Pisma iz tuđine

by Borislav Pekić

„Petnaest godina posle preseljenja u Britaniju – što je, otprilike, prosečna brzina ovdašnjih događanja – ponuđeno mi je da svake druge nedelje šest minuta zamenjujem nezaboravnog gospodina Harisona, koji me je na vreme u rat pozivao, a kome sam se, nažalost, u nevreme odazvao. Prihvatio sam ponudu možda iz taštine, možda iz pakosti, ali pre svega da bih se bavio temama kojima u mojim knjigama nije bilo mesta. Tako su nastala Pisma iz tuđine, tokom dve godine emitovana na BBC-ju pod naslovom Pisma iz Londona.“ (Borislav V. Pekić, London, februar 1987)

212 pages, Hardcover

First published January 1, 1987

About the author

Borislav Pekić was a Serbian/Montenegrin political activist and writer. He was born in 1930, to a prominent family in Montenegro, at that time part of the Kingdom of Yugoslavia. From 1945 until his immigration to London in 1971, he lived in Belgrade. A staunch anti-communist throughout his life, he was the founding member of the Democratic Party during the post-Tito era and is considered one of the greats of 20th century literature.

Reviews

[Невен Паштар · Rating 5 out of 5]

5-

[Milan]

Petnaest godina nakon što se preselio u London Pekića su, 1984. godine, kontaktirali iz Jugoslovenske sekcije BBC-ja sa idejom da na svake dve nedelje u okviru emisije na srpskohrvatskom dobije šest minuta kako bi lično i personalno čitao neka svoja zapažanja i da to sve bude nazvano „Pisma iz Londona“. Ugovor je predviđao da ovo traje dve godine, a da nakon tog perioda, ako Pekić bude raspoložen, ako bude imao šta da kaže i ako Pisma budu… hm… slušana da se saradnja nastavi. I nastavljena je sve do 1991. godine sa ukupno napisanih 150 pisama.
Nakon toga objavljene su knjige „Pisma iz tuđine“, „Nova pisma iz tuđine“ i „Poslednja pisma iz tuđine“, a sve je to nedavno objavljeno kao „Sabrana pisma iz tuđine“.

U prvom delu Pekić se uglavnom bavi Englezima i lokalnim naravima i aktuelnim (i onim manje aktuelnim) događajima u Ujedinjenom Kraljevstvu. U drugom delu se najviše bavi upoređivanjem Srba i Engleza, njihovim naravima, običajima, političkim ustrojstvima, istorijama, međusobnim odnosima, odnosom prema Evropi… Treći deo se najviše bavi aktuelnim dešavanjima u SFRJ, Slovenijom, Kosovom (hihihihihi), stranačkim zapošljavanjem, nepostojanjem opozicije, sistemom koji ne funkcioniše, prenatrpanim bolnicama…

Iako su pisana pre više od trideset godina većina pisama je i dalje aktuelna, naravno, kao i u „Godinama koje su pojeli skakavci“ koji su napisani negde u isto to vreme, vide se neke zablude intelektualne elite zemlje Srbije… Najbolji deo svega jeste humor, duhovite opaske, cinični komentari… Pekić u ovim pismima briljira što se tiče humora. Mnogo je zabavno kada, na primer, koristi engleski vodič kroz Grčku kako bi analizirao mentalitet Engleza ili kada pokuša da opiše kako bi izgledala UK kada bi bila uređena čuvenim „antisrpskim“ ustavom iz 1974. godine.

Više o knjizi možete pročitati u malo dužem tekstu na ovom linku: http://www.bookvar.rs/sabrana-pisma-i...

[Ivan · Rating 4 out of 5]

Slika pre svega naseg drustva koja je aktuelna i dan danas. Pekic na jedan duhovit način sa dozom ironije opisuje dva društva koja su potpuno različita.

[Srdjan · Rating 3 out of 5]

Dok sam mu čitao romane, stalno sam govorio da je Pekić sigurno odličan esejista, da mu je čitav diskurs primjereniji raspravi nego beletristici, a ambicija s kojom piše više idejna nego umjetnička. Uglavnom sam se u to i uvjerio čitajući ovu zbirku „pisama“, zapravo kratkih eseja koje je od 1985. do 1991. čitao u programu Jugoslovenske sekcije BBC-a . Istina, a to i sam u predgovoru potvrđuje, kratak format (dobijao je do šest minuta po emisiji) uticali su na jednostavnost izraza, pa nije mogao da se raspiše koliko želi. Ja pretpostavljam da je i ciljna publika, najšira, radijska, uticala na pristupačnost izraza i popularnost odabranih tema.

Generalno, Pekić je trebalo da jugoslovenskom slušaocu prikaže Engleze iz svog ugla, sa iskustvom dvadesetak godina emigrantskog života u Londonu. Pekić je oštrouman, mudar, zna da bude i duhovit, ali ogromna većina svega što o Englezima kaže ipak se svodi na opšta mjesta i stereotipe, apsolutno tačne, ali dobro poznate i prilično nezanimljive. Znatno interesantniji Pekić postaje kad govori o britansko-jugoslovenskim/srpskim interakcijama, u istoriji rijetkim i skoro u pravilu po nas nepovoljnim. Čini se da od raskida sa Staljinom do pada komunizma britanska štampa o nama ništa nije ni pisala, a kad je počela da piše to je bilo pogrešno, neinformisano i sasvim pristrasno. Ali nije Pekić razočaran u svoju drugu domovinu. Hladno rezonuje da među državama i narodima postoje samo interesi, i da Engleze ne treba da volimo, ne moramo čak ni da ih poštujemo, ali treba da ih posmatramo i da mnogo od njih učimo. Ni ovo nije bila neka velika pamet, ali lekcija je ipak bila preteška za Pekićevu publiku koja je, dok je on propovijedao engleski liberalizam i parlamentarnost, uveliko oštrila noževe i samo čekala da se u balkanskoj krčmi ugasi svjetlo.

U predgovoru za drugih pedeset, od ukupno 150 pisama objavljenih u ovoj knjizi, godine 1989, Pekić kaže kako će sada nešto više pisati o Jugoslaviji nego o Britaniji, jer se u međuvremenu njegova zemlja probudila iz „zimskog sna socijalizma“ i iznenada postala „građanski zabavna, burna, bučna i, iznad svega, originalna“. Eh, koliko će burna, bučna i originalna tek postati dvije godine kasnije. Pekić je, naravno, entuzijastičan prema prvim naznakama demokratizacije, i pozdravlja sve, od zahtjeva za liberalizacijom iz Slovenije, pa do izmjena ustava Srbije kojim se ograničava samouprava pokrajina. Ideološki, Pekić je iznad svega antikomunista. Najvažnije je da se riješimo komunista, a sve ostalo će onda nekako, samo od sebe, doći na svoje mjesto. Ne kaže to, naravno, tim riječima, ali sve ide u tom pravcu. Jugoslovenski socijalizam cipelari duboko do kraja 1990. godine. Dok on komiran leži u ćošku ringa Pekić uporno ismijava radničko samoupravljanje, društveno vlasništvo, politiku nesvrstanosti... Nije teško dokazati besmislenost ideoloških zabluda, ali za milione ljudi to su bile i decenije spokojnog života, relativno kvalitetnog obrazovanja, kakvog-takvog životnog standarda. Čini se da Pekić nema razumijevanja za to.

Ne znam da li iz rezignacije ili kao posljedica uredničke sugestije, ali pred kraj pisama Pekić odustaje od jugoslovenskih tema i piše isključivo o Britaniji, predviđajući njeno puno utapanje u Evropu. Danas je to sasvim passé, naravno, ali i da je sve dobro predvidio ne bi bilo posebno bitno. Čitaoca ionako više zanima šta je imao da nam kaže o nama, nego o njima.

[Dusan Milenkovic · Rating 5 out of 5]

This book was my introduction to Pekic's work. And I am delighted with his style and thoughts. In this book, he writes about Brits, Serbians, Britain and Yugoslavia. His analysis is almost perfect. I recommend this book.

[Ivana · Rating 3 out of 5]

Ž i v o r a d