سی سال ترجمه، سی سال تجربه

by مهدی افشار (تدوین کننده), بهاء‌الدین خرمشاهی, نجف دریابندری

سال نشر: 1377

این کتاب پیاده شده ی سلسله سخنرانی هایی پیرامون ترجمه در دانشگاه تهران است

182 pages, Unknown Binding

Published January 1, 1998

Reviews

[Mohammad Ali Shamekhi · Rating 2 out of 5]

نمره ی واقعی: دو و نیم

در این چهار سخنرانی هر یکی از این چهار مترجم - یعنی خرمشاهی، دریابندری، فانی و صفدر تقی زاده - هم به سابقه ی ترجمه ی خود اشاره می کنند هم راهنمایی هایی چند به مترجمان ارزانی می دارند. صد البته این راهنمایی ها تقریبا همه یشان کلی است

* خرمشاهی

خرمشاهی بیشتر بر شناخت پیش از ترجمه تأکید دارد؛ اینکه به قول خودش باید پنجاه کتاب انگلیسی، و نه کمتر، خواند و بعد اولین کتاب را از انگلیسی ترجمه کرد. نه اینکه ده کتاب بخوانی و همان ده تا را هم ترجمه کنی. و اینکه باید متنی که ترجمه اش می کنی را بشناسی و شرح ها و مقالات درباره ی آن را بخوانی. همچنین تأکید داشت بر اینکه به لغتنامه های دوزبانه نباید مراجعه کرد چون مانع خلاقیت در گزینش واژه می شود. او همچنین منکر ستیز با بین المللی شدن زبان انگلیسی است و اتفاقا اینکه همه یک زبان را بفهمند خیلی هم خوب می داند. او از پروژه ای می گوید برای نگارش فرهنگی انگلیسی-فارسی که تازه شروعش کرده و احتمالا ده سالی طول می کشد - اگر منظورش فرهنگ-دانشنامه ی کارا باشد که سال پیش درآمد این پروژه به جای ده سال 17 سال طول کشیده. او انس با ادبیات کلاسیک فارسی را راهگشا می داند

* دریابندری

دریابندری از همان ابتدا این حرف زدن را بی فایده می داند و تأکید می کند که مترجم شدن با ترجمه کردن ممکن می شود نه با حرف و بحث و ... . تجربه امری شخصی و موردی است و قابل انتقال به صورت کلی گویی نیست. او حتی اذعان می کند خود وی وقتی ترجمه ی تاریخ فلسفه ی راسل را شروع کرد از فلسفه هیچ نمی دانست اما کم کم فهمید که باید یاد بگیرد و برای همین چاپ این ترجمه سال ها طول کشید. او تأکید می کند که استفاده از زبان گفتار صرف شکسته نویسی نیست بلکه ساختار زبان گفتار را باید منتقل کرد - به ترجمه ی خود از نمایشنامه های بکت اشاره می کند که شکسته نیست اما گفتاری است. او هم از لغتنامه ی دوزبانه استفاده نمی کند و حتی تا چند وقت پیش اصلا چنین لغت نامه ای نداشته. همچنین به تأثیر لذت بردن از ادبیات کلاسیک اشاره می کند. منکر هراس از واژه های فرنگی است اگر چیزی معادل فارسی ندارد می توان واژه ها را وارد زبان کرد

* فانی

فانی بیشتر به سابقه ی خود در شغل مترجمی و ویراستاری می پردازد و به کیفیت آثاری چند در خلال این بحث ها اشاره می کند. او به تجربه ی تاریخی نهضت ترجمه در بغداد اشاره و موفقیت مترجمان را به دلیل ترجمه ی مفهومی آثار می داند؛ ترجمه های یونانی به سریانی به دلیل تحت اللفظی بودن ضعیف اما ترجمه ها از سریانی یا یونانی به عربی قوی بوده اند زیرا مترجم می دانسته اعراب یونانی دان کم اند و به همین دلیل آزادی خلاقانه ی خود را بروز داده است. او از ترجمه ی عبارت محور یا حتی پاراگراف محور دفاع می کند و آزادی مترجم را در حدی مشخص نه تنها مجاز بلکه ضروری می شمارد

* صفدر تقی زاده

در نهایت صفدر تقی زاده پس از ذکر سوابق و زندگی نامه ی علمی خود، به اهمیت انتخاب اثر برای ترجمه می پردازد. او معتقد است مترجم باید سبک و لحن و مفاهیم نویسنده را تا آنجا که ممکن است منتقل کند - حتی شیوه ی علامت گذاری. اما در عین حال باید با استفاده از معادل های غیر تحت اللفظی روح زبان و چاشنی عبارات را حفظ کرد

-------------------

متاسفانه کتاب از نظر ظاهری وضع خوبی ندارد. اغلاط هم در آن فراوان است - نقطه گذاری و ... هم که به غایت آشفته. این ظاهر آشفته از سه ستاره محرومش می می کند