Μάρτης του 1902. Σ’ έναν παραποτάμιο οικισμό της Καππαδοκίας, την ώρα που ο καϊκτσής Δημητρός βλέπει τα νερά του ποταμού να βάφονται κόκκινα, γεννιέται η κόρη του, η ασθενική Νιόβη.
Οι συντοπίτες της θα τη χαρακτηρίσουν ισκιερή και θα της χαρίσουν ελευθερίες ανάρμοστες για ένα θηλυκό, πιστεύοντας ότι για λίγο μόνο είναι γραφτό να ζήσει ανάμεσά τους. Μα το κορίτσι τούς διαψεύδει.
Ο καιρός κυλά, έρχονται οι Βαλκανικοί κι ο Μεγάλος Πόλεμος, και οι αρμονικές σχέσεις Ρωμιών και Τούρκων δοκιμάζονται. Η μεγάλη φτώχεια κατατρύχει τον οικισμό και περισσότερο την οικογένεια της Νιόβης. Ώσπου μια μέρα, κι ενώ η Αυτοκρατορία βογκά σαν τον δράκο κάτω απ’ το δόρυ του Αϊ-Γιώργη από την ελληνική κυριαρχία στη Σμύρνη, ένας επιφανής Τούρκος μαγεύεται απ’ τα μαβιά της μάτια και φλέγεται να την αποκτήσει.
Εκείνη έχει δώσει από μικρή την αγάπη της στον ατίθασο Φιλίπ, που ανοίγει την πόρτα σέρτικα, σαν κατακτητής. Μα ο νέος έχει από χρόνια χαθεί κυνηγώντας τα δικά του όνειρα στην Πόλη, στην Οδησσό και σε πεδία μαχών, κι αυτή έχει μόνο ένα μενταγιόν να τη δένει μυστικά μαζί του.
Κι ύστερα έρχεται η Καταστροφή κι η Ανταλλαγή…
Ένα καράβι σαλπάρει χωρίζοντας στα δύο την ψυχή της. Το ένα κομμάτι πίσω, στην παλιά πατρίδα· το άλλο στη νέα, την αρχέγονη, όπου η ζωή καραδοκεί να δοκιμάσει διπλά τις αντοχές της, συνάμα όμως και του Φιλίπ.
Η ζωή των τελευταίων Ελλήνων σε μια μικρή γωνιά της Καππαδοκίας και παράλληλα η ιστορία μιας ακατάλυτης μα αδιέξοδης αγάπης στη σκιά της Μικρασιατικής Καταστροφής και της Ανταλλαγής των πληθυσμών.
Η Σόφη Θεοδωρίδου γεννήθηκε και μεγάλωσε σ' ένα μικρό χωριό της Αλμωπίας, μιας μικρής επαρχίας του Νομού Πέλλας. Σπούδασε νηπιαγωγός στη Θεσσαλονίκη κι εγκαταστάθηκε κατόπιν στην περιοχή καταγωγής της, όπου διαμένει μέχρι σήμερα με την οικογένειά της. Αγαπημένες της ασχολίες είναι το διάβασμα, η ζωγραφική και εδώ και λίγο καιρό το γράψιμο. Είναι παντρεμένη και έχει δυο γιους.
Κάθε νέο βιβλίο της Σόφης Θεοδωρίδου αποτελεί μια αναγνωστική πρόκληση, μα κι ένα λογοτεχνικό ταξίδι που σου μένει αλησμόνητο. Όταν πήρα στα χέρια μου, λοιπόν, το δικό της "Πορφυρό Ποτάμι", μου είπαν πως το συγκεκριμένο βιβλίο είναι ό,τι καλύτερο έχει γράψει μέχρι σήμερα η συγγραφέας. Και πραγματικά, διαβάζοντάς το, και όσο η ανάγνωση προχωρούσε, διαπίστωσα και εγώ η ίδια πως πράγματι, έτσι έχουν τα πράγματα. Και δεδομένου ότι μιλάμε για μία συγγραφέα όπως είναι η Σόφη, που κάθε νέο της έργο έχει να προσφέρει κάτι το διαφορετικό, κάτι ξεχωριστό, αυτό είναι άθλος, γιατί κάθε φορά καταφέρνει να ξεπεράσει τον ίδιο της τον εαυτό, κάτι που αποτελεί το μεγαλύτερο στοίχημα, μα και το μεγαλύτερο επίτευγμα, που μπορεί να πετύχει ένας δημιουργός.
Η ιστορία μας ξεκινάει τον Μάρτη 1902, σ’ έναν παραποτάμιο οικισμό της Καππαδοκίας, όπου γεννιέται η κόρη του καϊκτσή Δημητρού, η Νιόβη, ένα πλάσμα ασθενικό που κανείς δεν πιστεύει πως θα κρατηθεί στη ζωή, αφού η σκιά του θανάτου πλανάται πάνω από το κεφάλι της. Και όμως, τα χρόνια περνούν, και κόντρα σε όλες τις προβλέψεις, και παρά την αδυναμία της σάρκας της, η Νιόβη τα καταφέρνει, και χάρη στην αγάπη της απέναντι στην ίδια τη ζωή, παλεύει συνεχώς με τη φύση της, και ίσως με το ίδιο της το πεπρωμένο, εκείνο που έβαψε κόκκινα τα νερά του ποταμού πλάι στο σπίτι της όταν ήρθε στον κόσμο. Ο καιρός κυλά και η Νιόβη, όπως και η ζωή όλων των Ελλήνων που ζουν στην Καππαδοκία, ταράσσεται και δέχεται πλήγματα από τους Βαλκανικούς Πολέμους, μα και απ’ τον Μεγάλο Πόλεμο, που έρχονται σκληροί και αδυσώπητοι για να δοκιμάσουν τις σχέσεις ανάμεσα στους Ρωμιούς και στους Τούρκους. Μέχρι που έρχεται η Μεγάλη Καταστροφή της Σμύρνης και η Ανταλλαγή που θα διαταράξουν τις ισορροπίες για ακόμα μία φορά, ακόμα πιο δυνατά και ηχηρά. Και όλα αυτά τα χρόνια, άσχετα με το που η ίδια βρισκόταν ή τι έκανε, η καρδιά της Νιόβης χτυπούσε σιωπηλά για τον Φιλίπ, τον παιδικό της έρωτα, που μέσα στο πέρασμα των χρόνων και των συμφορών, χάθηκε κυνηγώντας τα όνειρά του στην Πόλη, στην Οδησσό, μα και στα αιματοβαμμένα πεδία των μαχών.
Με τρόπο γλαφυρό και άκρως παραστατικό, η Σόφη Θεοδωρίδου περιγράφει τη ζωή των τελευταίων Ελλήνων σε μια γωνιά των βαθών της Μικράς Ασίας. Ντοπιολαλιές, ιδιωματισμοί, απεικόνιση της καθημερινής ζωής και των συνηθειών Ελλήνων και Τούρκων, η αναπαράσταση ηθών και εθίμων της εποχής, βασισμένα όλα στην ιδιοσυγκρασία του κάθε λαού, δημιουργούν ένα πολυπολιτισμικό χαλί πάνω στο οποίο οι ήρωές μας πορεύονται, με τις σωστές και τις λάθος επιλογές τους, άλλοτε με τις προσωπικές τους αποφάσεις να καθορίζουν το μέλλον, και άλλοτε με τη μοίρα να τους καλεί ν’ ακολουθήσουν μονοπάτια αδιάβατα που τους γεμίζουν πληγές, μα που δεν μπορούν ν’ αποφύγουν. Η αφήγηση ενός οδοιπορικού γεμάτο κακουχίες, δυσκολίες, μα και μιας αδιέξοδης αγάπης, που ακολουθούν το μονοπάτι εκείνο που τις οδήγησε μέχρι την Μικρασιατική Καταστροφή και τον Μεγάλο Διωγμό, μας ταξιδεύει σε εποχές αλλοτινές και δεν είναι λίγες οι φορές που κάνει την καρδιά μας να ματώνει και τα μάτια μας να δακρύζουν. Προσωπικά, αναγκάστηκα αρκετές φορές να σταματήσω την ανάγνωση, για να δώσω στην καρδιά μου τον απαραίτητο χρόνο να μαζέψει τα κομμάτια της, μα και στα μάτια μου, προκειμένου να στεγνώσουν και να μην θολώνουν.
Θα μπορούσα να σταθώ για πολλή ώρα, ακόμα και να υπεραναλύσω την ιστορική βάση πάνω στην οποία έχει χτιστεί και δομηθεί η αφήγηση της ιστορίας της Νιόβης, όμως νομίζω πως κάτι τέτοιο θα ήταν περιττό. Ακόμα κι αν κάποιος δεν γνωρίζει πολύ καλά τα δρώμενα και τα χρονικά της Ιστορίας του τόπου μας, διαβάζοντας το «Πορφυρό ποτάμι», έχει την ευκαιρία ν’ ανακαλύψει ματωμένες αλήθειες που σημάδεψαν τις μοίρες των προγόνων μας, ίσως και να ανακαλύψει πράγματα και δεδομένα πρωτόγνωρα σ’ εκείνον. Μα πάνω απ’ όλα, θα μπορέσει ν’ αντιληφθεί το μέγεθος της έρευνας που έχει πραγματοποιήσει η κυρία Θεοδωρίδου, προκειμένου να γράψει τη δική της ιστορία. Δεν εκμεταλλεύεται απλά μια ιστορική εποχή, αλλά ακολουθεί παράλληλη πορεία με τους ήρωές της, στα χνάρια της. Κάθε γεγονός που γράφτηκε με αίμα, δάκρυα και αγώνες, στη σελίδα της Ιστορίας μας, αποτελεί εφαλτήριο για την ζωή, τις αποφάσεις και τις πράξεις των δικών της ηρώων, που πορεύονται παράλληλα με όλα όσα συμβαίνουν στον τόπο τους, στον ελληνισμό, στις οικογένειές τους και κατ’ επέκταση, στους ίδιους, που ορισμένες στιγμές, δεν έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν αυτό που προστάζει η καρδιά τους, μα αυτό που επιβάλλουν οι καταστάσεις.
Συνδυαστικά με όλα τα προαναφερόμενα, νομίζω πως θα έπρεπε να σταθούμε λίγο στο πόσο «σύγχρονο» αποδεικνύεται τελικά πως είναι, ένα μυθιστόρημα το οποίο αφηγείται μία ιστορία ενός και πλέον αιώνα πίσω. Ζούμε στην εποχή της υποτιθέμενης ελευθερίας και ισότητας των λαών, όμως αυτό αποδεικνύεται, καθημερινά, πως δεν είναι τίποτα περισσότερο από μία φούσκα. Πόλεμοι, προσφυγιά, διωγμοί, ξενιτεμός, κακουχίες, βάσανα, αρρώστιες, θάνατοι, βία, αίμα, αθώες ζωές που βασανίζονται και υποφέρουν στο βωμό των συμφερόντων άλλων, αναζητώντας την ταυτότητά τους μα και τη θέση τους στον κόσμο. Αυτό γινόταν κάποτε, αυτό επαναλαμβάνεται σήμερα και, δυστυχώς, αυτό θα συνεχίσει να γίνεται σε βάθος χρόνων αν δεν αλλάξουμε εμείς οι ίδιοι. Και το «Πορφυρό ποτάμι», ακριβώς γι’ αυτό μιλάει, μέσα από αλληγορίες, συμβολισμούς, αλλά και ρεαλιστικές, πολλές φορές, σκληρές αφηγήσεις και εξιστορήσεις γεγονότων, καταστάσεων, μα και μέσω της αποκρυπτογράφησης συμπεριφορών και ανάλυσης των ψυχογραφημάτων των εκάστοτε ηρώων της. Είναι εμφανής η αγάπη της συγγραφέως για τους Έλληνες, μα είναι εξίσου εμφανής η αγάπη της για τον άνθρωπο και ο σεβασμός της απέναντι στην ίδια τη ζωή, στοιχεία που όλοι μας θα έπρεπε να καλλιεργήσουμε, παράλληλα με την πίστη στον ίδιο μας τον εαυτό, πως μπορεί να ξεπεράσει και να πετύχει τα πάντα. Όπως είναι εμφανής και η αγάπη της απέναντι στη γυναίκα και στο τι αυτή συμβολίζει.
Και σ’ αυτό το σημείο, θα περάσω στη Νιόβη, που αν και ασθενική, είναι ένα πλάσμα γοητευτικό και άερινο, μια ηρωίδα που δεν γίνεται να μην αγαπήσεις, ίσως επειδή εκείνη έχει τόση αγάπη στην καρδιά της, αγάπη που δεν διστάζει να εξωτερικεύσει, που περισσεύει για να δώσει λίγη ακόμα και σε μας. Η Νιόβη είναι η ηρωίδα εκείνη που φαινομενικά δεν κάνει κάποιο μεγάλο άθλο και όμως, στην πραγματικότητα, κάνει τον μεγαλύτερο απ’ όλους. Αγαπάει τους ανθρώπους, αγαπάει τη ζωή, παλεύει για να κρατηθεί σ’ αυτήν, με νύχια και με δόντια, και καταφέρνει να βγει νικήτρια ακόμα και όταν η καρδιά της συνθλίβεται σε χίλια κομμάτια και τίποτα δεν μαρτυρά πως θα μπορέσει να τα ενώσει ξανά. Και όμως, εκείνη τα καταφέρνει, κάθε φορά, με συντροφιά τη θύμηση όλων εκείνων που την κρατάνε στη ζωή, κόντρα στις επιθυμίες του θανάτου που στέκει ακοίμητος φρουρός πάνω από την κεφαλή της, περιμένοντας την κατάλληλη στιγμή για να την πάρει κοντά του.
Και εκεί, στην καρδιά των πολέμων και της δυστυχίας, είναι που γεννιέται και ανθίζει ένας έρωτας από εκείνους που διαβάζοντας γι’ αυτούς σε κάνουν να τους ζηλεύεις. Ένας έρωτας αθώος και άδολος, ειλικρινής και γεμάτος τρυφερότητα, ο έρωτας της Νιόβης και του Φιλίπ, που ακόμα κι αν η ζωή τους χωρίζει και τους απομακρύνει συνεχώς, δεν παύει να υπάρχει. Σιγοκαίει στα βάθη της ψυχής τους και τους δίνει δύναμη, κουράγιο, θέληση, ακόμα και στις χειρότερες στιγμές τους. Γιατί ο έρωτας, δεν είναι απαραίτητο να πραγματωθεί για να είναι ισχυρός, αρκεί αυτός να υπάρχει, να τρέφεται από το είναι μας και την αγάπη που φωλιάζει στις καρδιές μας. Κι ένας τέτοιος έρωτας είναι αυτός, από εκείνους που σε κάνουν να σπαράζεις και να τον ζηλεύεις, ελπίζοντας πως ο καθένας από εμάς θα έχει την τύχη, και την ευτυχία, να τον συναντήσει έστω και μια φορά στη ζωή του, όπως αυτός κι αν καταλήξει.
Δεν θα πω άλλα, σχετικά με το βιβλίο, καθώς δεν θέλω να σας κουράσω περισσότερο, όμως θα ήθελα να κάνω δύο τελευταίες παρατηρήσεις. Η πρώτη έχει να κάνει με ότι σε μία εποχή που όλοι λειτουργούν με γνώμονα το φαίνεσθαι, προσπαθώντας μάταια να δημιουργήσουν ηθικοπλαστικές εικόνες του εαυτού τους, η κυρία Θεοδωρίδου δεν χρειάζεται καν να προσπαθήσει. Το ήθος της είναι αδιαμφισβήτητο και αξιοθαύμαστο. Η δεύτερη έχει να κάνει με την συγγραφική της ιδιότητα, μα και με την ποιότητα που την χαρακτηρίζει. Γιατί η κυρία Θεοδωρίδου δεν είναι απλά μια σύγχρονη Ελληνίδα μυθιστοριογράφος, αλλά μια συγγραφέας με όλη τη σημασία της λέξης, με την πένα της να θυμίζει κάτι από τους κλασσικούς εκείνους συγγραφείς που σημάδεψαν τα νιάτα και τις μνήμες μας, και που μας έκαναν ν’ αγαπήσουμε την λογοτεχνία για την αλήθεια, την αφηγηματική δεινότητα και τα συναισθήματα που αυτή γεννούσε μέσα μας. Και κάθε φορά που διαβάζω ένα νέο της πόνημα, θα νιώθω αυτή τη γλυκιά προσμονή, γιατί οι ιστορίες της μπορεί να μην οδηγούν πάντοτε σε μονοπάτια ρόδινα, μα σε εκείνα που μιλάνε για τις αλήθειες της ζωής που είναι τόσο πραγματικές, μα και τόσο διδακτικές συνάμα.
Η κυρία Θεοδωρίδου με το Πορφυρό Ποτάμι μας μεταφέρει και μας ταξιδεύει σε άλλες εποχές. Παρακολουθούμε με κομμένη την ανάσα τις ζωές των ηρώων χαμένες στη δίνη των ιστορικών γεγονότων και στα οικογενειακά τους προβλήματα. Με καθήλωσε, με πόνεσε, με λύτρωσε. Η πρωτοτυπία του θέματος, η άρτια δομή, η πλοκή, οι εκπληκτικές περιγραφές, η ανθρωπιά , η αψεγάδιαστη γλώσσα, τα μηνύματα που εκπέμπονται, τα συναισθήματα που γεννιούνται, όλα όσα συνθέτουν ένα αριστούργημα της Λογοτεχνίας θα τα βρει ο αναγνώστης σ' αυτό. Θα διαπιστώσει για άλλη μια φορά το χάρισμά της να ζωντανεύει με τον πιο φυσικό τρόπο σκοτεινές και ακανθώδεις ιστορικές μας στιγμές και να μεταφέρει τον αναγνώστη στον χωροχρόνο, μετατρέποντάς τον σε αυτόπτη και μετέχοντα κριτικό θεατή.Μου θυμίζει συγγραφείς παλιάς κοπής αναντικατάστατους και τόσο σημαντικούς!! γραφή μαγική με πλοκή καθηλωτική. Οι χαρακτήρες της γενναίοι και με μία ηθική και καθαρή ψυχή, από άλλη εποχή, από μία παλαιά Ελλάδα, που όμως πληγώνεται και πληγώνει. Ξεπηδούν από τις σελίδες, για να θυμίσουν αξίες & ιδανικά, την ελπίδα, το πάθος και τον έρωτα, τη δύναμη του να συγχωρείς και να αποδέχεσαι, στοιχεία που εκλείπουν από τη ζωή μας ! Εχει δώσει εξάλλου, τα διαπιστευτήρια της στο χώρο της γραφής με τα προηγούμενα μοναδικά αριστουργήματα της. Ενας λογοτεχνικός θησαυρός που διαπραγματεύεται προβλήματα της καθημερινότητας με δεξιοτεχνία, προσοχή και σεβασμό. Αυτό το βιβλίο είναι από τα αγαπημένα μου βιβλία. Η ιστορία της Νιόβης είναι τόσο συγκινητική αλλά και διδακτική. Μας εγκωμιάζει τη δύναμη της γυναικείας φύσης, θα καταφέρει να φτάσει στην δική της "Ιθάκη"; αφού περάσει από όσες δυσκολίες και προβλήματα μπορεί να βάλει ο ανθρώπινος νους με τη δύναμη της ψυχής; Πολλά τα τραγικά γεγονότα της εποχής διαδραματίζονται στο βιβλίο. Πόλεμος... σπαραγμός, και μια αιματηρή εποχή καρφωμένη στις τρομαγμένες ψυχές των ανθρώπων, κάνοντάς τες, να αιμορραγούν για χρόνια...Τρισδιάστατοι χαρακτήρες με τους οποίους καταφέρνεις να δεθείς, να χαρείς με τη χαρά τους και να πονέσεις με τον πόνο τους. Συγχαρητήρια για τη δημιουργικότητα και το συναίσθημα που με επιτυχία καταφέρνει να μεταδώσει η συγγραφέας. Χαρακτηριστικά που δεν λείπουν ποτέ από τα βιβλία της κ. Θεοδωρίδου! Μπράβο για τα υγιή πρότυπα που μας δείχνει .
Νομίζω ότι με αυτό το βιβλίο η κ. Θεοδωρίδου απέδειξε πόσο κορυφαία συγγραφέας είναι. Από την πρώτη μέχρι την τελευταία πρόταση, το βιβλίο είναι εξαιρετικό. Η βασική ηρωίδα είναι η Νιόβη, ένα κορίτσι που γεννήθηκε το 1902 σε ένα παραποτάμιο χωριό της Καππαδοκίας. Γύρω από αυτήν: τα άτομα της οικογένειάς της, οι συγχωριανοί της αλλά και όσοι τυγχάνει να εμπλακούν στη ζωή της με κάποιον τρόπο, όλοι έχουν να προσθέσουν λιθαράκια στην πλοκή της ιστορίας αλλά και να μας μεταφέρουν γνώση σχετικά με το ιστορικό υπόβαθρο του μυθιστορήματος. Στο χωριό που γεννιέται η Νιόβη η καθημερινότητα είναι δύσκολη. Όλοι παλεύουν για να επιβιώσουν, Χριστιανοί και Τούρκοι αγωνίζονται καθημερινά για να υπάρχει φαγητό στο τραπέζι τους και συμβιώνουν αρμονικά. Ανάμεσά τους και η μονίμως άρρωστη Νιόβη, που από τη μέρα που γεννήθηκε όλοι πιστεύουν ότι δεν θα ζήσει πολύ αλλά αυτή καταφέρνει να τους διαψεύσει. Η συμβίωση μεταξύ Χριστιανών και Μουσουλμάνων, ο σεβασμός του ενός για τη θρησκεία του άλλου, η από κοινού "διοίκηση" του χωριού αλλά και οι κόντρες που υπήρχαν μεταξύ τους δίνονται με πολύ όμορφο τρόπο. Εξίσου παραστατικά δίνονται και οι γενικότερες συνθήκες της εποχής: η δυσκολία στις μεταφορές, η έλλειψη γιατρών, η απόλυτη εξάρτηση από τις καιρικές συνθήκες, η φτώχεια και η αναγκαστική μοιρολατρία των ανθρώπων σε κάποιες στιγμές είναι μαχαιριά στην καρδιά... Ακολουθεί μια εποχή όπου οι πόλεμοι διαδέχονται ο ένας τον άλλον. Και μπορεί η βασική ηρωίδα να είναι γυναίκα, υπάρχουν όμως και άντρες που περιβάλλουν και στηρίζουν την ιστορία της, συγγενείς και φίλοι, όπως ο Φιλίπ, το γειτονόπουλο που είναι ο μοναδικός άντρας στην καρδιά της Νιόβης. Οι ήδη δύσκολες συνθήκες επιβίωσης χειροτερεύουν από την έλλειψη των αντρών και οι γυναίκες υποχρεώνονται να κάνουν επιλογές που θα αφήσουν βαθιά σημάδια στην καρδιά τους. Και έρχεται η ανταλλαγή πληθυσμών, όπου οι Χριστιανοί κάτοικοι της Καππαδοκίας πρέπει να αφήσουν τα σπίτια τους και να φύγουν για την Ελλάδα. Και η Νιόβη αφήνει την μισή της καρδιά πίσω και παίρνει το κορμί της μαζί της στην Ελλάδα, όπου καλείται να αρχίσει από την αρχή. "Τουρκόσποροι" πλέον, σε μια χώρα ρημαγμένη που πρέπει να εντάξει και τους πρόσφυγες στην κοινωνία της, προσπαθούν να αφομοιωθούν ή σωστότερα να διατηρήσουν ότι μπορούν από τις πατρογονικές συνήθειες και τα έθιμα του τόπου τους και να αλλάξουν ότι είναι απαραίτητο ώστε να επιβιώσουν. Οι ήρωες που δημιούργησε η κ. Θεοδωρίδου είναι εξαιρετικοί, πιστεύω ότι θα μου μείνουν αξέχαστοι. Η σκιαγράφηση των χαρακτήρων είναι υπέροχη, το ίδιο και η μεταφορά των συναισθημάτων. Επίσης (και ίσως το πιο σημαντικό για εμένα όταν διαβάζω ιστορικά μυθιστορήματα) έχει πετύχει την σωστή δόση ανάμεσα στην μυθιστορία και την καθαρή καταγραφή ιστορίας. Αν το συστήνω; Τελειώστε αυτό που διαβάζετε και αμέσως μετά διαβάστε αυτό. Είναι κρίμα να το παραλείψετε.
Δεν νομίζω ότι θα ξανά διαβάσω βιβλίο της συγγραφέως. Καλογραμμένα τα βιβλία της με πολλά ιστορικά γεγονότα αλλά οι ηρωίδες της είναι φιγούρες τραγικές. Περνάνε τα πάνδεινα για να επέλθει η λύτρωση στο τέλος. Θα μου πείτε δεν συμβαίνουν? Σίγουρα συμβαινουν και μάλιστα χειρότερα αλλά αυτό που τα βιβλία πρέπει να έχουν τόσο δακρύβρεχτες ιστορίες για να είναι πιο "πιασάρικα" (συγγνώμη για την έκφραση αλλά έτσι πιστεύω ότι είναι) εμένα με ξεπερνάει.
αν και χειροτερος ανθρωπος απο μενα σε θεμα ιστοριας δεν υπαρχει τελευταια απολαμβανω τα ιστορικα βιβλια(ελα θεε και κυριε)..το βιβλιο τελικα αποδειχτηκε θαυμασιο!η γραφη της συγγραφεως ποιο ωριμη απο ποτε με ταξιδεψε στης αρχες του 1900 στην καπαδοκια,εκατονταδες βιβλια γραφτηκαν για την συνυπαρξη ρωμιων και τουρκων ελαχιστα ομως τοσο καλα οσο αυτο...ηθη και εθιμα της εποχης ζωντανεψαν μπροστα στα ματια μου...ενας ερωτας φωλιασε στην καρδια μου και μια πικρα ανεβηκε στα χειλη μου...συζητωντας για το βιβλιο με φιλες με ρωτησαν το εξης κλασικο...ειναι τοσο καλο οσο η νυφη φορουσε μαυρα και η αμαρτια της ομορφιας?και σας απανταω ναι εναι τοσο καλο...με το χερι στην καρδια σας λεω πως θα το αγαπησετε!
Αυτη ειναι η Σοφη Θεοδωριδου που αγαπησα!!ΒΙΒΛΙΑΡΑ!καλογραμμενο,αρτιο και ιστορικα τεκμηριωμενο!μου κρατησε το ενδιαφερον ως το τελος και παρόλο που στεναχωρηθηκα,το ευχαριστηθηκα γιατι εχω βαρεθει να διαβαζω γλυκαναλατα!πολλα συγχαρητηρια
Η Σόφη Θεοδωρίδου επιστρέφει με ένα σπαρακτικό ιστορικό μυθιστόρημα που διατηρεί κ επεκτείνει τις συγγραφικές αρετές της, ως άλλο ένα βιβλίο που αποτείει προσκύνημα στη μνήμη των αδικοχαμένων και μαρτυρικών ποργόνων μας από τα χαμένα εδάφη της Εγγύς Ανατολής. Το Πορφυρό Ποτάμι είναι ένα ακόμη ξεκάθαρα γυναικοκεντρικό έργο της Θεοδωρίδου, όπου η Ιστορία διαθλάται μέσα κυρίως από τα γυναικεία βάσανα της κεντρικής κατά βάση ηρωίδας του... Πρωταγωνίστρια μας λοιπόν είναι η Νιόβη από τα χωριά της Καππαδοκίας, που ανεβαίνει τον προσωπικό της ανήφορο. Θύμα της φιλάσθενης κράσης της, της προκατάληψης και της φτώχειας, η κοπελίτσα θα ζήσει στη σκιά μιας διαρκούς απειλής και του υποβαθμισμένου ρόλου της γυναίκας στην κοινωνία, που την κρατά αποκλεισμένη από κάθε ευκαιρία . Σε όλο αυτό το ασφυκτικό πλαίσιο η Νιόβη θα αντιτάξει ένα ανυπότακτο πνεύμα που διψά για ζωή και γνώση, γοητεύοντας τον αναγνώστη με την καρτερία και τη φλόγα της! Η πορεία της Νιόβης θα αντιπαραβάλλει τις δεισιδαιμονίες των αμαθών φτωχών ανθρώπων με την Επιστημη. Ο έτερος πόλος είναι ο Φιλίπ, ο περήφανος γόνος των Καραμανλήδων που βαθιά μέσα του θα ανάψει το μίσος για τον Τούρκο τύραννο.Στην ψυχή του θα σμιλευτούν η ορμή της νιότης με τους προαιώνιους θρύλους του Γένους που πάντα αποζητούσε τη βυζαντινή του αίγλη. Ενας φλογερός νέος ανδρας που κρατά αδούλωτο το ελληνικό φρόνημα ενόσο γνωρίζει το αίμα ,την απώλεια και την αυτονόμηση για να οδηγηθεί στην αυτογνωσία. Είναι συγκινητική η αντίθεση του χειραφετημένου αυτοδημιούργητου ανθρώπου με τον ερωτευμένο έφηβο που πάντα θα τον συνδέει με τα πάτρια εδάφη η πρώτη του αγάπη.. Γύρω από το κεντρικό ζευγάρι ένας χορός τραγικών προσώπων που καθένα διατηρέι μια αυθύπαρκτη λάμψη και συμβολή στην ιστορία. Μέσα από τις ετερόκλητες παρουσίες διαγράφονται ανάγλυφα δεσμοί οικογενειακοί και αποδίδεται η κοινωνική ιεραρχία στην αντιφατική κοινωνία των τουρκοκρατούμενων εδαφών με τον ελληνικό παλμό. Η τόσο νευραλγική σχέση με το μητρικό πρότυπο σκιαγραφείται άρτια, η φιλία σύντροφος σε ζωή κ θάνατο, η φιγούρα της πεθεράς και του πατέρα κυρίαρχες , οι αδελφικές αντιζηλείες προβάλλουν στην πιο τοξική εκδοχή τους. Αυτά όπως κι η δομή της μουσουλμανικής οικογένειας αναδεικνύονται μέσα από πλήθος περιστάσεων ,συναντήσεων και χαρακτήρων . Ανάμεσά σε όλους δεσπόζει η μάνα Φεβρωνία ο πιο αινιγματικός και πολυδιάστατος από όλους που αποδεικνύει τη βαθιά ψυχαναλυτική ματιά της Θεοδωρίδου, παράλληλα με το κοινωνιόγραμμα της εποχής.Μιας εποχής όπου ο φτωχός χωρικός ήταν δέσμιος του προεστού και του τοκογλύφου χωρίς φυσικά καμιά κοινωνική πρόνοια... Το πρόσωπο που θα σας εκπλήξει είναι ο γλυκύς Τούρκος Αζέρ που λειαίνει τις γωνίες μέσα από την πνευματική καλλιέργεια και την έμφυτη καλοσύνη. Πλάι του ενδιαφέροντα πρόσωπα που καθένα τους εγείρει την κατανόηση ενόσο η πένα της Σόφης Θεοδωρίδου αποκαλύπτει κρυμμμένες πληγές και και απροσδόκητες στιγμές ανθρωπιάς Μέσα από τους καθημερινούς ανθρώπους με τους οποίους ο αναγνώστης συμπάσχει, η συγγραφέας φιλοτεχνεί ένα αριστουργηματικό ηθογραφικό πανόραμα που καλύπτει όλες τις πλευρές της καθημερινότητας των Ελλήνων της Ασίας ,με εμφαση στα χωριά Καππαδοκίας 'Ετσι, τα μάτια μας πλημμυρίζουν από μαγευτικά χρώματα το ιδιόρρυθμο , βραχώδες τοπίο της Ανατολίας κι από παραδοσιακές εικόνες των ελληνικών νοικοκυριών. Στα αυτιά μας αντηχούν τραγούδια και δρώμενα της παράδοσης. Το πορτρετο αυτό συμπληρώνουν εικόνες από το εμπόριο της Σμύρνης και τη νυχτερινή ζωή στην παγωμενη αλλά επίσης ακμάζουσα Οδησσο. Το Πορφυρό Ποτάμι δεν είναι... "άλλο ένα ρομαντικό μυθιστόρημα με ιστορικό προκάλυμμα", αλλά αποτελεί μια βαθιά ανθρωποκεντρική σπουδή γύρω από την πορεία του Ελληνισμού την πρώτη εικοσαετία του 20ου αιώνα. Μέσα από το προσωπικό δράμα των άρτια δομημένων χαρακτήρων σε αυτό το βιβλίο, τα ιστορικά γεγονότα από "γνώση" γίνονται "βίωμα" του αναγνώστη! Στις σελίδες της επιδέξιας μυθιστοριογράφου οι ήρωες εντάσσονται στο κάδρο των ιστορικών γενγονότων ως αυτόνομα υποκειμενά της, έχοντας επανακτήσει την ιδιότητα του Προσωπου που τους απαρνούνται οι ψυχρές καταμετρήσεις, σύμφωνα με το παράπονο του Χρόνη Μίσσιου στο "Καλά ,Εσύ Σκοτώθηκες Νωρίς"... Γι άλλη μια φορά η ιστορική ματιά της Σόφης Θεοδωρίδου εστιάζει στη συνύπαρξη Ελλήνων και Τούρκων στα χώματα της Μικρασίας και της Ανατολίας, όπως αυτή ανατράπηκε βίαια μεσα από τους πολέμους του 20ου αιώνα.. Σμυρνιοί, Πόντιοι και Καππαδόκες τώρα στροβιλίζονται σε ένα γαιτανάκι αίματος και πόνου. Κι όμως! Η Σόφη Θεοδωρίδου κατορθώνει να μη γίνει μονοδιάστατη αποφεύγοντας την παγίδα της επανάληψης: Σε κάθε έργο προσθέτει και μια νέα πινελιά ιστορικής γνώσης. Εστιάζουν στους πόθους που τροφοδότητσαν τα φτερά του ελληνικού στρατού καθώς εκείνος ζητησε να γευθεί τους καρπούς της Κοκκινης Μηλίάς που βύζαξε την εθνική μας συνείδηση αιώνες. Ανάμεσα στα αλλα πλανάται σα σκιά ο θρυλικός Μαύρος Καβαλάρης, ο χαρισματικός Πλαστήρας με το τρομερό του Σειτάν Ασκέρ... Μια άλλη άγνωστη πτυχή η οποία επιδέξια εντάσσεται στην πλοκή είναι η συμμετοχή των Ελλήνων στην παρεμβαση των Δυτικών Δυνάμεων στην Κριμαία ενάντια στον Κόκκινο Στρατό των Σοβιετικών που με την Επανάστασή τους ανέτρεψαν την τυραννία του Τσάρου. Η ήττα, η συντριβή, το τσακισμένο ηθικό του ευσυνείδητου Αξιωματικού- αλλά και οι επερχόμενες δικτατορίες που εξευτέλισαν το κύρος του στρατού κ τον αποψίλωσαν από τα δημοκρατικά στοιχεία (Δικτατορία Παγκαλου). Έπειτα, έχουμε την Ανταλλαγή των Πληθυσμών , που πάυει να είναι όρος απροσωπος και "Ονομασία μιας Συνθήκης"(Λωζάννη). Τώρα οι λέξεις ζυμώνονται με χώμα, αίμα και μιαν αύρα ανεπούλωτης νοσταλγίας. Βιώνουμε τον αποχωρισμό στην πιο ολοκληρωτική έκφανσή του καθώς μας απορροφά το χάος των στιγμών. Από κει και πέρα το Πορφυρό Ποτάμι συνομιλει υπογείως με τη Νύφη καθώς εστιάζει κι αυτό στην ανοργάνωτη υποδοχή των προσφυγικών ροών μιας πατρίδας που διακίως χαρακτηρίστηκε μητριά... Από την άλλη, η συγγραφική ματιά ακολουθεί τη γεμάτη αξιοπρέπεια κ αξιοσύνη προσπαθεια των προσφύγων να σταθούν στα πόδια τους κ να χτίσουν τους πρώτους τους συνοικισμούς.. Εδώ η πλοκή και το ατομικό δράμα κυριαρχούν ξανά επιφυλάσσοντας εφιαλτικες στιγμές - αβάσταχτου πόνου, που φέρνουν το πάθος του έρωτα σε αντιπαράθεση με το απώτατο χρεος, σε ένα κρεσέντο συναισθημάτων κι εσωτερικών συγκρούσεων, που φανερώνουν την ίσως σαδιστική όψη της ζωής... Το κλίμα σε αυτό το τρίτο μέρος, όπως το προδιαγράφει κι ο υπότιτλός της, παραπέμπει στην ατμόσφαιρα μιας γνήσιας αρχαιοελληνικής τραγωδίας με όλα τα αρχετυπικά στοιχεία της Τραγικής Ειρωνείας , της Υβρεως και της Νέμεσης... όταν κλεινεις το βιβλίο της Σόφης Θεοδωρίδου μενει ενας γλυκόπικρος απόηχος ...Όπως ακριβώς δηλαδή συμβαίνει και στη ζωή, που κυλάει σαν "Ποταμι"- άλλοτε "πορφυρωμένο" από τα ηλιοβασιλέματα των ερώτων μας κι άλλοτε βαμμένο από το αίμα των αθώων της Ιστορίας... http://stonasterismotouvivliou.blogsp...
Τόπος Καππαδοκία η έναρξη της ιστορίας ,σ’ένα χωριό δίπλα στο ποτάμι όπου συμβιώνουν οι ζωές των Ρωμιών και των Τούρκων γύρω στα 1900.Κεντρικοί ήρωες η Νιόβη και ο Φιλίπ που γνωρίζονται από παιδιά και αναπτύσσεται ένας έρωτας και που η ζωή τα φέρνει έτσι ώστε να χωρίσουν οι δρόμοι τους από επιλογές άλλων διανύοντας πάμπολλα γεγονότα. Η συγγραφέας με την άρτια δομή της και την όμορφη γραφή της μας περιγράφει εξαιρετικά τις συνθήκες της εποχής,τις δυσκολίες,την καθημερινή ζωή όλων των ηρώων με τους ιδιωματισμούς με τις προκαταλήψεις τους μέσω των πλούσιων εικόνων,τις παρομοιώσεις,τα καλολογικά στοιχεία, όπου συμμετέχει και ο αναγνώστης κάπου εκεί κρυμμένος στην πλοκή παρακολουθώντας όλους τους ήρωες. Χαρακτήρες διαφορετικοί και αληθοφανείς πλαισιώνουν την πλοκή.Όλοι διακατέχονται από τον πόνο της προσφυγιάς,τις αγωνίες ,τις ταλαιπωρίες,ανταλλαγές πληθυσμών.Συμπάθησα τον Δημητρό ένα στοργικό πατέρα που παρ’όλο τις δυσκολίες δεν έπαψε ποτέ να είναι δίπλα στην ασθενική του κόρη που όλοι την είχαν ξεγραμμένη.Νιόβη ,ενώ από μικρή ,παρ΄όλο που ήταν καχεκτική,έδειχνε μία θέληση και μία δύναμη,στην πορεία θύμωσα μαζί της,γιατί έγινε άβουλη,αγέλαστη,γεμάτη πίκρα (όχι αδίκως) και που άλλοι κινούσαν τα πιόνια και αυτή απλά ακολουθούσε χωρίς αντιστάσεις και ειδικά από την Σουλτάνα μια εγωπαθή,φθονερή και ατομικίστρια αδελφή.Φιλίπ ένας περήφανος και αψίθυμος νεαρός.Ασιζ ,τρυφερός,υπομονετικός,δοτικός χαρακτήρας ανεξαρτήτως εθνικότητας και αντιξοοτήτων.Φεβρωνία απαισιόδοξη μάννα,επιπόλαια στις αποφάσεις της ,άδικη στην μεσαία κόρη της . Είναι ένα καλογραμμένο και όμορφο βιβλίο εισπράττοντας διάφορα συναισθήματα.Εν τούτοις όμως θα ήθελα και για ορισμένους ήρωες να γνώριζα την κατάληξή τους,γιατί η συγγραφέας τους άφησε μετέωρους.
Κάθε βιβλίο της κυρίας Θεοδωρίδου είναι και μια μέθεξη, ένα ταξίδι σε έναν κόσμο που δε θες να τελειώσει ποτέ, δε θες να αντικρίσεις το λιμάνι «Τέλος», θες να ταξιδεύεις αενάως, με το πλήρωμα των λέξεων να κουμαντάρει γερά, σφιχτά και έμπειρα το πλοίο στο οποίο επιβιβάστηκες. Θες να αντικρίζεις τη θάλασσα των συναισθημάτων, πότε φουρτουνιασμένη και πότε ήρεμη, γαλήνια, θες να σε συντροφεύουν ��α δελφίνια των ξένοιαστων στιγμών, δέχεσαι ακόμη και τις ξαφνικές καλοκαιρινές μπόρες των ανατροπών. Αρκεί να μείνεις για πάντα σε αυτό το πλοίο. Έτσι και στο νέο της μυθιστόρημα, η κυρία Θεοδωρίδου κεντάει έναν αριστοτεχνικό καμβά, ένα προσεγμένο και φροντισμένο λεπτοδουλεμένο ιτσλί, που για άλλη μια φορά χρησιμοποιεί μια τραγική, δύσκολη, πολυεπίπεδη ιστορία για να γεμίσει τον αναγνώστη με πολλά διαχρονικά και καίρια μηνύματα (τα καλά της ειρήνης, την αδελφοσύνη που πρέπει να διέπει τις σχέσεις των λαών, την υπομονή και την εγκαρτέρηση στα χτυπήματα της μοίρας, την αγάπη της μάνας και πόσα δεινά είναι σε θέση να δεχτεί για χάρη των παιδιών) και να τον ταξιδέψει στην Καππαδοκία των αρχών του 20οού αιώνα αλλά και στη Θεσσαλονίκη των προφύγων.
Η Νιόβη είναι ένα ασθενικό πλάσμα που όλοι την έχουν για ξεγραμμένη. Ατσαλώθηκε από νωρίς με αυτό το πεπρωμένο, δεν αντιδρά στην προσφώνηση «το μελλοθάνατο» και έχει και πρωτόφαντο για την εποχή εκείνη τσαγανό, αν και θηλυκό. Κόρη βαρκάρη και νοικοκυράς, τρίτο στόμα που πρέπει να ταϊστεί, με δυο αδελφές δύσκολες και τόσο διαφορετικές μεταξύ τους. Όταν η Νιόβη κινδυνεύει από πνευμονία, ο πατέρας της χρεώνεται σε έναν τοκογλύφο για να την πάει στην Καισάρεια να τη δει γιατρός, παρά τις αντίθετες σκέψεις της γυναίκας του, Φεβρωνίας, που επιμένει να αφήσουν να γίνει το θέλημα του Θεού. Αυτή είναι η αρχή μιας σειράς ατελείωτων δεινών για την οικογένεια της Νιόβης, με ανυπολόγιστες συνέπειες και απανωτές ανατροπές. Στο ίδιο χωριό μεγαλώνει και ο Φίλιππος, που αγαπάει τη Νιόβη και θέλει να την παντρευτεί. Οι πόλεμοι που θα ακολουθήσουν, η μορφή του Νικολάου Πλαστήρα, οι συνθήκες μεταξύ των κρτών και όχι των ανθρώπων, θα χωρίσουν τους δρόμους τους, θα οδηγηθούν μακριά ο ένας από τον άλλον και θα κάνουν το ένα λάθος πίσω από το άλλο.
Το μυθιστόρημα είναι πλούσιο σε εικόνες, συναισθήματα, μηνύματα και παράλληλες ιστορίες, χορταστικό, καλογραμμένο, η κάθε του σελίδα και μια ολόκληρη σκηνή, δυνατή, ρεαλιστική, στημένη στην εντέλεια, επεξεργασμένη στην κάθε της λεπτομέρεια. Ένα εξαιρετικό σκηνικό γεμάτο μυρωδιές από τα τσουκάλια, χρώματα απο τη φύση, δυσκολίες της φτωχής καθημερινότητας και πάνω απ’ όλα ανθρώπους: καλούς, κακούς, ανυπόμονους, εκμεταλλευτές, εγωιστές, μεθυσμένους, τρελούς, με σάρκα που διψάει για πάθος, για λάθος, για αλλαγές, με όνειρα και φιλοδοξίες. Η συγγραφέας ανοίγει την κάθε πόρτα του σπιτιού και μας αφηγείται τις περιπέτειές τους, πώς επηρεάζουν τη ζωή του Φιλίππου και της Νιόβης και πώς επηρεάζονται από τα γεγονότα της Μικράς Ασίας του 1916-1922. Για άλλη μια φορά η κυρία Θεοδωρίδου καταπιάνεται με τον μικρασιατικό ελληνισμό και ξανά η πρωταγωνίστριά της τραβάει τα πάνδεινα αλλά καταφέρνει να ατσαλωθεί, να αντρειωθεί και να καταπιεί προσβολές, ταπεινώσεις και αδικίες.
Η ζωή της Νιόβης είναι δύσκολη και γεμάτη εκπλήξεις, για τις οποίες δεν μπορώ να γίνω πιο αναλυτικός γιατί θα αποκαλυφθούν γεγονότα που πρέπει να ανακαλύψει με προσμονή και χαρά ο ίδιος ο αναγνώστης. Οι επιπλοκές που παρουσιάζονται όμως, αν και κατά βάθος τραγικές και πάνω κάτω ως κεντρική ιδέα έχουν αναλυθεί και καταγραφεί και σε άλλα βιβλία, είναι τόσο διαφορετικές και ξεχωριστές που με άφησαν απόλυτα ικανοποιημένο. Δηλαδή την κεντρική ιδέα να ζήσει η ηρωίδα πράγματα και γεγονότα που θα την απομακρύνουν από την καθημερινότητά της, από τον αγαπημένο της, και θα την ατσαλώσουν, θα την ωριμάσουν, θα την πικράνουν είναι το βασικό μοτίβο σε πολλά μυθιστορήματα. Τα γεγονότα αυτά καθαυτά όμως είναι εντελώς φρέσκα και ομολογώ ότι δεν είχα σκεφτεί πώς μια στιγμή, στην κυριολεξία στιγμή, μπορεί να αλλάξει τα πάντα, με ανυπολόγιστες συνέπειες.
Το μυθιστόρημα ξετυλίγει λοιπόν δύο πόλους: τη ζωή της Νιόβης με τις δυσκολίες που συναντά, τις συνέπειες των επιλογών άλλων ανθρώπων που η ίδια αναγκάζεται να υποστεί όμως, σιωπηρή και πετρωμένη, η οποία Νιόβη ζει από κοντά με τον δικό της τρόπο το δράμα του ελληνισμού (στην Καππαδοκία δεν υπήρξε τόσο έντονος ο απόηχος του μικρασιατικού ξεριζωμού, όπως στη Σμύρνη, στον Πόντο και γενικά στα παράλια, δηλαδή η σφαγή, το κύμα των Τσετών, η πυρπόληση έλαβαν χώρα από τον Σαγγάριο προς την Άγκυρα, χωρίς αυτό να σημαίνει πως και στην Καππαδοκία δεν υπήρξαν γενοκτονίες και δολοφονίες). Η κυρία Θεοδωρίδου σχηματίζει σιγά σιγά ένα αισχύλειο, για να μην πω και σοφόκλειο, τρίγωνο χαρακτήρων, όπου η μάνα απαιτεί παράλογα στο μάτι του ανθρώπου του 21ου αιώνα πράγματα για να μη διασαλευτεί η καθεστηκυία τάξη και η ευνομία, η Νιόβη υπακούει και όλες αυτές οι συνέπειες παρασύρουν σαν απόνερα τη μοίρα της μίας από τις δύο άλλες κόρες, η οποία σταδιακά συγκροτεί έναν τόσο σκληρό και άδικο χαρακτήρα που ήθελα να την μπουφλίσω! Ειδικά από τη στιγμή που εκμεταλλεύεται τα πάντα για τον εαυτό της ή και η ίδια η μοίρα φροντίζει να την έχει στα πούπουλα, καθισμένη σε μαξιλάρι αγκαθωτό!
Από την άλλη, έχουμε τις περιπέτειες του Φιλίππου ή Φιλίπ, ενός ευερέθιστου αγοριού, που μεγαλώνει σχεδόν ανεξάρτητο, εντελώς ατίθασο, και χτίζει πετραδάκι πετραδάκι ένα μίσος απέναντι στους Τούρκους, αγνοώντας τα τόσα χρόνια κοινής ευημερίας και αίσιας γειτνιάσεως με αυτούς τους ανθρώπους, τον απλό λαό που αδιαφορεί για όσα γίνονται στις κυβερνήσεις, δυστυχώς όμως η Ιατορία τον τραβά άθελά του στον χορό της ζωής. Έτσι, ο Φίλιππος, μετά από διάφορες περιπέτειες, κατατάσσεται εθελοντικά στο θρυλικό 5/42 Τάγμα Ευζώνων του Νικολάου Πλαστήρα, ώστε με αφορμή αυτό το γεγονός η συγγραφέας να ξετυλίξει σκηνές ανθρωπιάς μέσα από το μέτωπο και την άτακτη υποχώρηση. Και σα να μη φτάνανε όλα αυτά, ο Φίλιππος που μισεί τους Τούρκους ανακαλύπτει κάποια πράγματα που έκανε η Νιόβη που δεν του αρέσουν, με αποτέλεσμα να συνεχίσει το δικό του γαϊτανάκι λαθών, παίζοντας άσχημα με τις τύχες αθώων ανθρώπων.
Το «Πορφυρό ποτάμι», με το τόσο διαφορετικό εξώφυλλο, είναι άλλο ένα αριστούργημα σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας, με χιλιάδες παρομοιώσεις, μεταφορές και άλλα καλολογικά στοιχεία, με ρεαλιστικές καταστάσεις και χαρακτήρες, με αληθοφανέστατη αλληλουχία γεγονότων και πάμπολλα μηνύματα που ο αναγνώστης δε χορταίνει να ρουφάει. Ίσως όμως αυτό ακριβώς, ότι υπήρξαν τόσο πολλά γεγονότα, τόσο πολλές ανατροπές, κάπου κάπου και πολλές λεπτομέρειες ως προς το κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό περιβάλλον, να κουράσει τον αναγνώστη και να νιώσει το ίδιο αίσθημα κοκρεσμού με εμένα, που ήδη από το τέταρτο μέρος των συνολικά έξι ένιωσα ότι κάπου πρέπει να κάνω ένα διάλειμμα, δεν είναι δυνατόν να συμβαίνουν τόσα πολλά σε δύο ανθρώπους, κι όχι μόνο αυτό αλλά τα γεγονότα έρχονται απανωτά, πού θα καταλήξει όλη αυτή η ιστορία, πώς θα δέσει το σύνολο αυτού του άρτιου κειμένου; Και πράγματι, μου φάνηκε πως δόθηκε έμφαση και λεπτομέρεια σε χιλιάδες συνθήκες και περιστατικά, έτσι που το λυτρωτικό φινάλε μου φάνηκε άνευρο και άνισο (καλογραμμένο, όμως, ξαναλέω!). Η Νιόβη πέρασε από του λιναριού τα πάθη, δηλαδή τόσες καταστάσεις που στη θέση της ή θα έβγαζα καρκίνο ή θα τίναζα τα πάντα στον αέρα, επομένως όταν συμβαίνει και η τελευταία αναποδιά και όταν επιστρέφει, γιατί μέσα σε 5-6 σελίδες να δίνεται ένα αναμενόμενο τέλος, απότοκο των λόγων μιας γυναίκας που μίσησε, στέρησε, πίκρανε; Ναι, να είναι αισιόδοξο το φινάλε, όμως θα ήθελα να είχε την ίδια ένταση, νεύρο και παλμό με όλη την υπόλοιπη ιστορία!
Το νέο μυθιστόρημα της κυρίας Θεοδωρίδου εδραιώνει για τα καλά τη θέση της στην καρδιά μου καις τις αναγνωστικές μου επιλογές, γιατί η συγγραφέας ξέρει να καταγράφει, να παρατηρεί, να αναπλάθει, να περιγράφει, να κεραυνοβολεί, να εξισορροπεί, να χαρίζει, να δίνεται στον αναγνώστη με την ίδια αγάπη, σεβασμό και ενδιαφέρον από το πρώτο της βιβλίο ως σήμερα.
Το Πορφυρό ποτάμι της Σ. Θεοδωρίδου είναι ένα μυθιστόρημα επικό, λυρικά γραμμένο που περιγράφει με όμορφο τρόπο την ζωή των τελευταίων Ελλήνων της Καππαδοκίας και παράλληλα μια ιστορία αδιέξοδης αγάπης χτυπημένη από την μοίρα πριν καλά καλά ανθίσει, με φόντο την Μικρασιατική καταστροφή και την ανταλλαγή των πληθυσμών. Ένα βιβλίο που έχει κεντρική ηρωίδα του την Νιόβη, ένα κορίτσι που σημαδεύτηκε από την μέρα που γεννήθηκε, όπως έλεγε και ο πατέρας της ο Δημητρός αφού την νύχτα που ήρθε στον κόσμο το ποτάμι είχε πάρει πορφυρό χρώμα, σημάδι άσχημο για την ζωή της. Η Νιόβη ένα κορίτσι ασθενικό που ο θάνατος πλανιόταν συνέχεια πάνω από το κεφάλι της, και παρά την αδυναμία της και κόντρα σε όλες της προβλέψεις παλεύει και κατορθώνει να ζήσει χάρη στην αγάπη της για την ίδια την ζωή, και τον παιδικό της έρωτα τον Φιλίπ που τον είχε πάντα μέσα στην καρδιά της άσχετα με το πέρασμα των χρόνων και των συμφορών που έζησε. Ένα μυθιστόρημα που αφηγείται την καθημερινή ζωή των Ελλήνων, τα ήθη και τα έθιμα τους, την ντοπιολαλιά, την συμβίωση τους με τους Τούρκους, τα πλήγματα που δέχονται από τους πολέμους και στο τέλος έρχεται και η ανταλλαγή των πληθυσμών να ανατρέψει τις ήδη εύθραυστες ισορροπίες. Μέσα σε όλο αυτό τον πολύχρωμο καμβά, οι ήρωες μας ζουν και πορεύονται με τις σωστές και τις λάθος επιλογές τους, με όσα έχει ήδη αποφασίσει η μοίρα για αυτούς και αναγκάζονται να ακολουθήσουν κι ας πληγώνεται η ψυχή τους και ματώνει η καρδιά. Αγάπησα την Νιόβη αυτό το ασθενικό στην αρχή όσο και γοητευτικό κορίτσι για την μεγάλη της καρδιά που χώραγε να αγαπήσει και να συγχωρέσει ακόμα και όσους δεν την αγάπησαν και την πόνεσαν πολύ και βρίσκει την δύναμη να κρατηθεί στη ζωή και να βγει νικήτρια ακόμα και όταν την πληγώνουν και κομματιάζουν την καρδιά της. Δεν θέλω να πω άλλα για την πλοκή του βιβλίου γιατί πιστεύω ότι αξίζει να το διαβάσετε, γιατί είναι ένα βιβλίο ύμνος στην αγάπη, στο θάρρος στην ανυπέρβλητη θυσία και στη συγχώρεση!
Δυστυχώς (γιατί είμαι φαν της Σόφης Θεοδωρίδου) με το ζόρι το διάβασα και τώρα που το τελείωσα με άφησε με μια πικρή επίγευση.... κρίμα! Βαρετό και πολύ τραγικό, χωρίς να χρειάζεται. Οι καταστάσεις θυμίζουν αρκετά το βιβλίο της "Η νύφη φορούσε μαύρα", αλλά χωρίς να φτάνει ούτε στο π��ώτο σκαλοπάτι του.
Συγκλονιστικό! Το κρατώ εδώ και μέρες μέσα μου! Τα ιστορικά στοιχεία του τεκμηριωμένα και αμερόληπτα από την πλευρά της συγγραφέως. Δεν κουράζουν καθόλου, είτε όταν αποδίδονται μέσω αφηγήσεων είτε μέσα από συζητήσεις των ηρώων, γιατί είναι γραμμένα λιτά χωρίς να είναι φλύαρα. Η γλώσσα πλούσια και γλαφυρή είναι εμπλουτισμένη με τους μικρασιάτικους ιδιωματισμούς. Η πλοκή καλοδουλεμένη με τις απαραίτητες εντάσεις και υφέσεις της. Τα συναισθήματα ρέουν από την πρώτη σελίδα! Η γραφή της κυρίας Θεοδωρίδου σπουδαία …. Είχα χρόνια να υπογραμμίσω βιβλίο. (Στις πρώτες σελίδες μου φάνηκε λίγο αργό! Για όποιον αποκομίσει την ίδια άποψη του συνιστώ να μην το εγκαταλείψει…. Θα ανταμειφτεί!) Συγχαρητήρια!
Η ασθένεια της Νιόβης ήταν αυτή που την έκανε να ξεχωρίζει από την στιγμή που γεννήθηκε γιατί όλοι περίμεναν ότι θα πεθάνει αυτή όμως με την θέληση της για ζωή τα κατάφερε... έζησε μέσα σε ένα πόλεμο παντρεύτηκε για να σβήσει χρέος της οικογένειας της αφήνοντας τον έρωτα της ζωής της για πάντα αλλά η μοίρα της τον έφερε πίσω σε λάθος στιγμή και όταν ήρθε η ώρα να ζήσουν αυτό που ένιωθα χωρίς ψέματα ανάμεσα τους η αδικία της ζωής τους χώρισε κ πάλι. Μια ιστορία που σε συγκινεί...
Μου άρεσε η πλοκή και ο τρόπος με τον οποίο ήταν στημένα τα γεγονότα σε κάθε φάση της. Μου φάνηκαν κάπως κουραστικά τα σημεία όπου περιγράφονταν οι πολιτικές εξελίξεις. Το τέλος με άφησε, επίσης, κάπως μισή, καθώς θα περίμενα να ολοκληρωθεί με την επανασύνδεση και της άλλης οικογένειας. Ωστόσο, ήταν ένα βιβλίο που αναδεικνύει ξεκάθαρα το ταλέντο της συγγραφέα.