این کتاب مجموعهی سخنرانیهایی است که در دومین همایش درزمینهی نگارش فارسی ایراد شده بوده است. زمان این همایش از ۱۱ تا ۱۴ شهریورماه ۱۳۶۳ و موضوع محوری آن، چگونگی دستیابی به زبان علم در فارسی بوده است. هفت سال پس از این تاریخ نیز همایشی دیگر با همین موضوع و با عنوان «زبان فارسی و زبان علم» بههمت مرکز نشر دانشگاهی برگزار میشود که مجموعهی مقالههای آن با عنوان یادشده منتشر شده است. این همایش، «زبان فارسی، زبان علم»، در مقایسه با همایشی که بعدتر برگزار شده، چندان مطلب درخور و فایدهمندی ندارد. عمدهی گفتهها کلیگوییهایی است درباب ضرورت ایجاد زبان علمی در فارسی و در پارهای جاها، سرشار از تکرار. درواقع، جز در یکیدو مقاله، به ریزهکاریهای این علمیسازی آنچنان پرداخته نشده است. بااینحال، همان مقالههای کلیگویانه نیز در نوع خود خواندنی است؛ زیرا موضوعی پراهمیت را دنبال میکند. هنوز هم کسانی بر این باورند که باید زبان علم را بهشکلی یکدست و جهانی کرد و در سرتاسر دنیا همه با یک زبان به کارهای علمی بپردازند. اینان کوششهایی را که فرهنگستان و اهالی علم برای معادلیابی اصطلاحات و واژههای بیگانه متحمل میشوند، یکسره بیهوده میشمارند و بر اینکه زبان انگلیسی را باید زبانِ علم خود کرد، مصرّانه پا میفشرند. بخشی از نوشتارهای این اثر پاسخهایی مستدل به این عقیدهی ناروا و نسجیده است و بهخوبی و با شفافیت جنبههای گوناگون این مسئله را بازمیشکافد. در میان سخنرانان این همایش کسانی از کشورهای خارجی نیز حضور داشتهاند؛ ازجمله از چین و ژاپن و پاکستان و هندوستان. سخنان ایشان نیز درخصوص موضوع ذکرشده خواندنی است و راهکارهای کشورهای دیگر را در مواجهه با این دشواریها قدری روشن میکند. عنوان مقالهها چنین است: نخستین روز: یکشنبه۱۱شهریور۱۳۶۳ ۱. «ماهیت، ساختار و گسترهی زبان فارسی»، احمد احمدی؛ ۲. «استعداد زبان فارسی در بیان مفاهیم علمی»، نصرالله پورجوادی؛ ۳. «مشکلات زبان فارسی در حال و آینده»، سیدجعفر شهیدی؛ ۴. «زبان علمی و واژهسازی»، محمدجواد شریعت؛ ۵. «شیوهی واژهسازی پزشکی و علمی در زبان فارسی»، جامی شکیبیگیلانی. دومین روز: دوشنبه۱۲شهریورماه۱۳۶۳ ۱. «لزوم هماهنگی بین رشتههای مختلف ازلحاظ زبان علمی»، رضا منصوری؛ ۲. «فارسیآموزی در چین و زبان علم»، زینیان شن؛ ۳. «توصیف مقابلهای زبان علم در فارسی و انگلیسی»، لطفالله یارمحمدی؛ ۴. «چند نکته دربارهی شیوهی خط فارسی»، منصور شمسا؛ ۵. «نکاتی دربارهی زبان علمی فارسی»، کیومرث ناصری؛ ۶. «استاندارد واژهسازی و نقش آن در تواناکردن زبان فارسی برای بیان مفاهیم علمی»، مصطفی ذاکری. سومین روز: سهشنبه۱۳شهریورماه۱۳۶۳ ۱. «روح علمی و زبان علمی از یک دیدگاه تاریخی»، داریوش آشوری؛ ۲. «تکامل اصطلاحات علمی و فنی در زبان هندی: واژههای عاریتی فارسی»، مالک محمد؛ ۳. «مشکلات ترجمهی آثار ادبی منثور معاصر فارسی بهزبان ژاپنی»، کیمینوری ناکامورا؛ ۴. «وامگیری و پیامدهای صرفی و واژگانی آن»، علیمحمد حقشناس؛ ۵. «تجربهای در ترجمه»، علیمحمد کاردان؛ ۶. «مشکلات آموزش فارسی در پاکستان»، سیدعلیرضا نقوی. چهارمین روز: چهارشنبه۱۴شهریورماه۱۳۶۳ ۱. «ساختن اصطلاحات علمی و فنی از زبان فارسی در پاکستان»، محمد باقر؛ ۲. «برنامهریزی برای زبان فارسی»، علیاشرف صادقی؛ ۳. «روشهای مقابلهی زبان فارسی با واژههای علمی»، محمد طباطبایی؛ ۴. «گرایشهای مختلف در واژهگزینی»، علی کافی؛ ۵. «نظریاتی دربارهی وضع لغات علمی»، عباس زریابخویی.