Το συναξάρι του παπα-Παρθένη κι άλλες νησιώτικες ιστορίες

by Παύλος Νιρβάνας, Takis Poulos (Preparation)

Ο Παύλος Νιρβάνας τοποθετείται τόσο χρονικά όσο και βάσει του συνόλου του έργου του στον κύκλο του Κωστή Παλαμά. Η γραφή του είναι επηρεασμένη από τα ευρωπαϊκά καλλιτεχνικά ρεύματα του αισθητισμού και συμβολισμού, καθώς και από τη φιλοσοφική σκέψη του Φρειδερίκου Νίτσε, με την οποία ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή από τις σελίδες της Τέχνης του Κώστα Χατζόπουλου, όπου υπήρξε συνιδρυτής.

Αξιόλογα είναι τα κριτικά του δοκίμια, ενώ στο χώρο της πεζογραφίας ασχολήθηκε αρχικά με το διήγημα και στη συνέχεια με το μυθιστόρημα. Στο πεζογραφικό του έργο κυριαρχούν ηθογραφικά και ψυχογραφικά στοιχεία, ενώ τα θεατρικά του έργα κινούνται στα πρότυπα της ιψενικής γραφής.

115 pages, ebook

First published January 1, 1913

About the author

Με το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Παύλος Νιρβάνας είναι γνωστός ο λογοτέχνης Πέτρος Κ. Αποστολίδης.

Εξέδωσε πολλές ποιητικές συλλογές και δημοσίευσε πολλά χρονογραφήματα σε εφημερίδες. Διατηρούσε στενούς δεσμούς με αρκετούς λογοτέχνες της εποχής του και συνέβαλε στην ανάδειξη νεότερων λογοτεχνών π.χ. Ιωάννης Κονδυλάκης, Γρηγόριος Ξενόπουλος, Νίκος Καββαδίας. Τον συνέδεε αδελφική φιλία με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

Λογοτεχνικά, τοποθετείται στον κύκλο του Κωστή Παλαμά. Επηρεάζεται από τον αισθητισμό και το συμβολισμό, καθώς και από το φιλόσοφο Νίτσε. Η πεζογραφία του διέπεται από ηθογραφικά και ψυχογραφικά στοιχεία, ενώ γλωσσικά ξεκίνησε από καθαρεύουσα και κατέληξε στη δημοτική γλώσσα. Ο Τέλλος Άγρας έγραψε πως "η ηθογραφία του είναι τραγική και αποκλίνει προς το ζωηρό λυρισμό, όταν δεν τρέπεται προς τον πραγματικό σαρκασμό", ενώ ο Κώστας Ουράνης ανέφερε πως "ακόμη και το χιούμορ του το χρησιμοποιεί για να προκαλέσει μειδίαμα και όχι για να καυτηριάσει.

Το 1923, βραβεύτηκε για το λογοτεχνικό του έργο με το Αριστείο Γραμμάτων και Τεχνών, ενώ το 1928 έγινε μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Reviews

[R.L. · Rating 3 out of 5]

Περίεργη περίπτωση ο συγκεκριμένος συγγραφέας. Αναγνωρίστηκε όσο λίγοι στην εποχή του ως πνευματικός άνθρωπος, έγραφε χρονογραφήματα για πολλές εφημερίδες για δεκαετίες, ασχολήθηκε με ποίηση, θεατρικά έργα, πεζογραφήματα... Οι περισσότεροι τον περιγράφουν ως άνθρωπο καλλιεργημένο, ευγενικό, με ήπιο χαρακτήρα, πολυταξιδεμένο (ήταν στρατιωτικός γιατρός στο Ναυτικό) και με γνώσεις επί παντός του επιστητού, ιδιαίτερα αγαπητό όχι μόνο στους λογοτεχνικούς και μεγαλοαστικούς κύκλους, αλλά και στον απλό κόσμο.

Σίγουρα, χρησιμοποιεί μια γλώσσα προσιτή, χωρίς απαιτήσεις αλλά προσεγμένη, στρωτά Ελληνικά σε κοφτές προτάσεις που διαβάζονται εύκολα και από τον σημερινό αναγνώστη. Το θέμα στο συγκεκριμένο διήγημα, η εσωτερική πάλη ενός ανθρώπου μεταξύ αυτού που θέλει να κάνει και αυτού που θέλουν οι άλλοι να κάνει, μεταξύ αυτού που του λέει η πίστη του ότι είναι σωστό και μεταξύ του τι λέει η λογική και η καρδιά του ότι είναι σωστό, καθώς και οι αντιδράσεις του περίγυρου με αρκετές πινελιές από δοξασίες και νοοτροπίες της εποχής. Αν και όχι συνταρακτικά πρωτότυπο, σίγουρα είναι κάπως ασυνήθιστο θέμα για την εποχή του. Ένας παπάς που δεν είναι σίγουρος ότι υπάρχει σωτηρία για τον άνθρωπο, δεν είναι σίγουρος για τις γραφές, δεν αισθάνεται άνετα που είναι παπάς, νοσταλγεί την παλιά του ζωή στην θάλασσα...

Πολύ σύντομο και ενδιαφέρον διήγημα, αλλά όχι εξαιρετικά πρωτότυπο ή συνταρακτικό...Το τέλος διφορούμενο. Ο Νιρβάνας νομίζω ήταν ένας άνθρωπος αδιαμφισβήτητα ταλαντούχος και συμπαθής , αξιοπρεπής συγγραφέας που είχε τις προϋποθέσεις για κάτι παραπάνω, αλλά παρ όλη την όποια αξία του, δεν προσέφερε κάτι πρωτοποριακό στην λογοτεχνία της εποχής ούτε έχει βρεθεί ως τώρα κανείς να τον μνημονεύει για κάποιο συγκεκριμένο έργο του, κάποιο χαρακτηριστικό στην θεματολογία ή το ύφος του ή τελοςπάντων για οποιοδήποτε στίγμα που άφησε πίσω του. Αυτά τα χαρακτηριστικά αντανακλούν και στο "Συναξάρι του παπα-Παρθένη" . Ούτε καλό, ούτε κακό ανάγνωσμα. Απλά ΟΚ.