Professor, bestaat God?

by Peter Barthel

In 2014 ontving de Rijksuniversiteit Groningen een brief van de 7-jarige Anco, met de vraag: ‘Bestaat God — kan de universiteit dat uitzoeken?’ Deze brief kwam terecht op het bureau van Peter Barthel, sterrenkundige aan dezelfde universiteit. Hij beantwoordde Anco’s vraag en verwerkte zijn antwoord in een lezing tijdens de Groningse Nacht van Kunst en Wetenschap. Enkele weken later werd de lezing gepubliceerd in Trouw, wat leidde tot een paar heftige reacties van andere wetenschappers, waaronder theologen.

Barthels heldere uiteenzetting van hoe hij als wetenschapper — dagelijks bezig met het heelal en de nietigheid van de aarde — aankijkt tegen God, religie en de rol van de kerk in onze moderne samenleving, kan velen inspireren.

108 pages, Hardcover

Published January 1, 2017

Reviews

[Maartje Wilting · Rating 4 out of 5]

Echt goed boek, ik zal snel even wat goede quotes toevoegen.

[Thom · Rating 3 out of 5]

Kort boekje waarin wat interessante concepten en denkers voorbijkomen. De conclusie die de schrijver hier uit trekt vind ik persoonlijk dan weer wat karig.

[Lisette Woest-appeldoorn · Rating 4 out of 5]

In 2014 bestond de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) vierhonderd jaar. In dit kader startte men een project onder de titel 400 vragen aan de RUG. Mensen konden een vraag stellen aan de universiteit op diverse vlakken die dan door een hoogleraar beantwoord zou worden. Een van die vragen kwam terecht op het bureau van Peter Barthel, de auteur van dit essay. Hij is aan de RUG verbonden als hoogleraar sterrenkunde (astrofysica). Dat juist hij de vraag ging beantwoorden is op zich bijzonder te noemen. De vraag van de zevenjarige Anco was “Bestaat God – kan de universiteit dit voor mij uitzoeken”. Peter Barthel is zoals hijzelf aangeeft “een hardcore wetenschapper” (Pagina 13) die wetenschapscommunicatie heel belangrijk vindt, boeken in begrijpelijke taal schrijft, kinderen probeert te interesseren voor de wetenschap en hun nieuwsgierigheid te prikkelen. Dit doet hij onder andere door onderzoek-met-een-knipoog uit te voeren – zie o.a. zijn maanfasen op sinterklaaspapier en kerstkaarten. Daarnaast is hij kritisch lid van de Protestantse Kerk Nederland (PKN) en mengt zich bij tijd en wijle in publieke discussies rondom de relatie tussen geloof en wetenschap. Naar aanleiding van Anco’s vraag is zijn respons uiteindelijk ook in boekvorm uitgegeven onder de titel Professor, bestaat God?

“Mijn antwoord aan jonge vragensteller Anco was als volgt: Nee, God bestaat niet als een persoon die in de hemel woont, de wereld bestuurt en voor jou zorgt. Het goede en het mooie in de wereld – dat is wat ik God zou willen noemen. God bestaat in hoe jij en ik leven. Als mensen voor elkaar willen zorgen, dan zie je dáár iets van God.” (Pagina 21)

Wat volgt is zijn uitleg en visie over wie of wat God dan wel is. Met een breed publiek voor ogen volgt een heldere uitzetting van zijn gedachtes omtrent het Godsbeeld. In korte hoofdstukken, die ieder een titel hebben meegekregen die duidelijk weergeeft waar het hoofdstuk overgaat, legt hij aan de hand van begrijpelijke taal uit hoe hij tot zijn antwoord aan Anco is gekomen.

Professor, bestaat God? is een pleidooi geworden voor zingeving. Niet het geloven in een God, maar zoals de filosoof Ludwig Wittgenstein stelt: “geloven aan een God”. De auteur geeft heel direct aan dit te onderschrijven: “God is volgens mij niet iemand, maar iets: een vraag om een antwoord, een respons op de wereld, een opstelling.” (Pagina 100)

Zijn uiteenzetting is duidelijk geschreven, zet aan tot nadenken en wat mij betreft levert het ook vragen op met betrekking tot zijn redenatie. Dit laatste is zowel een plus- als minpunt. Het pluspunt is dat er een discussie kan ontstaan over het onderwerp – die er ook daadwerkelijk is ontstaan. Er volgde een heuse polemiek nadat zijn beknopte versie van dit essay in dagblad Trouw (2014) was verschenen. Een van de kritiekpunten hieruit voortvloeiende is ook mijn minpunt. De uitleg dat God in al het goede en mooie zit is te rooskleurig en wat mij betreft ook enigszins te simplistisch gesteld. Een mooie utopie, dat zeker, maar de uitleg die er wereldwijd door verschillende mensen en groeperingen aan wordt gegeven, laat zien dat er heel divers over God en de invulling van het Godsbeeld wordt gedacht.

Toch heeft zijn essay mij meerdere dagen beziggehouden. Zijn benadering is wat mij betreft eerder agnostisch – God bestaat niet als een persoon, maar dat niet kunnen bewijzen en net zomin kunnen bewijzen dat hij wel als persoon bestaat – en daar kan ik mij in vinden. Voor ieder ook een persoonlijke ervaring. Gevoel en verstand die elkaar aanvullen in dit vraagstuk. Spiritueel – meer tussen hemel en aarde -, de zingeving die jij aan jouw en eventueel diens bestaan geeft.

Professor, bestaat God? doet wat mij betreft bijdragen aan het nieuwsgierig maken, verwonderen en aanzetten tot nadenken. Ook over de rol van de kerk in de huidige tijd. De auteur heeft een aantal foto’s toegevoegd, die zeker mooi zijn, maar ook zonder deze illustraties komt zijn betoog over.

Al met al is Barthels essay zeker de moeite waard om te lezen, ook al is zijn invulling soms te makkelijk, haast te goedgelovig en worden punten als o.a. goed voor elkaar willen zorgen geschaard onder iets van God zijn, terwijl dit voor mij iets puur humaans is. Niets met geloof of religie van doen. Professor, bestaat God? krijgt van mij 4 sterren.

Lisette
Boekencast

Genre: non-fictie – religie
Uitgever: Amsterdam University Press
ISBN: 9789462984639
Uitvoering: Paperback
Aantal pagina’s: 116
Publicatiedatum: 13 september 2023

Dit recensie-exemplaar hebben wij ontvangen van Amsterdam University Press in ruil voor deze eerlijke recensie.

[Rudi · Rating 4 out of 5]

Deze review is voor gids naar de maan van dezelfde schrijver. ( wie de kracht bezit , voege het boek toe aub).
Een onderhoudend boek met mooie foto’s/ tekeningen / schilderijen/ van de maan , en per hoofdstuk interessante weetjes , over geschiedenis, mystieke , wiskundige , en mogelijke toekomstige ontwikkelingen tussen de mens en de maan , ( hopelijk zijn eventuele toekomstige maan reizen niet enkel om daar ruzie te maken ).
Bij de ideeën over het ontstaan van de maan ben ik even gaan kijken op de wiki pagina van Theia, en vraag me af hoe het zou gebeurd zijn , zouden er nog planeten zijn ( met manen) die op deze manier ontstaan zijn ? Of zou deze gebeurtenis wat meer uniek geweest zijn , zoals wel meer dingen uniek lijken te zijn , En hoe noemde de aarde dan voor deze botsing? Dan lijken Theia en. …. wel wat op ( vul zelf in )
4,5 sterren een boek met leuke weetjes en de relatie tussen mens en maan ,

[Gerrit · Rating 3 out of 5]

Het boekje bevat het uitgebreide antwoord op de vraag van de zevenjarige Anco, "Professor, bestaat God?". Dat antwoord is helder en duidelijk geformuleerd in zinnige, korte, hoofdstukjes. Door citaten van filosofen en theologen uit de oudheid en hedendaagse, krijgt het verhaal gestalte.
Ik zou het eigenlijk hartsgrondig met Peter Barthel eens moeten zijn (en dat ben ik ook) maar wat is het droog, efficiënt en abstract opgeschreven. Met moeite heb ik het helemaal uitgelezen...

[Verena · Rating 4 out of 5]

Boeiend inzicht over de kijk en de link tussen religie en wetenschap. Kan niet zeggen dat ik alles meteen begrijp, maar het geeft genoeg stof tot nadenken.