Critique de la raison utilitaire: Manifeste du Mauss (Agalma)

by Alain Caillé

Paru en 1989, ce petit texte pédagogique qui présentait le travail de pensée accompli par la Revue du MAUSS, a peu à peu pris des allures de livre culte et exercé une influence souterraine sur des pans importants de la sociologie, de l'anthropologie, de la science économique ou de la philosophie morale et politique. C'est que l'objectif premier du MAUSS -- « Montrer que l'obstacle principal sur lequel bute la pensée moderne est celui de l'économisme, [...] que c'est lui qui souffle l'essentiel des réponses et qui limite abusivement le champ du possible et du concevable » -- est devenu chaque jour plus actuel. Aujourd'hui, nous y sommes en plein. Ce n'est plus seulement la pensée qui se dissout dans l'économisme, c'est le rapport social lui-même qui se dilue dans le marché. D'où la nécessité urgente de chercher des ressources théoriques et pratiques qui permettent de sauvegarder l'essentiel, la civilité ordinaire et le goût de ce qui fait sens par soi-même, à commencer par celui de la démocratie. Épuisé depuis plusieurs années, ce livre est réédité avec un avant-propos et une postface inédits qui permettent également d'introduire le lecteur aux analyses ultérieures du MAUSS sur la genèse de l'utilitarisme (et donc de l'économisme) et sur le paradigme du don.

139 pages, Paperback

First published January 1, 1991

Reviews

[Okuyucu · Rating 4 out of 5]

(Kitabı okurken) Kocaman ekonomi teorisi bu kücücük iddia üzerine şekillendi, üstüne J.S.Mill oturup faydacılık diye bir kitap yazdı ancak gelin görün ki ne iktisatçılar ne de felsefeciler fayda konusunu pek deşmemişler. Vardır diyip geçiyorlar. Halbuki azıcık düşününce ne vardır, fayda ne deyip birkaç örnek vermeye çalışsan buradaki fayda mı yoksa..... mı diye sormaya başlıyorsun.
Kitap başarılı ve türünün ender örneklerinden, kapitalizmin sıkıştığı şu dönemde bu tarz okuması daha da bir ihtiyaç haline geldi.


(Kitabın sonundaki değerlendirmem)

Bu kitap bir denemeler toplamı aslında.

Faydacı aklın egemenliği üzerine farklı yazarlara bolca atıflarda bulunuyor. Kitabın daha iyi anlaşılması için

1. Marcell Mauss'un Armağan üzerine deneme

2.Karl Polanyi'nin Piyasasız Toplumlar

Kitaplarının bu kitapla birlikte veya öncesinde okunması gerektiğini düşünüyorum.

Gördüğünüz gibi Jeremy Bentham, John Stuart Mill, Adam Smith, Marx, Weber demiyorum çünkü yüzyılın faydacılığının ne olduğu ve nasıl ilerlediği bu saydığım yazarlara atıflarda bulunulsa da zaten biliniyor varsayılarak deneme ilerliyor.

Kitapta bolca MAUSS dergisindeki makalelere atıflar var ve Fransızcası olanlar bu dergi ile birlikte de okuyabilirler. Daha zengin hale gelecektir.

Kitap bir noktada vatandaşlık maaşını da yine bir deneme yazısı sınırında öneriyor ve gerekçelendiriyor.

Faydacılıkla ilgili temel eleştiri kitabın son bölümünde madde madde mevcut, alternatif olarak armağan öneriliyor ancak bence bu kavramın faydanın yerini nasıl dolduracağı çok da net açıklanabilmiş değil. ( Ya da ben anlamadım, onu Armağan kitabını da okuduktan sonra yeniden değerlendiririm.)


Her ne kadar okuması ve takip etmesi zor ve dili yer yer ağır kalmış olsa da, dilimize kazandırılmış olması çok değerli, umarım bu konuda çevirilerin devamı gelir.