Ο άρτος των αγγέλων

Οι δρόμοι της δημιουργίας #3

by Pandelis Prevelakis, Παντελής Πρεβελάκης

Ο νοτιάς πρέπει να έδειρε τη "Φαιακία" όλη τη νύχτα. Αλλά εγώ κοιμόμουν στην καμπίνα μου. Και μπορεί να μ' απόθεταν κοιμισμένο στη στεριά (παρά λίγο να πω, μαζί με τα δώρα του Αλκινόου), αν δε μ' είχε ξυπνήσει ο βρόντος από την καδένα της άγκυρας, όταν το βαπόρι φουντάρισε αρόδο στην Ιθάκη μου.

296 pages, Hardcover

First published January 1, 1966

About the author

Pandelis Prevelakis (Greek: Παντελής Πρεβελάκης sometimes transliterated Panteles Prevelakes or Panteles Prevelaces; 18 February 1909 – 15 March 1986) was a Greek novelist, poet, dramatist and essayist—one of the leading Greek prose writers of the "Generation of the '30s". Most of his works are set in Crete.

Reviews

[Marios Shekeris · Rating 2 out of 5]

Το τρίτο της τριλογίας Οι δρόμοι της δημιουργίας του Πρεβελάκη. Διαδραματίζεται 20 χρόνια μετά από το δεύτερο. 20 χρόνια χωρίς να συναντήσει ο ήρωας ο Γιωργάκης τον διδάχο του τον Λοίζο. Που διαβάζοντας την τριλογία, παίρνει τον ρόλο της σταθερής υποκίνησης προς την δημιουργία. Ο Λοίζος είναι αυτός που ανοίγει τους δρόμους της δημιουργίας. Σε αυτό το τρίτο μέρος ο συγγραφέας αφηγείται την επιστροφή του ήρωα στη γενέθλια γη (το Ρέθυμνο προφανώς η προσωπική του «Ιθάκη») και την εσωτερική του κρίση σε σχέση ακριβώς με τον εαυτό του, το έργο του. «Το φαρμάκι της γνώσης που με πότισε και Λοΐζος -για να τον πώ με τ' όνομά του τον καλό μου το διδάχο- κουφοδρόμησε μερικά χρόνια μέσα μου ώσπου να φτάξει στην καρδιά μου.»

Η πλοκή ασθενεί. Τρία, τέσσερα γεγονότα όλη η πλοκή του βιβλίου. Η επιστροφή, το ψάξιμο σπιτιού και γραφείου, η συνάντηση με τον δεσπότη (ανέλπιστα η πιο αξιομνημόνευτη σκηνή με την παράδοση κομματιού του μικρού δαχτύλου του πολιούχου άγιου), η συνάντηση με τον αξιωματικό (πλέον) Λοίζο, μια λιποθυμία και ένα τέλος εντελώς αταίριαστο. Το τέλος ιδιαίτερα θα πρέπει να υπήρχε ως ιδέα, ως σύλληψη και ως εικόνα στο μυαλό του συγγραφέα, προφανώς ανένταχτο στα άλλα έργα του.

Ο λόγος του ακροβατεί ανάμεσα στην φιλοσοφία του για την ζωή και την τέχνη, την ποίηση, την Καζαντακική του σχέση, στον λυρισμό και ατάκες σημεία αναφοράς του στυλ «…όπως είπε και ένας μεγάλος μας συγγραφέας…».

Τυχαία παραδείγματα καθώς ανοίγω τυφλά τις σελίδες:

Σελίδα 175: Αυτό που χρειάζομαι για την δημιουργία μου είναι παθήματα, και όχι αναίμακτοι στοχασμοί.

Γυρίζω τυχαίες σελίδες πίσω πέφτω στην 73: Ο αγώνας ο δικός μας διέπεται από τελετουργία αθέατη... θέλω να πώ, από τους νόμους και τις απαιτήσεις της τέχνης μας. Η πομπή δεν μας αρκεί, και την εξουσία μας την κερδίζουμε με τη θυσία μας... Αγκαλά, έχουμε κι εμείς τους μάρτυρες και τους φαρισαίους μας!

Και ακόμη μια στην 211: Ο φρόνιμος σκύβει ώσπου να περάσει η θύελλα. Αυτός που προχωράει καταπάνω της αλύγιστος, οφείλει να πλερώσει.

Τελικό σχόλιο: οφειλόμενη η ανάγνωση αφού κλείνει την τριλογία αλλά δεν είναι αντάξιο των δύο πρώτων.