij Kleine geschiedenis van de filosofie. Ze studeerde geneeskunde en filosofie in Nijmegen.
Op het moment dat ik mijn kind de wereld laat zien als wandelaar in de Zweedse bergen spreekt Rousseau mij toe via Roovers interpretatie. Al ben ik het niet altijd eens met wat beiden zeggen: zonder straffen kan je een kind wel degelijk goed gedrag aanleren zonder dressuur. Ons kind weet erg goed wat liegen is en wanneer ze het inzet en opbiecht. We zijn nooit boos wanneer ze dat doet, welke van beide dan ook. Zo leert ze twee zaken: eerlijkheid is belangrijk voor verbinding én je hebt een eigen geest waar je baas over bent. Niemand die erin kan kijken zonder dat je de sleutel overhandigt. Tot op zekere hoogte natuurlijk met een zevenjarige. Verder: prachtige manieren om na te denken over opvoeden in een geglobaliseerde wereld! Het is een ware uitdaging. Goed dat hier nieuw licht op geworpen wordt.
Dit boek heeft mij laten nadenken over de opvoeding. Hoe opvoeding verandert is en hoe de invloed van de maatschappij hierop is. Wat ik wel jammer vond, is dat de maatschappij van vandaag alleen maar in een negatief daglicht werd geplaatst voor de opvoeding van nu. Er zijn zat dingen die verbetert zijn, al vind ik dit zelf.
Mooie filosofische verkenning van het begrip opvoeden, en dan met name in de moderne tijd van globalisering en internet. Aan de hand van met name 'Emile ou de l'éducation' van Jean-Jacques Rousseau en 'The Human Condition' van Hannah Arendt, en in mindere mate Kant, laat Daan Roovers zien dat hun opvattingen over opvoeden zelfs in onze tijd nog met gemak houdbaar zijn. Wie zich al eens verdiepte in natuurlijk ouderschap/attachment parenting/onvoorwaardelijk ouderschap, zal veel herkennen in de morele kant van het opvoeden, het ongewenste effect van straffen op de morele ontwikkeling van een kind, etc. Een mooi uurtje leesplezier!