Αποχρώσεις

by Κώστας Ουράνης

«Προσέξατε ότι στην Ελλάδα έχομε μερικές φράσεις στερεοτυπημένες, που, με το να επαναλαμβάνονται από όλους, καταλήξανε να επιβληθούν σαν ασυζήτητες αλήθειες; Μια τέτοια είναι η περίφημη: "η εγνωσμένη λιτότης του Έλληνος στρατιώτου". Χάρη στη φράση αυτή, ο δυστυχισμένος Έλληνας στρατιώτης τρέφεται στους στρατώνες τα βράδια μόνο με ψωμότυρο ή με ψωμί και ελιές, ενώ ένας Θεός ξέρει αν δε θα μπορούσε να καταβροχθίσει ολόκληρη πλάτη αρνιού... αν έκαναν τη δοκιμή να του την προσφέρουν.

Μια άλλη τέτοια φράση μιλεί για το "μειλίχιο κλίμα των Αθηνών". Χάρη στην πρόληψη ότι η Αθήνα έχει θερμό κλίμα, πεθαίνομε κάθε χειμώνα από το κρύο. Σε καμιάν άλλη πόλη του κόσμου, ακόμα και στις πιο υπερβόρειες, δεν παγώνει κανένας το χειμώνα όπως στην Αθήνα. Είμαι από τους ανθρώπους εκείνους τους ριγηλούς σαν τους πίθηκους, ποτέ όμως δεν πέρασα ζεστότερους χειμώνες παρά όταν βρέθηκα στην Αγγλία ή στην Ελβετία με είκοσι βαθμούς κάτω από το μηδέν.

Η εξήγηση είναι απλούστατη. Στα μέρη αυτά υπάρχει η θέρμανση. Τα σπίτια, τα καταστήματα, τα κέντρα, είναι θερμασμένα. Αυτά ακόμα τα αυτοκίνητα λεωφορεία έχουν θέρμανση. Και στο Παρίσι βλέπετε και στα πεζοδρόμια ακόμα, εκεί όπου είναι οι ταράτσες των καφενείων, να καίουν τεράστιες σόμπες. Πώς λοιπόν να κρυώσετε, αφού μάλιστα είναι άγνωστο εκεί το αθηναϊκό ξεροβόρι που τρυπώνει από κάθε χαραμάδα και βρίσκει τρόπο να διαπερνά και παλτό και φανέλες και να σας πηρουνιάζει ίσαμε τα κόκκαλα; Στην Αθήνα, όταν μιλάτε για θέρμανση, σας απαντούν: -Θέρμανση; Τί να την κάνετε; Εδώ o χειμώνας δεν κρατάει παρά δυο μόνο μήνες...»
(από «Το κρύο»)

Α' (1928-1929)
Το κρύο
Η ελληνική λαϊκή τέχνη
Περιηγητές
Ο καιρός τους
Το χιόνι
Αυτοκινητιστικό δυστύχημα
Η τιμή του αδερφού
Σκιές του Ζαππείου
Μανεκέν
Ένα κλαρί μυγδαλιάς
Παιδικοί κινηματογράφοι
Ζητείται γαμπρός
Οι άγνωστες
Απαγγελίες ποιημάτων
Τεχνητοί παράδεισοι
Άνοιξη
Κλείνοντας τα μάτια
Χωριά της Πελοποννήσου
Πρωτομαγιά
Μια ωραία κυρία
Πληγωμένες
Φάληρο
Η εποχή μας
Θάλασσα χωρίς φεγγάρι
Η απροσδόκητη ευτυχία
Ακίνητα ταξίδια
Το σχολείο
Εκδρομή
Ανοιξιάτικη βροχή
Ευρωπαϊκές πλαζ
Σούνιο
Χορεύτριες
Οι γυναίκες της Αθήνας
Μέσα στη φύση
Στη θάλασσα
Μακρυνά φώτα
Μητέρα
Η μεγάλη αναμονή
Καράβια
Φιστικάδες
Απίστευτες πραγματικότητες
Η σιωπή των ποιητών
Ο φωνογράφος
Ο τραυματιζόμενος παις
Ημερολόγια μοναρχών
Τυραννίσκοι
Λησταί
Μια γλάστρα βασιλικού
Οι γυναίκες για τον έρωτα
Σιωπηλαί... ιαχαί
Αναμένοντας τα αποτελέσματα
Μία εξοχή
Ο δάγκειος
Σύζυγοι
Συλλογιέμαι τους ναυτικούς
Ζεύγη
Οι «ειδικοί»
Υποβολή
Στην κλινική
Έξοδος από την κλινική
Γυρισμός στην επαρχία
Αρκαδική κωμόπολη
Ο Κούναρης
Κοσμική ζωή
Οι νέες της επαρχίας
Οι σούστες
Φθινοπωρινές λιακάδες
Η ηδονή του κινδύνου
Ο Αιγύπτιος, η ερωτευμένη Ελληνίδα και η... Ορθοδοξία
Η ανάγκη της απόδρασης
Η ποιητική θλίψη
Πρωινές φθινοπωρινές αχτίνες
Μια μικρή κόρη παίζει
Η μνήμη των ονομάτων
Δέκα χρόνια!
Ο κινηματογράφος
Σπατάλη
Ένα πουλί στα τζάμια μου
Οι γυναίκες που πλεονάζουν
Η γη του έρωτος
Η γνώμη μας για τους άλλους
Μελαγχολία
Η μοναξιά
Η αγάπη για τα παλιά πράγματα
Αθηναϊκός χειμώνας
"Νελ μέτσο ντελ καμίν..."
Πουλιά που δε φεύγουν
Το άστρο των μάγων
Τα δώρα
Ελληνικό κέντρο διασκεδάσεως
Συνέχιση του ρυθμού της ζωής μας
Παλιός Αθηναίος
Ευγονία
Το τζάκι
Μέσα στα χιόνια
Στο χιονισμένο Τατόϊ
Καρναβάλια
Τσιγγάνοι
Δον Ζουάν
Μπαιν - μιξτ
Γαμήλιο γλέντι
Όταν βρέχει σε κάποιες επαρχίες
Καστανάδες
Το τραγούδι τέλειωσε

Β' (1933-1939, 1950)
Τέχνη και βραβεία
Το ξένο βιβλίο
Το καθήκον των ανθρώπων του πνεύματος
Απροσάρμοστοι άνθρωποι
Τα παλιά συρτάρια
Αυτοπεποίθηση
Λαϊκές τέχνες
Αποδημητικά πουλιά
Η Εβδομάδα του Βιβλίου
Αφιερώσεις
Το πνεύμα της εποχής μας
Το υποχρεωτικό γράψιμο
Η πρόβλεψη του ταλέντου
Το ελληνικό θαύμα
Άχρηστα βιβλία
Και πάλι για τις βιογραφίες
Κρίτρα
Στην Έκθεση του Ελληνικού Βιβλίου
Πώς πρέπει να διαβάζουμε
Ο ορισμός της ποίησης
Μια ιδέα για εκκεντρική διαθήκη
Αλλού κ' εδώ
Τα δώρα των εφημερίδων
Αθηναϊκές εφημερίδες κ' ελληνικά βιβλία
Υπεράσπιση της κριτικής
Ο συνεργάτης
Περσικές μικρογραφίες
Έκτακτος απεσταλμένος
Τα ταξίδια
Το πνευματικό μας επίπεδο
Υπερρεαλισμός
Η συναίσθηση του γελοίου
Εθνικός διασυρμός
Για την «ανύψωση» των λαϊκών μαζών
Ο Ρομαίν Ρολλάν
«Αρένα» και «Βεστάλη»
Οι πολιτικοί μας, τα Γράμματα και οι Τέχνες
Ένα... πληροφοριακό σημείωμα
Το ελληνικό βιβλίο
Η σύγχρονη τουρκική φιλολογία
Ένας θρύλος
Ένας μεγάλος ποιητής
Παύοντας να ζούμε
Βιβλία και βιβλιοπώλες
«Poesie pas morte»
Συνεντεύξεις
Αστυνομικά μυθιστορήματα
Το μέλλον της ποίησης
Αγραμματωσύνη
Έρευνες
Οι «Φιλότεχνοι» και τα βραβεία τους
Το γνώρισμα του σημερινού ανθρώπου
Ειλικρίνεια και ποίηση
Ελληνική Τέχνη
Το ευρωπαϊκό πνεύμα
Αναλύσεις ποιημάτων
Γύρω από μια καταγγελία
Τα χρήσιμα δώρα
Τα «ποιήματα-ποταμοί»
Γύρω από ένα βραβείο
Ζητώντας ένα θέμα
Ο νέος Ευρωπαϊκός Πόλεμος
Το ραδιόφωνο
Αξιομακάριστος άνθρωπος
Επικαιρότητες
Γ' Γύρω από τον έρωτα και ...

359 pages, Paperback

First published January 1, 1956

About the author

Ο Κώστας Ουράνης γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη και το πραγματικό του όνομα ήταν Κώστας Νέαρχος. Ο πατέρας του Νικόλαος Νέαρχος καταγόταν από την Κυνουρία και η μητέρα του Αγελική το γένος Γιαννούση από το Λεωνίδιο Αρκαδίας, όπου ο Ουράνης πέρασε τα παιδικά του χρόνια. Στη συνέχεια φοίτησε στο Γυμνάσιο του Ναυπλίου και ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στην Κωνσταντινούπολη (Ροβέρτειος Σχολή και Λύκειο Χατζηχρήστου).

Το 1908 ήρθε στην Αθήνα και συνεργάστηκε για σύντομο χρονικό διάστημα με την Ακρόπολη του Βλάση Γαβριηλίδη. Έφυγε για σπουδές στην Ευρώπη, προτίμησε όμως την κοσμοπολίτικη ζωή, μπήκε στους κύκλους των μποέμ και προσβλήθηκε από φυματίωση. Νοσηλεύτηκε δυο χρόνια στην Ελβετία σε σανατόριο του Νταβός. Εκεί γνώρισε την πρώτη του γυναίκα Μανουέλα Σαντιάγκο από την Πορτογαλία, με την οποία χώρισε αργότερα και γύρω στο 1930 παντρεύτηκε την Ελένη Νεγρεπόντη, συγγραφέα και κριτικό της λογοτεχνίας, γνωστή με το ψευδώνυμο Άλκης Θρύλος. Το 1920 διορίστηκε γενικός πρόξενος της Ελλάδας στη Λισαβόνα και επέστρεψε τέσσερα χρόνια αργότερα στην Αθήνα, όπου άρχισε να εργάζεται ως δημοσιογράφος (διευθυντής στον Ελεύθερο Λόγο, συνεργάτης στο Νουμά, τη Δάφνη, τον Καλλιτέχνη, τα Γράμματα (Αλεξάνδρειας), τη Νέα Ζωή (Αλεξάνδρειας), τη Μούσα, το Ελεύθερο Βήμα, τον Ελεύθερο Λόγο, τον Εθνικό Κήρυκα της Αμερικής κ.α. ). Ταξίδεψε πολύ, όμως η κατάσταση της υγείας του που δεν αποκαταστάθηκε ποτέ και επιδεινώθηκε μετά τη γερμανική κατοχή τον ανάγκασε να περιοριστεί στην Αθήνα. Πέθανε το 1953 από καρδιακή προσβολή στο σανατόριο Παπανικολάου.

Η αγάπη του Κώστα Ουράνη για τη λογοτεχνία χρονολογείται από τη νεανική ηλικία του. Μαθητής ακόμα στη Ροβέρτειο Σχολή έγραψε ένα ποίημα για την καταστροφή της Αγχιάλου και το 1908 εμφανίστηκε στις στήλες του περιοδικού Ελλάς. Η επίσημη εμφάνιση του όμως στο χώρο της λογοτεχνίας σημειώθηκε το 1909, όταν δημοσίευσε τη νεανική ποιητική συλλογή του Σαν Όνειρα, την οποία αποκήρυξε αργότερα, θεωρώντας ως πρώτη δημιουργία του τη συλλογή Spleen, που τύπωσε το 1912. Ακολούθησαν οι Νοσταλγίες (1920) και οι Αποδημίες, ποιήματα που δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά και εφημερίδες, και συγκεντρώθηκαν για πρώτη φορά μετά το θάνατο του ποιητή στην έκδοση Ποιήματα του 1953. Ασχολήθηκε επίσης με την πεζογραφία (Αχιλλεύς Παράσχος), την ταξιδιωτική λογοτεχνία (Sol y sombra, Σινά, το θεοβάδιστον Όρος, Γλαυκοί δρόμοι , Ταξίδια στην Ελλάδα και άλλα), το χρονογράφημα, τη συνέντευξη, ενώ εξέδωσε επίσης την κριτική μελέτη Κάρολος Μπωντλαίρ (1918).

Ο Ουράνης τοποθετείται ανάμεσα στους λεγόμενους παρακμιακούς ή νεορομαντικούς έλληνες ποιητές του Μεσοπολέμου (Καρυωτάκης, Άγρας, Λαπαθιώτης, Κλέων Παράσχος και άλλοι) και καθοριστική ήταν η επίδραση που δέχτηκε από το Μπωντλαίρ. Το έργο του χαρακτηρίζεται από έντονες συμβολιστικές επιρροές με κυρίαρχο τον κοσμοπολίτικο χαρακτήρα, το μελαγχολικό τόνο, το αίσθημα της ανεκπλήρωτης ευτυχίας, της νοσταλγίας, της πλήξης και τη διάθεση φυγής, η οποία όμως υπονομεύεται από μια ρεμβαστική νωχελικότητα.