Иродион Сонгулашвили (1881-1953) - грузинский писатель и общественный деятель в основу своего исторического романа "Мирандухт" положил события, свидетельствующие о едином стремлении грузинского народа, расчлененного на мелкие феодальные хозяйства, к объединению в единое государство, ибо только сильное государство могло противостоять иноземным захватчикам, не прекращавшим набега на грузинскую землю... Идея создать крупное художественное произведение из истории Грузии родилась у И. Сонгулашвили еще в 1916 году. Начиная с этого времени, на протяжении двадцати пяти лет, он основательно изучил XI век Грузии. Вооружившись необходимыми материалами, созрев творчески, Иродион Сонгулашвили в возрасте шестидесяти лет приступил к написанию романа "Мирандухт", звучащему в оригинале как "Мирандухт, прозванная Фиалкой". Семь лет, словно скульптор, он "лепил" образы своих героев, правдиво описывая события эпохи из истории своей страны, полной страданий и тяжелых испытаний. В основу романа положены исторические документы, свидетельствующие о едином стремлении грузинского народа, расчлененного на мелкие феодальные княжества, к объединению в единое государство. Только такое объединенное, сильное государство могло противостоять иноземным захватчикам, не прекращавшим набеги на грузинскую землю и предававшим ее мечу и огню. Автор вжился в созданные им образы, он любит своих положительных героев и в такой же степени ненавидит тех, которые не только становились на пути, прогрессивно мыслящих и действовавших на благо родины, но даже входили в контакты с иноземными захватчиками и помогали им. "Душа моя получила отдохновение от "Мирандухт, прозванной Фиалкой", — писал он в мемуарах, после того как роман был закончен. В письме, адресованном Г. Чубинашвили, автор сообщил, что "...на почве объединения грузинских племен проросли события, связанные с Мирандухт, а герои романа представлены как величайшие жертвы". Иродион Сонгулашвили подчеркивает, что в основе его исторического романа лежат в основном истинные исторические события. Авторский вымысел — плод его фантазии, основан на глубоком знании описываемой эпохи и ее особенностях. Роман "Мирандухт", предлагаемый русскому читателю, подвергся некоторому сокращению. Устранены повторения и длинноты, тормозившие развитие событий. Тем не менее, русский читатель.. получит представление о событиях той эпохи из истории Грузии, и надо полагать, с интересом прочтет исторический роман Иродиона Сонгулашвили. Всю свою долгую жизнь грузинский писатель и Общественный деятель Иродион Сонгулашвили посвятил служению Родине, своему народу. За любое дело, если только оно было направлено на благо родной страны, он всегда брался с необычайным усердием и любовью, руководствуясь исключительно высокимк нравственными и моральными соображениями. И. Сонгулашвили чуждо было всякое тщеславие, поэтому-то он и прожил скромную, благородную жизнь. От переводчика.
Перевод с грузинского: Александр Гургенидзе Оформление переплёта: М. Деданашвили
იროდიონ თომას ძე სონღულაშვილი დაიბადა 1880 წლის 22 დეკემბერს სოფელ დიღომში. ხელოვნებათმცოდნე, მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. დაამთავრა ნოვოროსიის (ახლანდ. ოდესის) უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის ბუნებისმეტყველების განყოფილება (ტექნიკური ქიმიის სპეციალობით). ის იყო ექვთიმე თაყაიშვილის მოწაფე და თანამებრძოლი. მთელი ცხოვრება ხელოვნების სამსახურში გაატარა. 1909 წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოებაში, 1929 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის საისტორიო და საეთნოგრაფიო განყოფილების გამგედ, 1931–1934 წწ. იყო ძველი ქართული ხელოვნების და ისტორიის განყოფილების გამგის თანაშემწე, 1934–1953 წწ. – ხელოვნების მუზეუმის ("მეტეხი") მცირე ხელოვნების განყოფილების გამგე. 1953 წელს დაინიშნა საქართველოს ხელოვნების მუზეუმის სეიფის გამგედ. მისი შრომები, რომელთა მხოლოდ ნაწილია გამოქვეყნებული, ეხება უმეტესად ქართული მცირე და დეკორატიული ხელოვნების ნიმუშებს (კერძოდ, ტიხრული მინანქარი), ეთნოგრაფიის საკითხებს. სონღულაშვილის გარდაცვალების შემდეგ გამოქვეყნდა მისი ისტორიული რომანი "მირანდუხტ იადხმობილი".
იროდიონ სონღულაშვილის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. არქივი შემოვიდა 1968 წლის 1 ივლისს (შემოსულობათა წიგნი # 318); 1987 წლის 23 ნოემბერს (შემოსულობათა წიგნი # 633).
იროდიონ სონღულაშვილის ფონდი 452 საარქივო საქმეს შეიცავს: 1. შემოქმედებითი მოღვაწეობის ამსახველი მასალა; 2. მიმოწერა; 3. სხვადასხვა.
სამშობლოს უსაშველო სიყვარულის მქონე ნიჭიერ ადამიანს თუ შეუძლია ასეთი გულწრფელი, მართალი და საინტერესო წიგნის დაწერა. მისი ქვეყნის ბედუკუღმართობა და მომავალში მტერზე გამარჯვების უდიდესი იმედი, ქვეყნის უკეთესი შვილების უზომო თავგანწირულობა და მოღვაწეობა წმინდა ქართული ენით აქვს გადმოცემული ამ დიდ კაცს. მე ვფიქობ, რომ საკუთარი ქვეყნის და ხალხის მოყვარული მკითხველი მისდაუნებურად და გარდაუვლად ბევრჯერ გამოსცდის სიამაყეს და ცრემლებამდე მისულ გულისტკივილს.
დავით აღმაშენებლის დედის შესახებ ისტორიული წყაროები თითქმის არაფერს გვამცნობს. როგორც სხვადასხვა ქვეყნის ისტორიიდან ვიცით, მაშინდელ ტახტის მემკვიდრეთა აღზრდაში დედოფლები აქტიურ მონაწილეობას არც იღებდნენ, თუმცა უყურადღებოდ არ უნდა დავტოვოთ საქართველოს ფაქტორი. ქართველ მეფეებს, აქ ხსენებული ბაგრატ მეოთხის მსგავსად, მშვიდობიანი პერიოდები თითქმის არ ჰქონიათ. ცხოვრების დიდ ნაწილს ბრძოლის ველზე ატარებდნენ და შვილებსაც ასე ზრდიდნენ (ბაგრატის ძე გიორგი ვერ გამოდგა ისეთი მებრძოლი, როგორიც ახლადგაერთიანებულ ქვეყანას სჭირდებოდა). დავითსაც ზუსტად მირანდუხტ იადხმობილის დარი დედა უნდა ჰყოლოდა - მებრძოლი ქალი, რომელიც ქვეყნის ერთიანობისთვის ყველაფერზე წავიდოდა, მათ შორის საკუთარ თავზე ცოდვის აღებაზეც... ისეთი ოჯახის წევრები და თანამებრძოლები, როგორებიც იყვნენ ხუროთმოძღვარი ვაჩე, ვახტანგ გორგასლის შთამომავალი რევი, ბაქარი, ველთამზე, ვარაზ-ბაკური, ბერა, ბასა და სხვები. ისტორია მხოლოდ მეფეთა სახელებს ინახავს, მაგრამ ჩვენი ქვეყანა იმ ქალებმა და კაცებმაც შემოგვინახეს, რომლებმაც თავგანწირვით იბრძოლეს სამშობლოსთვის...
ახლობლის რჩევით, უფრო იძულებით, დავიწყე კითხვა. სკეპტიკურად ვუყურებდი, მაგრამ კითხვის დაწყებასთან ერთად შეიცვალა ყველაფერი. სიუჟეტი, თითოეული პერსონაჟის ცხოვრებისეული გზა, თხრობის სტილი - ყველაფერი ისეთი ჩამთრევია, კითხვას ვერ ვწყვეტდი. თან ყველაფერს ემატება ისიც, რომ ისტორიული რომანია და დამატებით ბერვ საინტერესო ფაქტს გავეცანი საქართველოს ისტორიიდან..