Όταν μεγαλώσω, δεν ξέρω τι θα θέλω να κάνω, μπορεί να μου αρέσει να γίνω συγγραφέας και να γράφω ιστορίες. Μπορεί να θέλω να γίνω γιατρός. Μπορεί να είμαι τυχερή… Να βρω το φάρμακο που θα διώχνει μακριά τις σφαίρες, την πείνα, τα άγρια μάτια.
Να κατασκευάζεις μια ιστορία ή πολλές διαφορετικές κι ασύμβατες μεταξύ τους ιστορίες για τον εαυτό σου και τον κόσμο. Δεν υπάρχει τίποτα πιο αληθινό από αυτές τις επινοημένες ιστορίες ζωής.
Η Ευρυδίκη Ματθαίου γεννήθηκε στις 19 Απριλίου του 1937. Η μετακόμιση είναι η αληθινή ιστορία της ζωής της, όπως κατάφερε να την αναπλάσει στη μνήμη της μια νύχτα του 2019: μετά τον πόλεμο χάνει τη μικρή αδελφή της από αδέσποτη σφαίρα, δεκατεσσάρων χρόνων μέσα σε ένα περίπτερο κάνει έρωτα για πρώτη φορά, η μαμά ακούει Τένεσι Ουίλιαμς στο ραδιόφωνο, ένας εξόριστος άντρας είναι ερωτευμένος με τον πατέρα της, αργότερα ένα ξένο μωρό στην Κωνσταντινούπολη γίνεται δικό της μαζί με ένα κλεμμένο οικογενειακό άλμπουμ, μια γάτα, η Καρλότα, αδιαφορεί για τα νεκρά παιδιά στις θάλασσες του Αιγαίου.
H Φωτεινή Τσαλίκογλου σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Γενεύης και ειδικεύτηκε στην Κλινική Ψυχολογία. Eίναι καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
Έχει εκδώσει τα εξής επιστημονικά έργα και δοκίμια: Σχιζοφρένεια και φόνος (Αναζητώντας τον χαμένο παράδεισο), Μυθολογίες βίας και καταστολής, Ο μύθος του επικίνδυνου ψυχασθενή, Ψυχολογικά (Κείμενα 1989-'91), Ψυχο-λογικά (Οι παγίδες του αυτονόητου), Η ψυχολογία στην Ελλάδα σήμερα, Στην άλλη όχθη (επιμ.) και Μήπως; (διάλογοι με τη Μαργαρίτα Καραπάνου). Επίσης το παραμύθι Η νεράιδα της Γης (με εικονογράφηση του Αλέξη Κυριτσόπουλου).
Από τις Εκδόσεις Καστανιώτη κυκλοφορούν τα μυθιστορήματά της Η κόρη της Ανθής Αλκαίου, Έρως φαρμακοποιός, Ονειρεύτηκα πως είμαι καλά, Εγώ, η Μάρθα Φρόυντ και Tο χάρισμα της Bέρθας (υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών 2010 του ΕΚΕΒΙ), η νουβέλα Όλα τα ναι του κόσμου, καθώς και τα βιβλία Ψυχολογία της καθημερινής ζωής (Η κουλτούρα του εφήμερου), Η ψυχή στη χώρα των πραγμάτων, Δε μ’ αγαπάς. Μ’ αγαπάς (Τα παράξενα της μητρικής αγάπης – Τα γράμματα της Μαργαρίτας Λυμπεράκη στην κόρη της Μαργαρίτα Καραπάνου) και Το μέλλον ανήκει στην έκπληξη (34 σχόλια για την κρίση και ένα υστερόγραφο).
Η μετακόμιση αποτελεί την πρώτη μου επαφή με τη συγγραφέα και πραγματικά η γραφή της Τσαλίκογλου με κατέπληξε. Είχε καιρό να με ενθουσιάσει έτσι γραφή Έλληνα συγγραφέα. Άμεσο, ζεστό κείμενο, εξαιρετική ματιά και άποψη απέναντι σε διάφορες πτυχές της ίδιας μας της ζωής οι οποίες αποτελούν και τον πυρήνα της αφήγησης της κεντρικής ηρωίδας του βιβλίου. Μια νύχτα αρκεί στην ηρωίδα του βιβλίου, Ευρυδίκη Ματθαίου να ξαναωντανέψει τις μνήμες της καθώς το επόμενο πρωινό ο οίκος ευγηρίας θα είναι το νέο της σπίτι. ‘Ένα τελευταίο ταξίδι στη μνήμη, στα νιάτα πριν αφήσει το σπίτι μέσα στο οποίο ένιωσε τις πιο δυνατές συγκινήσεις της ζωής της. Θα γίνει ξανά παιδί, νέα, θα επινοήσει μνήμες, θα ξαναβρεί ένα νέο όραμα που θα την κάνει ν’ αντιμετωπίσει το μεγάλο της φόβο, το θάνατο. Και τα καταφέρνει να τον ξεγελάσει μέσα από τις ιστορίες που γράφει.
υπάρχει χρόνος , λες. Ναι! Είναι αλήθεια, δε γελιέσαι, μικρή Ευρυδίκη. Στο χείλος του γκρεμού, πάντα ακόμα και όταν τελειώνει ο χρόνος, υπάρχει χρόνος. Ο χρόνος είναι υπηρέτης σου, μικρή Ευρυδίκημ. Υπάρχουν άνθρωποι που τον τεμαχίζουν, τον μικραίνουν, παίρνουν στα χέρια τους την ώρα και την κακοποιούν, την τσαλακώνουν Και η ώρα εξαντλημένη πριν την ώρα της πεθαίνει. Για σένα δεν υπάρχει διαίρεση ή αφαίρεση, ούτε καν πρόσθεση. Μόνο ο πολλαπλασιασμός.
Ο Χρόνος.. φθάνει κάποια στιγμή που θέλεις να τον έχεις με το μέρος σου, να σου μοιάζει. Δε θέλεις ένα ξένο χρόνο που μόνο να τρέχει να γνωρίζει. Αν κάποια στιγμή κάπου σκοντάψεις και το βήμα σου σκαλώσει και κολλήσει μένεις σαν ένα ακίνητο άγαλμα, σκέψου το, ένας μόνο τρεμάμενος χρόνος θα καταδεχτεί να σταματήσει και να σε βοηθήσει να βρεις την περπατησιά σου. Ένας χρόνος που μόνο να τρέχει γνωρίζει θα σε προσπεράσει με ανυπομονησία κι αδιάφορα θα σε αφήσει πίσω του, κι ίσως μείνεις καθηλωμένη στη μέση του δρόμου για ώρα πολλή, έως ότου ο εγκέφαλος δώσει την εντολή περπάτα τώρα, μικρή Ευρυδίκη.
Σαν εκδρομή θα είναι. Η σκέψη σε ανακουφίζει. Να πιαστείς από αυτή τη λέξη, τη λέξη εκδρομή. Οι λέξεις, όπως και οι μνήμες, είναι κλαδιά, κι αν δυνατά με τα δυο σου χέρια πιαστείς από ένα γερό κλαδί, νιώθεις σιγουριά και δεν έχεις τίποτα να φοβηθείς από τη γη που αδιάκοπα κινείται κάτω από τα πόδια σου. Πιάσου γερά από τη λέξη εκδρομή μικρή Ευρυδίκη. Δέντρα-λέξεις και κλαδιά και ανακατασκευές της μνήμης μόνο αυτά υπάρχουν. Δεν είναι και λίγα. Θα πας λοιπόν εκδρομή στη θάλασσα. Και θα μείνεις για λίγο σε οίκο ευγηρίας. Οι λέξεις σε ξεγελάνε. Με τη θέληση σου τις αφήνεις να σε ξεγελάνε. Διαλέγεις να μείνεις στον κατευνασμό των λέξεων , στο χάδι της θάλασσας που θα σε περιμένει έξω από το νέο σου παράθυρο, στο παιχνίδισμα του ήλιου με τα κύματα. Άλλωστε, εκεί θα ακούς, θα βλέπεις, θα ονειρεύεσαι , θα θυμάσαι, θα γράφεις. Όλος ο κόσμος δικός σου.
Κανένας δε φταίει μικρή μου Ευρυδίκη. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν αντέχουν να μη φταίνε. Η ενοχή είναι η τροφή τους. Οι άνθρωποι αυτοί γυρνάνε την πλάτη τους στη ζωή, όχι εσύ…. Όχι εσύ… Όχι εγώ…
"η δασκάλα δεν χάρηκε με το γραπτό της. να προσέχεις, Κουλίτσα. Αλλόκοτα είναι όλα αυτά που γράφεις." δίκιο είχε αλλά ποιος την ακούει? κανείς αχ δε θέλω να του βάλω 3 αλλά δεν είναι για πάνω από 3.5
Αύριο το πρωί η μικρή Ευριδίκη, στις οκτώ θα αφήσει το σπίτι της για τον οίκο ευγηρίας. Πρέπει να ετοιμάσει δύο βαλίτσες με τα απολύτως απαραίτητα. Όχι παραπάνω. Δύο. Αυτό το βράδυ το περνάμε μαζί της και με τις αναμνήσεις της. Όλα όσα θυμάται, όσα αγωνίζεται να κρατήσει ζωντανά στο μυαλό της και δεν τα καταφέρνει. Με τις αλήθειες και τα ψέματα που λέμε όλοι μας για να δημιουργήσουμε τις συνθήκες που θα κάνουν τη ζωή μας ίσως ευκολότερη. Κυρίως τα ψέματα. Γιατί τις αλήθειες δεν χρειάζεται να τις θυμάσαι. Και δεν πειράζει αν αποτυγχάνει η μικρή Ευρυδίκη στα τεστ των ψυχολόγων του νέου της σπιτιού. Θα έχει την ευκαιρία να τους εξηγήσει ότι δεν είναι λάθη άνοιας, αλλά είναι συγγραφέας και οι συγγραφείς ενώνουν τα φαινομενικά παράταιρα και τα κάνουν ταιριαστά και κάπως έτσι στήνουν τις ιστορίες τους.
" Όλες οι λέξεις είναι μεταξύ τους ξένες μέχρις ότου αποφασίσεις εσυ με τον δικό σου τρόπο να τις συνδέσεις"
Η κυρία Ευριδικη πρέπει να μαζέψει τις βαλίτσες της για να μετακομίσει σε έναν οικο ευγηρίας. Μαζευοντας τα πραγματα που θα πάρει μαζί της κανει ενα ταξιδι μέσα στις αναμνήσεις της. Μαζεύει αυτές που θα κρατήσει κ αυτές που θα αφήσει πίσω.
Πολύ δυνατό βιβλίο το κατατάσσω στα πολύ αγαπημένα μου!!!!Είναι το πρώτο βιβλίο της κυρίας Τσαλίκογλου που διαβάζω και δηλώνω ενθουσιασμένος από τη γραφή της και από το τρόπο με τον όποιο προσέγγισε την ηρωίδα στο ψυχολογικό κομμάτι! Σε κάθε κεφάλαιο αναλύει και μία διαφορετική πτυχή της ζωής της όπως είναι η σχέση με τους γονείς,το θέμα της απώλειας,το ερωτικό κομμάτι και άλλα γεγονότα τα όποια τη διαμόρφωσαν σαν χαρακτήρα και σαν άνθρωπο.Το κομμάτι της μετακόμισης και η επιλογή συγκεκριμένων πραγμάτων που θα πάρεις μαζί σου φεύγοντας από κάπου είναι δύσκολο γιατί μία ζωή και οι εμπειρίες που έχεις βιώσει μέχρι σήμερα είναι δύσκολο να κλείσουν σε μία βαλίτσα.
Η κυρία Ευρυδίκη ετοιμάζεται να μετακομίσει στον οίκο ευγηρίας "Πέμπτη εποχή". Μέχρι το πρωί πρέπει να επιλέξει τα πράγματα που θα πάρει μαζί της. Βρήκα πολύ εμπνευσμένα τα κεφάλαια όπου η ηρωίδα, με πράξεις, διεκδικεί την ανακατασκευή του παρελθόντος, χρησιμοποιεί τις λέξεις σα να τις βλέπει πρώτη φορά, δίνει νέο περιεχόμενο στο παρόν και στην οικεία τάξη πραγμάτων. Βαρέθηκα όμως τα κεφάλαια(τα μισά περίπου), όπου η παραπάνω ιδέα γίνεται έκθεση ιδεών.
"Έχετε κάποια προτίμηση στο φαγητό, κυρία Ματθαίου;" "Ναι, έχω κάποια προτίμηση στο φαγητό" "Ωραία, πείτε μας" "Χιόνι. Το χιόνι είναι το αγαπημένο μου φαγητό"
Δεν γουρλώνουν τα μάτια. Ό, τι κι αν ακούει το προσωπικό, είναι εκπαιδευμένο να χαμογελά ευγενικά και να καταγράφει τις απαντήσεις των ενοίκων"
Κατανοώ ότι δν πρόκειται για αξέχαστο αριστούργημα ωστόσο για μένα είναι Ένα μεγάλο 5 για τα συναισθήματα που δημιουργεί. Για την ένταση των εικόνων, για τη σύλληψη, για το αληθινό της ιστορίας του. Αλλά κ για τα νοήματα πίσω από αυτό. Νοήματα ζωής που ήρθαν να με συναντήσουν σε πολύ..πολυ πολύ καιρό χωροχρόνο.