Elsa (Elsa) Antoinette Murray Joubert was the author of several (travel) books that concern themselves with life in Africa, the relationships between people and the conflicts between cultures.
Joubert grew up in Paarl and matriculated from the all-girls school La Rochelle in Paarl in 1939. She then studied at the University of Stellenbosch from which she graduated with a Bachelor of Arts degree in 1942 and an SED (Secondary Education Diploma) in 1943. She continued her studies at the University of Cape Town which she left with a Master's degree in Dutch-Afrikaans literature at in 1945.
After graduating, she taught at an all-girls high school in Cradock, then worked as the editor of the women’s pages of Huisgenoot, a well-known Afrikaans family magazine, from 1946 to 1948. She then started writing full-time and travelled extensively in Africa, from the springs of the Nile in Uganda, through the Sudan, to Cairo, as well as to Mozambique, Mauritius, Réunion, Madagascar, and Angola. She also visited Indonesia.
In 1950 Elsa Joubert married Klaas Steytler, a journalist and later publisher and author, who died in 1998. She has three children, two daughters and one son, and lives in Oranjezicht, Cape Town.
Hierdie kort roman is een van daardie kroonjuwele wat 'n mens trots maak op jou taal en haar skrywers. Elsa Joubert vertel van 'n dramatiese dag op 'n landgoed in Angola wanneer daar opstand in die land is teen die onderdrukking van die meester. Met oordeelkundig ingevoegde terugflitse bou sy 'n beeld op van die lewe van die mense op die landgoed, veral meester Carlos se vrou, Ana-Paula, hoe hulle mekaar leer ken het en hoe die lewe hulle teleurgestel het. Die spanning tussen die karakters, op interpersoonlike asook groepsvlak, word deurgaans volgehou tot aan die uiters knap berekende slot. 'n Klein meesterwerkie.
Joubert's early novel is a masterpiece: taut language, well-judged flashbacks and fascinating conflicts between the main characters support the almost unbearable tension of the whole, bearing down on the cruelly well-designed ending.
Die roman vertel die verhaal hoofsaaklik uit die oogpunt van ’n vrou (Ana-Paula) wat haar ’n klompie jare tevore as bruid in ’n liefdelose huwelik by ’n man (Carlos Figueira) in Angola aangesluit het. Nadat sy vanuit Lissabon by Carlos aangesluit het, vind sy uit dat hy twee basterkinders het uit ’n verhouding met die swart vrou Nga, terwyl sy geen kind van haar eie kan hê nie. Sonder hoop op hulp van buite (behalwe dalk Ana-Paula se eertydse minnaar Brandao) is die vasgekeerde Carlos saam met vrou en baster-kinders en bywoners oorgelewer aan die wraaksug van swart hordes, wat die moordend-hete ure afwag totdat hul kaptein moet arriveer om die ja-woord tot verdelging te gee, en dan op hulle wyse ...
Die verhaal begin direk met 'n beskrywing van die hoofkarakter, Ana-Paula se gevoelens die oggend toe sy wakker word. Opvaliend is haar gevoelens van beklemming en buitestaander wees. Haar onbehae met haar omgewing skuif op die agtergrond wanneer sy na haar hondjie, Trixie, begin soek, na wie sy nie so uit die hoogte as na haar bediende, Anunziata, roep nie. In die pakkamer tref sy haar man, Carlos, aan wat vir haar sê dat hy Trixie in die nag hoor huil en in sy kamer toegesluit het. Carlos se ongewone teenwoordigheid in die kombuis en die stilte in die huis versterk die gevoel van bedreiging wat heers. Ana is amper gretig dat daar moeilikheid met die swartes moet wees. Sy verwyt Carlos daaroor dat hy die voorman, Jose Pereira nog laat aanbly, maar onttrek haar verder deur te besluit om nie met Carlos te argumenteer nie en nie meer raad te gee nie. Carlos gaan dan met Jose praat en Ana gaan was. Selfs haar kamer staan haar egter die oggend nie aan nie en sy gaan stap buite ten spyte van Carlos se vermaning. Sy tref Antonio by die hok vol dooie voels aan en troos hom. Wanneer die werkersklok begin lui hardloop hulle vreesbevange huis toe. Antonio se oom, Jose, beveel hom om te help met die oortrekkery van die Pereiras na die opstal. Ana sê Jose moet die klok ophou lui en vir Carlos se basterkinders gaan soek. Hy weier en sy astrantheid wil Ana laat kwaad word, maar sy beskou haarself as te veel sy intellektuele meerdere om haar aan hom te steur. Haar eie kinderloosheid laat haar wrewelig na Carlos en die swartvrou, 'Nga, se kinders, Pina en Goncalo, soek, maar sy kry hulle nie. In die studeerkamer tref sy Carlos aan, besig om al sy dokumente in te pak. Sy kan dit byna nie glo dat hy bang is nie. Hulle stry omdat Ana nie Jose se klomp in die huis wil toelaat nie. Wanneer die Pereiras aankom gee sy hulle twee kamers, maar weg van hare. Ana stel voor dat hulle moet vlug. Carlos meen egter dis nie moontlik nie en hulle begin voorbereidings tref om hulself te verdedig al het hulle net 'n pistool en twee gewere. Dan hou drie jeeps vol swart soldate voor die huis stil. Die soldate spring uit en staan op die werf rondom Jose is bang en wil skiet, soos ook Maria, sy skoonma, maar Carlos wil nie omdat die oormag te groot is. Carlos gaan na buite om te praat en Jose volg. Hy beveel Jose om aan die bedwelmde soldate te vra wat hulle wil he. Hulle wil die sleutel van die skuur en van die bakkie en vragmotor he. Ana smeek dat Carlos dit tog maar moet gee. Dit lyk vir haar asof die bos lewe en nader kom wanneer die swartes uit die bos op die huis toestroom. Die wittes begin weer hoop wanneer hulle die werkers sien terugkeer, sodat Carlos selfs die leier van die soldate se hand met die sweep slaan wanneer hy dit na Carlos uitsteek. Die leier gryp die sweep en ruk Carlos in die stof in en vergruis sy hand. Sy handlangers gryp Jose en die hele massa stoot vorentoe tot by die gang. Die leier stap deur die huis en kom terug tot by die angsbevange Ana. Maria probeer Ana beskerm, maar hy gooi beide vroue in die binneplasie in, waar al die wittes dan toegesluit word. Maria onthou dat Antonio en die basters nie daar is nie, maar Ana maak haar stil sodat die swartes nie dalk hoor nie. Die leier gee dan toestemming dat die swartes die huis kan stroop en die soldate stroop die skuur. Die wittes word egter gebere tot die "Groot Kaptein" kom. Ana sien hoe Maria Carlos se hand verbind en vermoed dat hulle 'n plan beraam om te ontsnap. Die reuk van die brandende skuur herinner haar onwillekeurig aan die grasbrande by Queimada en hoe sy die dood uitgetart het. Sy was intens bewus van die vuur en die vernietiging wat daarmee gepaard gaan, maar tog het die gevaar haar so aangetrek dat sy vergeet het van haar huis en Carlos. Brandao en haar pligsgevoel wil haar terugdwing, maar sy stap tog verder langs die rivier waar sy op 'n brandende ou boomstomp afkom. Die lewe van vuur daarin trek haar so aan dat sy haar hande na die warmte daarvan uitstrek en hulle om die boomstam sit. Brandao kry haar daar en verbind haar hande. Hy kan sy oe nie van haar wegneem nie. Wanneer hy haar nader trek, sien sy die bevrydende vuur in sy oe weerkaats en as hy haar soen, sien, ruik en hoor sy die vuur. Na hierdie terugflits sluit die gebeure aan by Maria wat skreeu omdat die soldate ook hulle huis gaan afbrand. Verward en bedwelmd van die hitte probeer Ana nog vir Trixie skaduwee maak. Sy oorreed Maria om haar onderrok af te staan, sodat die vrouens, kinders en hond in die skadu kan sit. Ana verwyt Carlos ook dat hy nie na haar wou luister en vlug nie. Dis egter asof daar 'n muur tussen haar en Carlos is. Sy voel woedend en onmagtig teen almal om haar, maar veral teen haarself omdat sy nou eers besef dat sy haar lewe verspil het. Waar sy saam met die ander gevangenes in die binnehof die hitte probeer oorleef, hoor Ana 'n vragmotor in die verte aankom. 'n Vonkie hoop vlam in haar op as sy wonder of Brandao dalk nie tog daarin geslaag het om na hulle deur te kom nie. Sy is seker dat hy hulle sal kan bevry, al voel sy moeg as sy aan hom dink. Sy wil met Carlos praat, maar is bang om die rebelle se aandag te trek. Die soldate hoor nou ook die geluid, maar dit is net nog soldate wat aankom en Ana vrees dat dit die einde is. Carlos sien ook hoe sy twee basterkinders, Pina en Goncalo, en Antonio deur die soldate van die vragmotor afgegooi word. Om die kinders se ontwil sê hy niks nie, maar Maria moedig haar kleinseun luidkeels aan om die soldate te slaan en te vlug. Hy probeer hom nog verset, maar sy wil is gebreek en hy word na die binneplaas gedra. Maria verwyt Carlos en Jose omdat hulle nie wou skiet nie en niks doen om weg te kom nie. Die verkragte Pina word eerste deur die hek ingegooi en vir 'n oomblik voel Ana skuldig oor hoe sy Carlos se kinders behandel het. Wanneer sy egter aan 'Nga dink, kry haar verbittering die oorhand en hou sy aan die hondjie vas wat die plek van kinders in haar lewe ingeneem het. Dis dan ook Maria en nie Ana nie wat na Pina gaan. Opvallend is ook dat die donkerder Goncalo nie soos sy suster en Antonio aangerand is nie. Net voor Goncalo in die binneplaas ingegooi kan word, spring sy ma, 'Nga, uit die greep plantasiewerkers uit op en eis sy haar kinders op. Ana word na die hede terug geruk wanneer Carlos verbaas vra waar 'Nga vandaan kom. Sy sien hoe Carlos deur die dag se spanning verander is. Hy Iyk werklik, soos 'Nga hom vroeer bestempel het, na 'n muis. 'Nga self lyk soos 'n voelverskrikker met al haar toorgoed en sakrok. Sy intimideer selfs die soldate sodat sy kans kry om Goncalo te gryp voor die wagte hom in die binneplaas kan ingooi. Carlos kry egter ook die kind se hand beet en hy probeer sy gesag gebruik om 'Nga die kind te laat los. Die intieme verhouding wat hulle gehad het, laat haar egter net vir hom lag. Carlos beskou dit as 'n vernedering om oor die kind te stoei en hy roep na Jose om haar te kom afgooi. Sy word woedend, want dit was Jose wat haar van die plantasie at verdryf het. Sy pluk 'n mes uit en kap na hom, maar kap Goncalo raak. Trixie ruk ook los, maar word deur 'n soldaat weggeskop en verdwyn tussen die bome in. Terwyl die Kongolees weer beheer oor sy manskappe probeer kry, dra Carlos die kind na die groepie in die binneplaas. In die stikkende hitte probeer die gevangenes om Goncalo se bloeding te stop. Die kind word egter heeltemal slap. Antonio voel verantwoordelik vir wat met die twee kinders gebeur het. Hy vertel hoe hy hulle anderkant die plantasies gekry en terug huis toe gebring het. Op pad terug het die soldate hulle egter gevang en het hy gehoor dat hulle die witmense gaan hou tot die kaptein kom. Antonio raak wild as hy vertel hoe die soldate op ander plase die mense gekruisig en verbrand het. Carlos voel so sleg dat hy amper verlang na die koms van die kaptein. Volgens Antonio is die kaptein nie meer ver nie en is hy 'n geleerde buitestaander. Carlos wil nog weer met die swartes praat voor die kaptein kom, maar hy kan nie dink wat om te se nie. Wanneer Ana se herinneringe onderbreek word, het 'n derde klomp vragmotors reeds by die plantasiehuis aangekom. Ook Carlos is skaars van hulle aankoms bewus waar hy Goncalo se toestand dophou. Jose en Antonio hou egter alles fyn dop, op soek na 'n ontsnappingskans. Die Kongolees kom sê dan opgewonde dat die kaptein as die son sak per helikopter sal aankom. Die vrees vir die dood word dadelik beklemtoon as Carlos, met die hoop dat iemand hom sal weerspreek, vraend sê die seun sterf. Net na Ana kyk hy nie. Wanneer hy dan ook nog aanvaardend sy kop laat sak, ruk dit Ana uit haar ontvlugting van die werklikheid. Sy kan weens uitputting skaars praat, maar sy wys hulle daarop dat hulle almal teen sononder gaan sterf. Treur sal dus nie help nie. Sy sê ook vir Carlos dat dit sy kind se skuld is dat sy reeds dood is. Die kind se dood is dus haar geboorte, want dit bevry haar van die wrok wat sy teen Carlos en sy kind gekoester het. Sy tree ook vir die eerste keer daadwerklik op en gaan na die kind. Wanneer sy sien dat hy nog lewe, beveel sy Jose om water te kry. Jose se hardvogtige houding teenoor die swartes het egter nog nie verander nie en hy skel op die wag as hy nie water bring nie. Pina dink instinkmatig net dat sy vir haar broer moet gaan water haal, maar wanneer sy oor die dak probeer klim, skiet die wagte haar. Wanneer die wittes vra om haar te gaan athaal, skiet die Kongolees nog drie skote in haar liggaam in. Beskuldigings word oor en weer gemaak waaruit blyk dat die ander ook skuldig staan: Carlos sien egter in dat die ander maar net iemand anders wil beskuldig omdat hulle redeloos bang is. In die krisis kommunikeer hy vir die eerste keer in jare werklik met Ana en bely dat alles sy skuld is. Hy kom egter nie agter hoe graag Ana met hom kontak wil he nie. Hy bid en soen die sterwende Goncalo en dan lyk dit of hy voel hy is vergewe en kom hy tot rus. Ana begryp ook nou dat 'Nga en die kinders vir Carlos belangrik was en dat sy dit moes aanvaar het. Carlos se dan dat dinge anders kon gewees het as hulle meer vir mekaar gegee het. Terwyl hulle praat, sterf Goncalo. Antonio merk 'n beweging onder die swartes op. Die geluid van 'n helikopter word hoorbaar. Palmira en Maria verstar van vrees en Jose probeer by Carlos inkruip. Ana word geraak deur Palmira se baba wat wakker word en neem die kind in haar arms. Carlos help haar op. Met die vraag: "Wie is die kaptein? Wat gaan ek vir hom se?" in almal se gedagtes, land die helikopter in so 'n stofwolk dat 'n mens wit en swart hande aan die hek nie meer kan onderskei nie.
Daar was seker nie nog ‘n skrywer wat die verval, die vrees, die wantroue en die geweld (soms openlik, meestal sluimerend) van ‘n sekere era in Afrika se verlede so aangrypend uitgebeeld het nie.
Dit werk uit 1963 herzien in 2005 schetst een beginfase uit de Angolese vrijheidsstrijd die uitmondt in een jarenlang gevecht tussen twee bevrijdingsorganisaties. Daar gaat dit werk echter niet over. De ongemakkelijke relatie tussen een Portugese planter Carlos en zijn vrouw die er bij aankomst in Angola achter komt dat hij daar een zwarte vrouw heeft met twee kinderen. In flashbacks probeert de hoofdpersoon Ana-Paula haar eigen geschiedenis te reconstrueren en haar houding tegenover die twee kinderen te rechtvaardigen. Ik vind het best beklemmend geschreven maar met te veel gefragmenteerde details over de hitte en de lichamelijke conditie van de vertelster.
Blykbaar het Joubert op ’n warm dag op die sement voor haar huis gaan sit, totdat die vlieë in haar sweet kom rondkruip het, toe sy besluit het om hierdie boek te begin skryf. Dat dit nou nodig was vir so ’n dramatiese "sonbrand" om Angola te kan uitbeeld, was seker onnodig. Die verhaal wat daaruit voortgevloei het het talle akademici aan't skryf (en koop!) gekry. Dis seker al wat ’n skrywer vra.